Nüvə silahı qadağa edilməlidir

Əsasən, atom nüvəsindəki əməliyyatlarla əldə edilən nüvə silahları dağıdıcı gücünü partlayış zamanı buraxdıqları istilik, işıq, radiasiyadan alır. Bu çərçivədə atom nüvələrinin parçalanması, yəni nüvə parçalanması yolu ilə hazırlanan silahlara daha çox "atom bombası" deyilir. Çünki yaranan enerji əsasən atomun və birdən çox nüvənin birləşməsindən əldə edilir. İstənilən halda, ən azı mövcud beynəlxalq hüquqi qaydalar çərçivəsində nəzərdən keçirilə bilən bu silahlar insan gücü baxımından ən dağıdıcı və uzunömürlü kütləvi qırğın silahları kimi tanınır. Əslində, nüvə silahlarının ən əhəmiyyətli xüsusiyyəti, çox geniş bir bölgədəki bütün canlı və cansız varlıqları məhv etmək, uzun müddət ərzində zərərli təsirlərini göstərmək qabiliyyətinə sahib olmasıdır. Nüvə silahları ilə bağlı gündəmə gələn və daha çox nüvə texnologiyası ilə bu cür silahların mövcudluğu, istifadəsinin qadağan edilməsi ilə bağlı müxtəlif təşəbbüslər və təkliflər irəli sürülüb. Nüvə silahına məhdudlaşdırıcı tənzimləmə qüvvədə olduğundan, belə silahlardan istifadənin qadağan edilməsi ön plana çıxıb.

Şübhəsiz ki, bu kontekstdə atılan ən ciddi addım məsələnin Beynəlxalq Ədalət Məhkəməsinə çıxarılmasıdır. Nüvə silahından istifadənin beynəlxalq hüquqa zidd olduğu və ciddi müzakirələrdən başqa, xüsusilə son illərdə dünyanın müxtəlif yerlərinin nüvə silahından təmizlənməsi üçün tənzimləmələr də həyata keçirilib. Yenə də nüvə sınaqlarını qadağan etmək üçün mühüm hüquqi cəhdlərə imza atıldı.

Son illərdə "beynəlxalq ictimaiyyət" adı altında nüvə silahından imtinaya çağıran dövlətlərin nüvə silahı olması ironik olmaqdan əlavə, bu mövzuda mənalı hüquqi irəliləyişin də qarşısını alır. Nüvə silahı məsələsinin indi təkcə dövlətlər üçün deyil, həm də qeyri-dövlət aktorları üçün gündəmə gəlib. Aydın olur ki, belə riskləri tamamilə aradan qaldırmağın yeganə yolu ümumi nüvə tərksilahıdır və yeganə çıxış yolu isə mövcud silahları məhv etməkdir. Bütün bunları nəzərə alaraq, beynəlxalq hüquqda nüvə silahının istifadəsini aradan qaldırmaq üçün atılan addımların əhəmiyyətinə "nüvə tərksilahı" deyil, "yayılmaması" üzərində dayanan,əsasən bu mövzuya maraqlı dövlətlərin çağırışlarına daha yaxından yanaşmaq lazım olduğuna işarədir.

Səfərova Sevda

Telegramda izləyin