12 illik təhsil və şaxələnmiş məktəb strukturu: Azərbaycan üçün perspektivlər
"Türkiyə təhsil modelindən Azərbaycan sisteminə yalnız seçilmiş elementləri tətbiq etmək mümkündür, çünki təhsil yalnız proqram və fənlərdən ibarət deyil; hüquqi çərçivə, sosial-coğrafi reallıq, iqtisadi imkanlar və mədəni dəyərlər də rol oynayır".
Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib.
O, bildirib ki, Türkiyə sisteminin əsas üstünlüklərindən biri 12 illik məcburi təhsil fəlsəfəsidir. Bu model şagirdlərin məktəbdə qalma müddətini artırır, erkən tərk etmə səviyyəsini aşağı salır və regionlararası fərqləri azaldır. Azərbaycanda isə 9 illik təhsil 15 yaşdan sonra seleksiya mexanizmi ilə davam edir və erkən məktəb tərk riskini artırır. 12 illik sistem tətbiq olunsa, şagirdlərin lisey və peşə təhsili istiqamətində daha sistemli keçidi təmin edilə bilər:
"Azərbaycan qanunvericiliyi Türkiyə modelinin seçilmiş elementlərini tətbiq etməyə imkan verir. "Təhsil haqqında" Qanun təhsil sisteminin əlçatan, bərabər və beynəlxalq təcrübəyə uyğun olmasını nəzərdə tutur, yəni xarici nümunələrdən faydalanmaq hüquqi baxımdan mümkündür.
Türkiyə modeli məktəbin strukturunu şaxələndirir: ümumi liseylər, peşə liseyləri və texniki məktəblər paralel fəaliyyət göstərir. Bu, şagirdlərin maraqlarına uyğun yönləndirilməsini, peşə təhsilində iştirakın artmasını və ali təhsilə hazırlığın yüksəlməsini təmin edir. Azərbaycanda isə seçim imkanları məhduddur.
Müəllimlərin peşəkar inkişafı da Türkiyə modelində daha sistemlidir. Hazırlıq və xidmət içi təlimlər ardıcıl tətbiq olunur, keyfiyyət mərkəzləşdirilmiş qaydada idarə edilir. Azərbaycanda son illər sertifikasiya və təlimlər artırılıb, rəqəmsallaşma və kurikulum yenilənməsi bu modeli dəstəkləyir.
Məktəb mühitində intizam və nizam-intizam Türkiyə məktəblərində daha sərtdir, dərs iştirakını artırır. Azərbaycan üçün bu yanaşma uyğunlaşdırılmış formada tətbiq edilə bilər, şagird hüquqlarını qoruyaraq davranış mədəniyyətini gücləndirmək mümkündür.
Türkiyə modelinin bəzi mənfi cəhətləri də var: kurikulumun siyasiləşməsi, dini məktəblərin artması və bəzi elmi mövzuların proqramdan çıxarılması. Buna görə də yalnız elmi, sistematik və pedaqoji baxımdan güclü komponentlər seçilməlidir.
Nəticə olaraq, Türkiyə modelinin struktur, idarəetmə, keyfiyyətə nəzarət və şagird yönümlü sistem elementlərini tətbiq etmək Azərbaycanın təhsil keyfiyyətini artıracaq. Məqsəd şagirdlərin məktəbdə qalma müddətini artırmaq, peşə təhsilini cazibədar etmək, orta təhsili şaxələndirmək və nəticə yönlü qiymətləndirməni gücləndirməkdir. Elm və Təhsil Nazirliyinin son illərdə gördüyü tədbirlər isə bu addımlar üçün artıq güclü baza yaradıb".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 904 Tarix: 13 noyabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş"Onsuz da ərə gedəcək": Qızların məktəbdən uzaqlaşdırılması niyə hələ də davam edir?
"Bir qız uşağı dördüncü, beşinci və ya altıncı sinfi oxuyur, daha sonra isə məktəbdən çıxarılır. Səbəb müxtəlif ola bilər: "Qız uşağıdır, onsuz da ərə gedəcək", "evdə iş çoxdur", "uzağa getməsin", "oxumağın nə mənası var, "ailənin maddi imkanı yoxdur"
14:39 183 Ət qədər faydalı, yoxsa sağlamlıq üçün riskli? - İçalatla bağlı bilinənlər
"Heyvanların daxili orqanlarının istehlakı əslində qədim mətbəx mədəniyyətimizin bir hissəsidir. Məsələn, bir tikə qaraciyər qida dəyəri baxımından zəngin məhsullardan hesab olunur. Qaraciyər yalnız dəmir mənbəyi deyil, həm də orqanizm üçün vacib olan B12 vitamini, fol turşusu və A vitamini il
16:59 176 Arıqlamaq istəyənlərə XƏBƏRDARLIQ: Dırnaqlarınız töküləcək
Arıqlamaq və 2-ci tip diabetin müalicəsində istifadə olunan GLP-1 preparatları ilə bağlı yeni araşdırmada dırnaq problemlərinin daha çox görüldüyü müəyyənləşdirilib. BİG.AZ xarici KİV-ə istinadla xəbər verir ki, Avropa Dermatologiya və Venerologiya Akademiyasının (EADV) 2026-cı il konqresində təqdi
11:33 209 Ov mövsümü başlayır
"Ov Məsələləri üzrə Koordinasiya Şurası"nın növbəti iclası keçirilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, oktyabrın 10-dan etibarən ov mövsümünün açıq elan edilməsinə qərar verilib. Bioloji Müxtəlifliyin Qorunması Xidmətinin rəsmisi Rəşad Allahverdiyev bildirib ki, ov etmək istəyən vətəndaşla
14:33 143 Bələdiyyə sənədi ilə evə çıxarış almaq üçün 5 əsas mərhələ
Hazırda bələdiyyə sənədi olan evə çıxarış almaq üçün hansı addımların atılmalı olduğu sualı vətəndaşlar tərəfindən tez-tez gündəmə gətirilir. Xüsusilə bələdiyyədən verilmiş sənədlərin daşınmaz əmlakın dövlət qeydiyyatı üçün nə dərəcədə əsas təşkil etdiyi, ev və torpaq sahəsinin hansı qaydada rəsmiləşdirilməl
12:37 217 Keçmiş kəşfiyyat zabiti UFO-dan sağ çıxan "sürünənlər" barədə danışdı
ABŞ Milli Kəşfiyyatının (NİA) keçmiş zabiti Devid Qruş ABŞ ordusunun kosmik gəmi qəzasından sağ çıxan sürünənabənzər canlıları məhv etdiyini iddia edib. xəbər verir ki, Qruş hökumət rəsmilərindən eşitdiyini bildirdiyi bu hekayəni "The Joe Rogan Experience" podkastında danışıb. Keçmiş kəşfiyya
10:37 180 Sabahın havası - Yağış, duman, külək...
Oktyabrın 8-də gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən -a verilən məlumata görə, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Lakin gündüz bəzi şəhərətrafı ərazilərdə qısamüddətli yağı
15:17 199 Putin və Pezeşkian görüşəcək:"Sözləri bir-birinin boğazından keçir"
Vladimir Putinin və Məsud Pezeşkian oktyabrın 9-da Türkmənistanda görüşəcəklər. Bunu Rusiya Prezidentinin xarici siyasət məsələləri üzrə köməkçisi Yuri Uşakov bildirib. Bu görüş Türkmənistanda keçiriləcək MDB sammiti çərçivəsində baş tutacaq. Y.Uşakovun sözlərinə görə, Putin və Pezeşkian Yaxın Şərqdək
12:35 240 Bakıda 24 yaşlı qadın öldürüldü - Əri saxlanıldı
Bakıda qətl törədilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, Xəzər rayonu Binə qəsəbəsi Ə.İsazadə küçəsində yerləşən mənzildə 2002-ci il təvəllüdlü Fatimə Rəhmanzadəyə bıçaqla çoxsaylı xəsarətlər yetirilib. Ötən gecə xəstəxanaya çatdırılan qadının həyatını xilas etmək mümkün olmayıb. Hadisəni törətməkd
11:25 270 
