Buraxılış imtahanları narazılıq yaratdı - şagirdlər və valideynlər suallardan şikayət edir - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Azərbaycanda keçirilən buraxılış imtahanları bu il də narazılıq müzakirələri ilə gündəmə gəlib. İmtahanda iştirak edən bəzi şagirdlər və valideynlər sualların gözləniləndən daha çətin olduğunu, bəzi tapşırıqların isə proqramdan kənar və ya mübahisəli göründüyünü iddia edirlər. Sosial şəbəkələrdə paylaşılan çoxsaylı rəylərdə imtahan nəticələri və qiymətləndirmə meyarları ilə bağlı suallar səsləndirilir. Artan narazılıqlar fonunda bir sıra iştirakçıların nəticələrə yenidən baxılması üçün apellyasiya müraciəti etməyə hazırlaşdığı bildirilir.
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Ramin Nuralıyev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, hal-hazırda buraxılış imtahanı ilə bağlı ictimaiyyət tərəfindən ciddi narahatlıqlar və narazılıqlar öz əksini tapır. Məsələnin əsas məğzi məhz buraxılış imtahanının ümumi olaraq son iki ildə keçirilən buraxılış imtahanından çətin olmasıdır. Azərbaycanda fənn olaraq ciddi bir şəkildə sualların, xüsusi ilədə qramatika suallarının çətin və vaxtaparan olması, bununla yanaşı mətnin yarım səhifə olmasıdır ki, mətnə aid verilən 10 sual var. Yəni yarım səhifəlik mətnin oxunması hardasa iki-üç dəqiqə vaxt tələb edir. Onun sözlərinə görə, on sualın hər birində də bu mətnə müraciət eləmək məcburiyyətindəsən: "Buda istər-istəməz abituriyentin haradasa mətni oxuması üçün on suala görə, ən azı 15-20 dəqiqə vaxtını alır. Məhz bu kimi hallar, yəni Riyaziyyat imtahanında sualların çətin olması və digər hallar istər-istəməz ümumi olaraq narahatlıq törədir və abituriyent və müəllim heyəti tərəfindən ciddi bir şəkildə sualların çətinliyi ilə bağlı fikirlər formalaşdırır. Düzdür sullar içərisində asan sullarda var idi. Ancaq asan suallar ilə yanaşı çətin sullarda mövcud idi. Məsələn, Azərbaycan dili fənnindən 5-6 sual varki, o sualları 3-4 dəqiqə vaxtdan az müddətdə həll etmək mümkün deyil. Lakin elə sualda varki, o sualı bəlkədə 30 saniyəyə həll etmək olar. Ancaq elə sullarda varki, o sulları həll etmək üçün 4-5 dəqiqə vaxt sərf etmək məcburiyyətində qalırsan. Buraxılış imtahanı sadəcə ali təhsil müəssisələrinə qəbul imtahanı deyil. Buraxılış imtahanı ümumi olaraq sadə keçirilməlidir. Çünki buraxılış imtahanında kolleclərə müraciət edən abituriyentlərdə olur. Buraxılış imtahanının nəticəsinə əsasən abituriyent kolleclərə müraciət edir. Bununla yanaşı buraxılış imtahanında 5-ci ixtisas qrupunun abituriyentləridə olur ki, hansıki musiqiyə, idmana, rəsmə, aktyorluğa və s. sahələrə hazırlaşırlar.

Uşaq illərlə idman və ya musiqi sahəsi üzrə hazırlaşır ki, Musiqi və ya İdman akademiyasına qəbul olsun, buraxılış imtahanında müvafiq bal yığa bilmədiyi təqdirdə uşaq ali təhsil müəssisəsinə qəbul ola bilmir və arzusu yarımçıq qalır. Yəni bu uşağın sahəsi iqtisadiyyat deyil axı. Onların sahəsi idman və ya musiqidir. Yəni bu uşağa lazımdır ki, buraxılış imtahanından müvafiq balı yığıb, qabiliyyət imtahanı versin. Amma çox təssüflər olsun ki, 5-ci ixtisas qrupuna gətirib, ikinci ixtisas qrupunun Riyaziyyat fənnini salarlarsa, əlbbətdəki bu uşaq kifayət qədər bal toplaya bilməz. Ona görədə buraxılış imtahanı çox çətin olmamalı idi. Yəni bu imtahan asan keçirilməli idi. Bu imtahanda suallar yorucu və vaxtaparan olmamalıdır. İkinci və üçüncü qrupun blok imtahanında Riyaziyyat fənninin sullarını çətinləşdirərdilərsə, bu başqa bir mövzudur. Amma buraxılış imtahanı belə olmamalı idi. Həmçinin buraxılış imtahanı atestat alan şagirdlərin atestat qiymətlərinədə müəyyən qədər təsir göstərir. Məhz ona görədə Dövlət İmtahan Mərkəzinin, xüsusi ilədə sual hazırlayan müəllimlərin bu məsələdə çox diqqətli olmasını tövsiyyə edirəm. Mən düşünürəm ki, 15 mart tarixində keçiriəcək imtahanında sualları artıq hazırdır və bundan sonra dəyişdirilməsi mümkün deyil. Dəyişdirilməsidə doğru olmaz. Çünki eyni buraxılış imtahanının bir tarixdə asan, bir tarixdə isə çətin olmasıda hesab edirəm ki, arzuolunan olmaz. Amma növbəti illərdə bu məsələyə xüsusi diqqət olunmasını tövsiyyə edirəm. Bununla yanaşı, qarşıdakı blok imtahanının bu çətinliyi nəzərə alaraq, sadələşdirilməsini tövsiyyə edirəm. Sualları çətinləşdirmək ümumiyyətlə bizə heçnə qazandırmır.

Çünki imtahan sualları nə qədər çətin olarsa, ballar bir o qədər aşağı düşür. Qəbul balı aşağı düşdüyü halda, hər hansısa bir ixtisasın qəbul balı az görünmüş olur. Məsələn, İnşaat Mühəndisliyi kimi bir ixtisasın qəbul balının 220 bal görünməsi anormallıqdır. Eyni zamanda bəzi pedoqoji ixtisasların ballarının 230, 250, 280 bal görünməsi mən hesab edirəm ki, anormallıqdır. Yəni biz sulları asanlaşdırmalıyıq ki, uşaqlar daha yaxşı yazsınlar və imtahanlara daha həvəsli görünsünlər. Arzularının reallaşacağını hiss etsinlər. Yəni bu çox gözəl bir duyğudur. Ailədə nə qədər yüksək bal toplayan varsa, o qədər yaxşı olar deyə düşünürəm. Ancaq sullar çətin olduğu halda uşaqların göz yaşları, valideynlərin acısı və onların arzuolunmaz ifadələr işlətməsi heçdə xoş təsürrat yaratmır. Benəlxalq təcrübəyə biz baxsaq görərik ki, artıq buraxılış imtahanının nəticəsi ilə abituriyenti ali məktəbə qəbul edən dövlətlər var.

Almaniya, Finlandiya, Kanada və ABŞ-ın bəzi şatatlarında atestat ortalaması ilə universitetlərə qəbul həyata keçirilir. Biz isə hələdə 5-6 fənndən şagirdləri imtahan edirik və 5-6 fənndən etdiyimiz imtahanıda çətinləşdiririk. Yəni bu həqiqətəndə hesab edirəm ki, doğru bir yanaşma deyil. Düşünürəm ki, DİM-in məsuliyyətli şəxsləri bu məsələdən müəyyən qədər ölçü götürüb, növbəti imtahanları artıq çətinləşdirməzlər".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin