Pekinin səssiz ekspansiyası: limanlar, kreditlər və qlobal təsir
"ABŞ Prezidenti Donald Trumpın "dünyada yalnız iki supergüc var - ABŞ və Çin" açıqlaması sadəcə diplomatik ifadə deyil. Bu, Vaşinqtonun SSRİ-nin dağılmasından sonra ilk dəfə olaraq Pekinin qlobal güc statusunu açıq şəkildə qəbul etməsi kimi qiymətləndirilə bilər".
Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında politoloq Turan Rzayev bildirib.
O, qeyd edib ki, Trampın bu etirafının arxasında isə Çinin son illərdə həyata keçirdiyi sistemli iqtisadi və geosiyasi strategiya dayanır. Pekin tələsmədən, uzunmüddətli plan əsasında hərəkət edir. Son 20 ildə Çin bankları Afrika, Asiya, Latın Amerikası və Şərqi Avropadakı ölkələrə yüz milyardlarla dollar kredit ayırıb. Bu vəsait əsasən limanların, dəmir yollarının və digər strateji infrastruktur layihələrinin maliyyələşdirilməsinə yönəlib:
"Lakin zaman keçdikcə Çin sadəcə investor deyil, həm də təsir sahibi kimi çıxış etməyə başladı. Xüsusilə COVID-19 pandemiyasından sonra bir çox ölkə borc böhranı ilə üzləşdi və kreditləri qaytarmaqda çətinlik çəkdi. Nəticədə Pekin bəzi ölkələrdə limanlar, logistika şəbəkələri və strateji layihələr üzərində uzunmüddətli nəzarət imkanları əldə etdi.
Bu strategiyanın əsas fərqi ondadır ki, Çin bunu hərbi müdaxilə ilə deyil, iqtisadi əməkdaşlıq və investisiya modeli ilə həyata keçirir. Pekin həm limanları maliyyələşdirir, həm də həmin limanların əməliyyat, logistika və rəqəmsal idarəetmə sistemlərini nəzarətdə saxlayır. Bu isə Çinə yalnız iqtisadi deyil, həm də böyük məlumat və geosiyasi üstünlük qazandırır.
Artıq Çin "liman-park-şəhər" modelindən "liman-dəmir yolu-mədən" modelinə keçir. Məqsəd dənizə çıxışı olmayan, mineral ehtiyatlarla zəngin bölgələri Çin nəzarətində olan logistika marşrutlarına bağlamaqdır.
Bu proses fonunda ABŞ vəziyyətin miqyasını yeni anlamağa başlayır. Vaşinqton Pekinin qurduğu iqtisadi şəbəkədən kənarda qalmaq istəmir, lakin görünən odur ki, Çin artıq növbəti mərhələyə keçib.
Ən diqqətçəkən məqam isə budur: Pekin gələcəyin yeni qlobal qütbünü ideologiya üzərində deyil, iqtisadiyyat, logistika, texnologiya və maliyyə asılılığı üzərində qurur. Bu model XX əsrdə ABŞ-ın qurduğu qlobal sistemə bənzəsə də, daha az hərbi, daha çox iqtisadi xarakter daşıyır.
Əgər ABŞ Çinlə rəqabətdə yeni və fərqli strategiyalar formalaşdıra bilməsə, yaxın onilliklərdə Pekin təkcə qlobal ticarətdə deyil, dolların beynəlxalq hegemonluğunun zəifləməsində də əsas gücə çevrilə bilər".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 609 Tarix: 15 may 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaşİsrail Hizbullah hədəflərinə hava zərbələri endirib
İsrail ordusu Livanın cənubunda Hizbullahın mövqelərinə hava zərbələri endirib. Məlumata görə, əməliyyat zamanı Hizbullaha məxsus olduğu bildirilən bir sıra hərbi obyektlər hədəfə alınıb. BİG.AZ ABC News-a istinadən xəbər verir ki, İsrail tərəfi zərbələrin təhlükəsizlik təhdidlərinin qarşısını alma
15:44 133 Sabah geomaqnit qasırğası olacaq
İyulun 3-də geomaqnit qasırğasının baş verməsi gözlənilir. Bu barədə Axşam.az-a Elm və Təhsil Nazirliyi N.Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasından məlumat verilib. Bildirilib ki, iyulun 4-də isə qasırğanın bir az zəifləyərək davam edəcəyi proqnozlaşdırılır
17:44 50 Deniz Göktaş saxlanıldı
Türkiyəli komediyaçı Deniz Göktaş stand-up çıxışında "Qurani-Kərim" və vəhy prosesi ilə bağlı səsləndirdiyi fikirlərə görə saxlanılıb. "Qafqazinfo" "Hürriyet"ə istinadən xəbər verir ki, xaricdən Türkiyəyə qayıdan Göktaş İstanbul Hava Limanında pasport nəzarəti zamanı saxlanılıb
14:24 162 Mikrodalğalı soba sağlamlıq üçün zərərlidirmi? - QİDA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA
Mikrodalğalı sobalar sürətli və rahat yemək hazırlanmasına imkan verdiyi üçün bu gün bir çox evdə istifadə olunur. Bununla belə, onların insan sağlamlığına təsiri ilə bağlı müzakirələr hələ də davam edir. Bəzi insanlar mikrodalğalı sobaların qidaların faydalı xüsusiyyətlərini azaltdığını və sağlamlı
12:07 239 Dohada ABŞ və İran arasında Hörmüz boğazı ilə bağlı danışıqlar başa çatıb
İran və ABŞ çərşənbə günü dolayı danışıqlar mərhələsini başa vuraraq, davamlı sülhə doğru irəliləyiş əlaməti göstərmədilər və bunun əvəzinə iki həftə əvvəl müvəqqəti razılaşma elan edildikdə həll edildiyini söylədiyi məsələlərə diqqət yetirdilər. BİG.AZ Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, müzakirələrl
12:53 171 III Çarlz Şahzadə Harrinin zənglərinə bu səbəbdən cavab vermirmiş
Böyük Britaniya kralı II Çarlzın oğlu Şahzadə Harri ilə münasibətlərinə dair yeni iddialar gündəmə gəlib. Məlumata görə, kral ailəsi üzrə ekspert Kinsey Skofild bioqraf Robert Jobsona istinadən bildirib ki, II Çarlz hələ Uels şahzadəsi olduğu dövrdə Harrinin tez-tez maliyyə yardımı istəməsindən naraha
15:32 154 Alyona Əliyeva moda nümayişini izlədi - Fotolar
İyulun 1-də Azərbaycan Milli Xalça Muzeyində "Xalça Muzeyi Fashion Show: Zamanın naxışları" adlı moda nümayişi keçirilib. AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, Alyona Əliyeva tədbirdə iştirak edib. Tədbirdə çıxış edən Azərbaycan Milli Xalça Muzeyinin direktoru Əminə Məlikova bildirib ki, muzeyi
11:38 258 Valideynlərin əsas sualı: Telefon olmadan övladımız nə dərəcədə təhlükəsizdir?
"Məktəblərdə mobil telefonlardan istifadənin qadağan olunması təhsil mühitinin sağlamlaşdırılması istiqamətində atılmış cəsarətli addım kimi qiymətləndirilə bilər. Lakin bu qərarın təhlükəsizlik aspekti tam şəkildə təmin olunmadıqda, həm valideynlər, həm də cəmiyyət üçün ciddi narahatlıq doğurur"
15:08 158 Qurana hörmətsizlik edən komediyaçı saxlanıldı
Türkiyəli komediyaçı Deniz Göktaş saxlanılıb. Türkiyə KİV-nə istinadən xəbər verir ki, onun barəsində sosial media hesablarında paylaşdığı videolarda cinayət tərkibi əlamətləri aşkar edildiyi iddiası ilə istintaq başladılıb. İstanbul Respublika Baş Prokurorluğunun başladığı araşdırma çərçivəsində xaric
18:45 1 
