Zorakılığa məruz qalan qadınlara pulsuz hüquqi yardım göstərilə bilərmi? - HÜQUQŞÜNASDAN AÇIQLAMA

Dünyanın bir çox ölkəsində məişət zorakılığına və müxtəlif formada təzyiqlərə məruz qalan, lakin hüquqi müdafiə üçün maddi imkanı olmayan qadınlara dövlət və ya ictimai təşkilatlar tərəfindən pulsuz hüquqi yardım göstərilir. Bu mexanizm qadınların hüquqlarını qorumaq, onların məhkəməyə çıxış imkanlarını artırmaq və zorakılıq hallarında cəzasızlığın qarşısını almaq baxımından mühüm vasitə hesab olunur. Hüquqşünas dəstəyi, psixoloji yardım və hüquqi maarifləndirməni birləşdirən bu model bir çox ölkələrdə effektiv nəticələr verərək zərərçəkənlərin cəmiyyətə daha təhlükəsiz şəkildə inteqrasiyasına şərait yaradıb. Azərbaycanda da məişət zorakılığı ilə bağlı hüquqi baza mövcud olsa da, praktikada bir çox qadın maddi imkanların məhdudluğu, hüquqi prosedurların mürəkkəbliyi və məlumat çatışmazlığı səbəbindən öz hüquqlarını müdafiə etməkdə çətinlik çəkir. Bu baxımdan, zorakılığa məruz qalan və sosial cəhətdən həssas vəziyyətdə olan qadınlara pulsuz hüquqi yardımın sistemli şəkildə təşkili məsələsi yenidən aktuallaşır. Bəs beynəlxalq təcrübədə uğur qazanan bu model ölkəmizdə də tətbiq oluna bilərmi və bunun üçün hansı addımlar atılmalıdır?
Mövzu ilə bağlı hüquqşünas Əkrəm Həsənov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, ümumiyyətlə pulsuz xidmət olmur. Ola bilər ki, kimsə pulsuz xidmət göstərir. Məndə bəzən bəzi vətəndaşlara tam pulsuz hüquqi yardım göstərmişəm. Yəni bu o deməkdir ki, bunu edən vəkil pulsuz hüquqi yardımı öz hesabına edir. Pulsuz hüquqi yardımda vəkil birinci növbədə vaxt sərf edir. Eyni zamanda müxtəlif xərclər varki məsələn yol pulu, dövlət rusumu və s. vəkil öz cibindən ödəyir. Onun sözlərinə görə, təbiiki bu vəkilin öz istəyi ilə yəni könüllü şəkildə edilir: "Ancaq təbiiki vəkil hər dəfə pulsuz şəkildə hüquqi yardım göstərə bilməz. Onda gərək vəkil tamamilə pulsuz işləsin ki, bu mümkün deyil. Çünki hər bir insanın zəhmət haqqı verilməlidir, vəkilində öz maddi ehtiyacları və ailəsi var. Xarici ölkələrdə zoakılığa məruz qalmış qadınlara pulsuz şəkildə hüquqi yardım edən vəkillərin pulunu dövlət və ya qeyri hökümət təşkilatları ödəyir. Avropada pulsuz hüquqi yardım göstərən vəkillərin pulunu dövlət ödəyir. Amerikada isə onların pulunu QHT-lər ödəyir, yəni onları maliyyələşdirir. Azərbaycanda da bu təcrübə qismən tətbiq edilir. Yəni dövlət hesabına vəkil xidməti var.

Hər bir vətəndaş müraciət edə bilərki ona göstərilən hüquqi yardımın pulunu dövlət ödəsin. Yəni qanunda qeyd olunub ki, hansı hallarda vətəndaş mütləq pulsuz vəkil ilə təmin olunmalıdır və hansı hallarda isə məhkəmənin mülahizəsi ilə pulsuz vəkil ilə təmin olunmalıdır. Bundan başqa Ailə Qadın Uşaq Problemləri üzrə dövlət komitəsinin hesabına zorakılığa məruz qalmış qadınlar pulsuz vəkil ilə təmin oluna bilərlər. Eyni zamanda bizdə də pulsuz şəkildə hüquqi yardım göstərən hüquq müdafiəçiləri varki, onlarında pulu beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən ödənilir. Yaxşı olardı ki, dövlət hər il zorakılığa məruz qalmış, ancaq maddi imkanları zəif olan qadınlara hüquqi yardımın göstərilməsi üçün vəsait ayırsın".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin