Uşaqların dərs yükü: Təhsil onların dünyagörüşünə mane ola bilərmi? - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Son illər təhsil sistemində proqramların genişlənməsi və akademik nəticələrə verilən önəmin artması uşaqların dərs yükü ilə bağlı müzakirələri daha da aktuallaşdırıb. Şagirdlər günün böyük hissəsini dərslərə, ev tapşırıqlarına və əlavə hazırlıqlara sərf edir. Bu vəziyyət isə uşaqların yalnız akademik bilik deyil, həm də sosial bacarıqlar, yaradıcılıq və ümumi dünyagörüşünün inkişafı baxımından nə dərəcədə balanslı böyüdüyü sualını gündəmə gətirir.

Uşaqlıq dövrü təkcə dərs öyrənmək mərhələsi deyil, eyni zamanda kəşf etmək, ünsiyyət qurmaq, oyun oynamaq və fərdi maraqları formalaşdırmaq dövrüdür. Dərs yükünün həddindən artıq olması isə bəzi hallarda uşaqların sərbəst düşünmə qabiliyyətinə, psixoloji rahatlığına və həyat təcrübəsi qazanmasına mənfi təsir göstərə bilər. Bu səbəbdən təhsildə balans məsələsi son dövrlərin ən çox müzakirə olunan mövzularından birinə çevrilib.
Mövzu ilə bağlı psixoloq Samirə Bağırova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, ümumiyyətlə dərs yükü şağird və tələbələrdə daxili psixoloji gərginlik yaradır, hətta dünya görüşünü ləngidir. Onun sözlərinə görə, hətta uşaq inkişafı üzrə araşdırmalar da, dəfələrlə bunu sübut edib: "Dərs yükünün psixoloji əlamətləri; diqqət zəifləməsi, yuxu problemləri, aqressiya, qapanma, motivasiya itkisi, stress, yorğunluq kimi psixoloji pozuntularla bilinir. Əgər şagirdin bədən tərbiyəsi ilə məşqul olmağa zamanı yoxdursa, əlavə hobbiləri yoxdursa, oyunlar və sərbəst vaxtı azdırsa, uşaq emosiyalarını boşalda bilmir. Dərs oxumaqla isə dünyagörüşü formalaşmır. Sosial bacarıqlar olmadan, emosional zəka, tənqidi düşünmə, real həyat təcrübəsi olmadan sağlam fərd kimi formalaşmaq mümkün deyil.

Dərs ilə zehni doldururlar, amma ruh boş qalır. Bu gün təhsil sistemi guya savadlı nəsil yetişdirməyə fokuslanıb, amma ruhən bədbəxt nəsil yetişir. "Uşaqlar bizim gələcəyimizdir!" artıq boş şüara çevrilib. Çünki təhsil və cəmiyyətdə baş verənlər bir daha onu göstərir ki, onlar xoşbəxt və müstəqil seçimə sahib olan, sağlam düşüncəli insan kimi deyil, gələcəkdə istifadə olunacaq resurs kimi proqramlaşırlar. Ölkəmizin xaricə parıltısı var, daxili səviyyə isə sönükdür.

Bütün sahələrdə insanlara üzdə təqdim olunan, hətta xaricə təqdim olunan ölkəmizin görüntüsü düzəldilir, amma daxili sistem dəyişmədən davam edir. Necə ki, texnologiya yenilənmədən geri qalır, insan da elə. Bu gün xoşbəxt ola bilməyən uşaq, gələcəkdə xoşbəxt cəmiyyət qura bilməz. Onsuzda artıq məktəblərdə baş verən silahlı hadisələr bunu göstərir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin