Azərbaycanda kredit borcları artır: əhali niyə daha çox borclanır? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Son illər Azərbaycanda bank və kredit təşkilatlarından borc götürənlərin sayı sürətlə artır. Xüsusilə istehlak kreditlərinə marağın yüksəlməsi əhalinin maliyyə yükünü ağırlaşdırmaqla yanaşı, vaxtı keçmiş kreditlərin həcminin də artmasına səbəb olur. Artan yaşayış xərcləri, gündəlik tələbatların kredit hesabına qarşılanması və ödəniş qabiliyyətində yaranan çətinliklər bu sahədə narahatedici mənzərə formalaşdırır. Mövcud vəziyyət kredit bazarında risklərin artdığını göstərir və sual yaradır: əhali niyə getdikcə daha çox borclanır və gecikmiş kreditlərin artmasının arxasında hansı amillər dayanır?
Mövzu ilə bağlı iqtisadçı Natiq Cəfərli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, kreditlərin artmasına dünya ölkələri təcrübəsindən baxsaq, təhlükəli deyil. Onun sözlərinə görə, təhlükəli olan o kreditlərin artımına uyğun olaraq əhalinin gəlirlərinin artmamasıdır: "Bizdə daha çox istehlak kreditlərinə vətəndaşlar yönəldiyi üçün, bu ondan xəbər verir ki, əhalinin gəlirləri artmır. Əhalinin gəlirləri xərclərini qarşılaya bilməyəndə məcburən kreditə daha çox müraciət edirlər. Yəni paralel olsaydı bu proses bir təhlükə olmazdı. Dünyada istənilən inkişaf etmiş ölkəni götürsək, onlarda istənilən ailənin bir neçə krediti olur. Bu normaldır. Çünki onlarda kredit faizləri aşağıdır və gəlirlər yüksəkdir.

Onlar kredit götürüb, sonradan öz gəlirləri hesabına krediti ödəyə bilirlər. Azərbaycanda disbalans məhz kreditlərin artmasının, gəlirlərin artması ilə paralel getməməsindədir. Yəni gəlirlər daha az artır. Kreditlərin həcmi isə daha çox artır. Bu müəyyən dərəcədə problem yaradır. Problemli kreditlərin isə həcmi hələki çox deyil. Yəni ümumi kredit portfelinin 1,7-1,8%-nə bərabərdir. Bu təhlükəli deyil. Dünyada bu həcm 3%-i keçdikdə təhlükəli sayılır. Ancaq Azərbaycanda trend təhlükəlidir. Yəni həcm hər ay, hər il artır. Bununla bağlı indidən tədbirlər görülməlidir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin