Neftin qiyməti 200 dollara çata bilər? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Neftin qiymətinin yenidən 100 dollar həddini keçməsi dünya enerji bazarında diqqəti mümkün daha böyük bahalaşma ssenarilərinə yönəldib. Sentyabrın 9-da Brent markalı neftin bir barrelinin qiyməti 101 dollardan yuxarı qalxıb. Yaxın Şərqdə davam edən gərginlik və neft tədarükündə mümkün fasilələrlə bağlı narahatlıqlar qiymətlərin yüksəlməsinə təsir göstərən əsas amillər sırasında yer alır.

Financial Times-da da neft bazarında kəskin bahalaşma riskləri müzakirə edilir. Bu fonda əsas sual isə budur: neftin qiymətinin 200 dollara çatması real ssenaridirmi?
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, neftin 200 dollara çatması mümkündür, amma bunu hazırda əsas ssenari kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz. Onun sözlərinə görə, dünən Brent markalı neftin 101,21 dollara qədər yüksəlməsi artıq ciddi siqnaldır və artımın əsas səbəbi ABŞ-İran qarşıdurmasının dərinləşməsi, Hörmüz boğazından neft daşımalarının kəskin azalması və Yaxın Şərqdə yeni təchizat risklərinin yaranmasıdır: "Financial Times da hazırkı vəziyyətdə bazardakı ehtiyatların getdikcə azaldığını və təchizat probleminin əvvəlkindən daha ciddi olduğunu qeyd edir. 200 dollar səviyyəsi isə əsasən böhranın nə qədər uzanacağından asılıdır. Bunu isə politoloqlar dəqiqləşdirməlidir. Əgər Hörmüz boğazında normal gəmiçilik uzun müddət bərpa olunmasa, regiondakı neft hasilatı və infrastruktura zərər daha da artsa, bazara gündəlik milyonlarla barel neft çıxmasa, qiymətin əvvəlcə 120-150 dollara, daha sonra isə ekstremal ssenaridə 200 dollara yaxınlaşması real ola bilər. Hazırda boğazdan keçən neft axınının əvvəlki təxminən 8 milyon barel/gündən 1 milyon barel/günə qədər düşdüyü bildirilir.

Amma 200 dolların uzun müddət davam edən qiymətə çevrilməsi daha çətin məsələdir. Belə bir qiymət dünya iqtisadiyyatında tələbin azalmasına, alternativ enerji mənbələrinə keçidin sürətlənməsinə və ABŞ, Kanada, Braziliya kimi istehsalçıların hasilatı artırmasına səbəb olar. Yəni yüksək qiymət müəyyən müddətdən sonra özü bazarda tələbi zəiflədərək qiymətin daha da yüksəlməsinə mane olan amilə çevrilə bilər.

Mənim fikrimcə, indiki şəraitdə 200 dolları istisna etmək olmaz, amma yaxın perspektiv üçün 120-150 dollar diapazonu daha real risk zonasıdır. 200 dollar isə artıq genişmiqyaslı enerji böhranı, uzunmüddətli Hörmüz blokadası və Yaxın Şərqdə neft infrastrukturuna ciddi zərbələr tələb edən ekstremal ssenaridir. Amma bu baş versə bazar istirakçılarının heç birinə uzunmüddətli divident gətirməyəcək. Hazırda bazarın əsas qorxusu məhz münaqişənin bu istiqamətdə inkişaf etməsi və genişlənməsidir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin