Müqayisə ilə böyüyən uşaqlar: valideyn sevgisinin səssiz sınağı - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Valideynin öz övladını başqasının uşağı ilə müqayisə etməsi cəmiyyətimizdə çox vaxt "motivasiya" adı altında təqdim olunur. Halbuki bu cür müqayisələr uşağın inkişafına təkan verməkdən çox, onun özünə inamını sarsıdır, daxili dünyasında səssiz bir mübarizə yaradır. "Bax, filankəsin uşağı belə oxuyur", "qonşunun oğlu səndən qat-qat ağıllıdır" kimi cümlələr tədricən uşağın özünü dəyərsiz hiss etməsinə, daim yetərsiz olduğu düşüncəsi ilə böyüməsinə səbəb olur.
Mövzu ilə bağlı psixoloq Samirə Bağırova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, problem ondadır ki, cəmiyyət inkişafdan geri qalır. Onun sözlərinə görə, ailə qurmaq düşüncəsi, uşaq tərbiyəsi keçmiş düşüncə ilə davam edir: "İnsan beyni kompyuter kimidir. Əgər hələ də, nənələrin, babaların tərbiyəsindən danışıb misal çəkilirsə, qaydalar illərlə eyni şəkildə davam edirsə, bu o deməkdir ki, düşüncə yenilənməyib. Hətta, mobil telefonlarda, komyuterlərdə yenilənmə xəbərdarlığı gəlir ki, daha sürətli çalışsın.

Bizim cəmiyyət isə yenilənməyi istəmir, nə də qəbul etmir. Bu da əqli geriliyə səbəb olur. Heç bir insan dünyaya biliksiz gəlmir. Hər kəs özünəxas bacarıq və istedad toxumu ilə doğulur. Lakin bu toxumun yolu hər zaman oxumaqdan keçmir. Əgər bir uşaq ailəsi tərəfindən başqası ilə müqayisə olunursa, bu o deməkdir ki, valideynlər köhnə düşüncə sistemindən çıxmayıb bunun adı əqli gerilikdir. Psixologiyada buna PİL deyilir. Psixi inkişaf ləngiməsi. Keçmişdən biri indiki zamana gəlib, odun yandırmaq üçün çaxmaq daşı üsulundan istifadə etsə bu, müasir adama gülünc gələcək. Niyə? Çünki çaxmaq daşından sonra, polad çaxmaq, sonra kükürdlü çöp yəni, kibrit, daha sonra isə mexaniki çaxmaq yarandı. Bu adi kiçik bir misal, gündəlik istifadə etdiyimiz və adi bildiyimiz bir məhsulun inkişaf mərhələsinin sübutudur.

Cəmiyyət hər cür köhnə vərdişlərdən yeni vərdişlərə keçid etsələr də, həm də bu keçid gündəlik həyatı daha da, asanlaşdırdığına şahid olsalar da, nədənsə yeni düşüncəyə, fərdi inkişafa qapalıdır. Çünki eqo strukturu dağılmalıdır. Eqo strukturunun dağılması, və ölkədə yeni, kütlə strukturu sistemi yaranmalıdır. " Mən kiməm ", " Mənim uşağım kim olmalıdır " yox, " Mən nə iş görürəm ", " Mənim uşağım cəmiyyətə fərdi bacarıq və istedadı sayəsində nə verə bilər " fikri formalaşmalıdır. Buna görə isə, təhsil proqramı sıfırlanmalı və yeni tədris proqramı yaradılmalıdır ki,insan özünü ayrıca " mən " kimi yox,bütöv sistemin şüurlu hissəsi kimi görə bilsin".

Telegramda izləyin