Təhsil sistemində əsas problem ad deyil, idarəçilikdir

"Dövlət məktəbinin liseyə çevrilməsi o deməkdir ki, həmin məktəbə artıq ərazi prinsipi ilə deyil, bilik və bacarıq müsabiqəsi əsasında şagird qəbulu aparılacaq. Bu model intellektual potensialın bir mərkəzdə toplanması baxımından faydalıdır. Güclü şagirdlərin bir arada olması sağlam rəqabət və inkişaf mühiti yaradır. Lakin bunun digər tərəfi də var: orta səviyyəli məktəblər istedadlı şagirdlərini itirir və həmin məktəblərdə təhsil mühiti zəifləyir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Şəmsi Qoca bildirib.

O, qeyd edib ki, liseylərin ödənişsiz olması xüsusi üstünlükdür. Bu, imkanı məhdud, amma istedadlı uşaqlar üçün sosial lift rolunu oynaya bilər. Ancaq reallıqda lisey imtahanlarına hazırlaşmaq çox vaxt repetitor dəstəyi tələb edir. Əgər dövlət aşağı siniflərdə hamı üçün bərabər hazırlıq imkanları yaratmasa, liseylər zamanla yalnız imkanlı ailələrin uşaqlarının toplandığı məkanlara çevrilə bilər. Bu isə təhsildə təbəqələşmə riskini artırır:

"Lisey sisteminin müsbət tərəflərindən biri də şagirdin maraq və bacarıqlarına uyğun istiqamətləndirilməsidir. Klassik məktəbdə şagird bütün fənlər üzrə eyni yük altında qalırsa, liseylərdə meyil və ixtisaslaşma imkanları daha geniş olur. Bu da şagirdin seçdiyi sahədə daha dərin inkişaf etməsinə şərait yaradır.

Ancaq məktəbin adının "lisey" olması hələ keyfiyyət demək deyil. Bunun üçün müəllimlərin xüsusi sertifikasiyadan keçməsi, yüksək maaş alması, laboratoriya və texnoloji bazanın yenilənməsi, dərs proqramlarının isə daha çox tədqiqatçı təfəkkürünə yönəlməsi vacibdir.

Əslində dövlət məktəblərinin liseyləşdirilməsi kütləvi təhsildən keyfiyyətli təhsilə keçid cəhdi kimi görünür. Əgər bu proses sadəcə ad dəyişikliyi deyil, real məzmun islahatı ilə müşayiət olunarsa, gələcək ziyalı nəslin formalaşması üçün mühüm addım ola bilər. Lakin bu zaman adi məktəblərin və orta səviyyəli şagirdlərin taleyi də unudulmamalıdır. Çünki dövlətin vəzifəsi yalnız elita yetişdirmək deyil, bütün cəmiyyəti savadlandırmaqdır.

Digər tərəfdən, yalnız məktəbin adını dəyişməklə təhsil sisteminin mahiyyətinin dəyişəcəyini düşünmək də doğru deyil. Müəllim nüfuzunun zəiflədiyi, idarəetmədə peşəkar pedaqoji yanaşmanın çatışmadığı bir mühitdə kosmetik dəyişikliklər ciddi nəticə vermir. Cəmiyyətdə formalaşan əsas narahatlıq da budur: illərdir danışılan islahatlar real keyfiyyət dəyişikliyi yaratmır. Əgər zəif nəticə göstərən şagirdlər yenə müxtəlif yollarla seçmə siniflərə qəbul olunacaqsa, lisey sistemi də zamanla formal xarakter daşıyacaq".

Telegramda izləyin