Milyonlarla il əvvəl Antarktida altında görünməz qüvvə Yer iqlimini necə dəyişib?
Yer kürəsindəki ən əhəmiyyətli "qravitasiya boşluqlarından" biri birbaşa Antarktida altında yerləşir. Bu barədə Florida Universitetinin rəhbərliyi ilə aparılmış yeni tədqiqat məlumat verib.
Qaynarinfo xəbər "Scientific Reports" jurnalına istinadən xəbər verir ki, bu boşluq Antarktik geoid minimumu (AGL) adlanır və son 70 milyon il ərzində formalaşıb, bu isə planetin qlobal iqliminə təsir göstərə bilər.
"Daş kütlələrinin hərəkətini göstərən kompüter modelləri göstərir ki, bu qravitasiya boşluğu 50-30 milyon il əvvəl güclənib və bu, Antarktidanın geniş buzla örtülməsi ilə üst-üstə düşür", deyə materialda qeyd olunur.
Florida Universitetinin geofizika professoru və tədqiqatın həmmüəllifi bildirib: "Əgər biz Yer kürəsinin daxili hissəsinin qravitasiya və dəniz səviyyəsinə necə təsir etdiyini daha yaxşı başa düşsək, böyük buz təbəqələrinin böyüməsi və sabitliyi üçün əhəmiyyətli faktorları anlaya bilərik".
Yayımda əlavə olunur ki, qravitasiya bizim üçün görünməz bir çəngəl kimidir: o, fincanda qəhvəmizi saxlayır, ayaqlarımızı torpaqda saxlayır, amma əslində hər şey bundan daha mürəkkəbdir. Xüsusilə, ayaqlarımızın altında dağların sıxlığındakı dəyişikliklər regional fərqliliklər yaradır.
"Bu fərqlər mikroskopik səviyyədə olsa da, okeanlara böyük təsir göstərir. Qravitasiya zəif olan yerlərdə dəniz səviyyəsi aşağı düşür; güclü olduğu yerlərdə su toplanır. Antarktida üçün bu o deməkdir ki, okean ideal bərabər planetdə olduğundan aşağıdadır", materialda izah olunur.
Müasir fiziki modelləşdirmələr vasitəsilə alimlər Yer kürəsinin daxili axınının 70 milyon il əvvəl, dinozavrlar dövründə necə dəyişdiyini izləyiblər.
"Bu göstərdi ki, qravitasiya boşluğu kiçik çuxurdan güclü regional qüvvəyə qədər tədricən güclənib", deyə materialda əlavə olunur.
Tarixi rekonstruksiyalar göstərir ki, Antarktidada qravitasiya boşluğu əvvəllər nisbətən zəif olub, lakin 50-30 milyon il əvvəl sürətlə güclənməyə başlayıb və bu dövr Yerin iqlim dəyişikliyi ilə tam üst-üstə düşür.
"Qravitasiya güclənməsi qitənin soyuması və ilk böyük, geniş yayılmış buz təbəqələrinin yaranması ilə üst-üstə düşür ki, bu gün Antarktidanı müəyyən edir", deyə qeyd olunur.
Beləliklə, bu fiziki dəyişikliklər buz təbəqələrinin formalaşması və sabitliyi üçün ideal mühit yarafdıb.
"Görünür ki, buzun qorunması ilə bağlı cavabları yalnız atmosferdə deyil, həm də ayaqlarımızın altındakı Yerin yavaş, lakin güclü qəlbində tapmaq olar", deyə nəşr yekunlaşdırıb.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 686 Tarix: 20 fevral 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşQlobal aviasiyada böhran dərinləşir: uçuşlar azalır, biletlər bahalaşır
"Financial Times" yazır ki, İranda baş verən münaqişə fonunda artan yanacaq qiymətləri qlobal aviasiya sektoruna ciddi təsir göstərib. Məlumata görə, təyyarə yanacağının qiymətində ikiqat artım qeydə alınıb ki, bu da birbaşa olaraq aviabiletlərin bahalaşmasına səbəb olub. Nəticədə həm sərnişi
12:57 178 Tramp: ABŞ İrana qarşı müharibəyə qayıtsa, 2-3 həftəyə məqsədlərinə çatacaq
Zənginləşdirilmiş uran məsələsi İranla razılaşmanın bir hissəsi olmalıdır. APA xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp radio aparıcı Haq Hevitin verilişində deyib. "Biz məhv etməli olduqlarımızın çoxunu sıradan çıxarmışıq. Biz ya düzgün bir razılaşma əldə edəcəyik, ya da hərbi baxımda
05.05.2026 304 Qubadakı 3 kəndin adı bu səbəbdən dəyişdirilir
"Qanun layihəsinin mahiyyəti rus mənşəli kənd adlarının dəyişdirilməsidir". "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bunu Milli Məclisin Regional məsələlər komitəsinin bu gün keçirilən iclasında "Quba rayonunun bəzi ərazi vahidlərinin adlarının dəyişdirilməsi haqqında" qanun layihəsini
15:23 202 Azərbaycanda saatlıq əməkhaqqı sisteminə keçid müzakirə olunur - HÜQUQŞÜNASDAN AÇIQLAMA
Azərbaycanda əmək bazarında yeni yanaşma kimi saat hesabı əməkhaqqı sisteminə keçid məsələsi gündəmdədir. Rəsmi məlumatlara və aparılan müzakirələrə əsasən, Əmək və Əhalinin Sosial Müdafiəsi Nazirliyi tərəfindən hazırlanmaqda olan dəyişikliklərdə əməkhaqqının yalnız aylıq deyil, saatlıq ölçü ilə də hesablanmas
12:02 224 Kupon Booking-dən möhtəşəm gecə: Ati242 Bakıda izdiham yaratdı
Kupon Booking tərəfindən təşkil olunan gecədə reper ilk dəfə 1 may tarixində Hayal Kahvesi Baku-da səhnəyə çıxıb. Konsertdə izdiham yaşanıb, zal tam dolu olub, hətta yer tapmaq mümkün olmayıb. Səhnədən pərəstişkarlarına müraciət edən sənətçi Bakını çox sevdiyini bildirib və bu sevginin qarşılıqlı olduğun
14:14 156 ABŞ-İran razılaşması ümidləri neft qiymətlərini aşağı saldı
Prezident Donald Trampın İranla diplomatik danışıqlarda "böyük irəliləyiş" əldə etdiyini qeyd etməsindən sonra neft qiymətləri düşür və fond bazarları bu gün ABŞ-İran razılaşması üçün yenilənmiş ümidlər fonunda yüksəlir. BİG.AZ CNN-ə istinadən xəbər verir ki, qlobal neft etalonu olan Bren
14:30 163 İrəvandan mesaj: "Rusiyaya qarşı tədbir görmürük"
Ermənistan Rusiyaya qarşı heç bir tədbir görmür. xəbər verir ki, bu barədə "Minval Politika" Telegram kanalına istinadən Ermənistan parlamentinin sədri Alen Simonyan bildirib. "Ermənistan Rusiyaya qarşı heç bir addım atmır. Ermənistan öz təhlükəsizliyini təmin edir və müstəqil siyasə
13:25 165 "Son iki ildə inhisarçılıq dahada güclənib" - vəkil Əkrəm Həsənovla MÜSAHİBƏ
Son iki ildə inhisarçılıq dahada güclənib. Səbəb odur ki, nədənsə Rəqabət Məcəlləsi çox gec qəbul olundu. Deməli kimlərsə maraqlı idiki bu məcəllə gec qəbul olunsun". Bu sözləri BİG.AZ-a müsahibəsində vəkil Əkrəm Həsənov bildirib. Müsahibənin tam versiyasını aşağıdan izləyə bilərsiniz:. Müəllif
16:11 146 Mərkəzi Nəbatat bağında gənc rəssamların sərgisi keçirildi - Fotolar
Son illər ölkə başısı İlham Əliyevin diqqət və qayğısı sayəsində Bakının yeni istirahət parklari ilə zənginləşdirilməsinə, paytaxtımızın yaşıllıqlar şəhərinə çevrilməsinə çox böyük önəm verilir. Qlobal ekoloji böhran fonunda şəhərlərin qədimliyinin qorunması ilə yanaşı, müasirləşməsi və ətraf mühiti
11:24 197