12 illik təhsil və şaxələnmiş məktəb strukturu: Azərbaycan üçün perspektivlər

"Türkiyə təhsil modelindən Azərbaycan sisteminə yalnız seçilmiş elementləri tətbiq etmək mümkündür, çünki təhsil yalnız proqram və fənlərdən ibarət deyil; hüquqi çərçivə, sosial-coğrafi reallıq, iqtisadi imkanlar və mədəni dəyərlər də rol oynayır".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib.

O, bildirib ki, Türkiyə sisteminin əsas üstünlüklərindən biri 12 illik məcburi təhsil fəlsəfəsidir. Bu model şagirdlərin məktəbdə qalma müddətini artırır, erkən tərk etmə səviyyəsini aşağı salır və regionlararası fərqləri azaldır. Azərbaycanda isə 9 illik təhsil 15 yaşdan sonra seleksiya mexanizmi ilə davam edir və erkən məktəb tərk riskini artırır. 12 illik sistem tətbiq olunsa, şagirdlərin lisey və peşə təhsili istiqamətində daha sistemli keçidi təmin edilə bilər:

"Azərbaycan qanunvericiliyi Türkiyə modelinin seçilmiş elementlərini tətbiq etməyə imkan verir. "Təhsil haqqında" Qanun təhsil sisteminin əlçatan, bərabər və beynəlxalq təcrübəyə uyğun olmasını nəzərdə tutur, yəni xarici nümunələrdən faydalanmaq hüquqi baxımdan mümkündür.

Türkiyə modeli məktəbin strukturunu şaxələndirir: ümumi liseylər, peşə liseyləri və texniki məktəblər paralel fəaliyyət göstərir. Bu, şagirdlərin maraqlarına uyğun yönləndirilməsini, peşə təhsilində iştirakın artmasını və ali təhsilə hazırlığın yüksəlməsini təmin edir. Azərbaycanda isə seçim imkanları məhduddur.

Müəllimlərin peşəkar inkişafı da Türkiyə modelində daha sistemlidir. Hazırlıq və xidmət içi təlimlər ardıcıl tətbiq olunur, keyfiyyət mərkəzləşdirilmiş qaydada idarə edilir. Azərbaycanda son illər sertifikasiya və təlimlər artırılıb, rəqəmsallaşma və kurikulum yenilənməsi bu modeli dəstəkləyir.

Məktəb mühitində intizam və nizam-intizam Türkiyə məktəblərində daha sərtdir, dərs iştirakını artırır. Azərbaycan üçün bu yanaşma uyğunlaşdırılmış formada tətbiq edilə bilər, şagird hüquqlarını qoruyaraq davranış mədəniyyətini gücləndirmək mümkündür.

Türkiyə modelinin bəzi mənfi cəhətləri də var: kurikulumun siyasiləşməsi, dini məktəblərin artması və bəzi elmi mövzuların proqramdan çıxarılması. Buna görə də yalnız elmi, sistematik və pedaqoji baxımdan güclü komponentlər seçilməlidir.

Nəticə olaraq, Türkiyə modelinin struktur, idarəetmə, keyfiyyətə nəzarət və şagird yönümlü sistem elementlərini tətbiq etmək Azərbaycanın təhsil keyfiyyətini artıracaq. Məqsəd şagirdlərin məktəbdə qalma müddətini artırmaq, peşə təhsilini cazibədar etmək, orta təhsili şaxələndirmək və nəticə yönlü qiymətləndirməni gücləndirməkdir. Elm və Təhsil Nazirliyinin son illərdə gördüyü tədbirlər isə bu addımlar üçün artıq güclü baza yaradıb".

Telegramda izləyin