17 ildən sonra qəbul edildi, amma bazarda dəyişiklik yoxdur - Rəqabət Məcəlləsi niyə işləmir? - ARAŞDIRMA

Ölkədə uzun illər gözlənilən mühüm hüquqi sənədlərdən biri - Rəqabət Məcəlləsi 17 illik müzakirə və gözləntidən sonra qüvvəyə minsə də, sənədin real təsiri hələ də müzakirə mövzusu olaraq qalır. Məcəllənin qəbulundan 1 il 8 aydan artıq vaxt keçməsinə baxmayaraq, bazarda inhisarçılıq və monopoliya ilə mübarizə istiqamətində ciddi dəyişikliklərin hiss olunmadığı bildirilir. İqtisadi mühitdə rəqabətin artırılması, bazarda bərabər şərtlərin yaradılması və istehlakçı hüquqlarının qorunması məqsədi daşıyan bu sənədin praktik nəticələri ilə bağlı suallar isə gündəmdə qalmaqda davam edir.
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bu məcəllə rəqabət yaratmaq məcəlləsi deyil. Yəni bu məcəllə ölkə iqtisadiyyatında rəqabət yaratmaq gücünə malik deyil. Rəqabət Məcəlləsi yalnız mövcud rəqabəti tənzimləyir. Əgər rəqabət mövcud deyilsə, onun tənzimlənməsi ilədə məşğul olmaq absurddur. Yəni rəqabət yaratmaq o deməkdir ki, ölkədə inhisarçılıq və monopoliya aradan qalxmalıdır. İnhisarçılıqla rəqabət qaranlıqla işıq kimi bir şeydir. Yəni işıq varsa, qaranlıq yoxdur. Bu o deməkdir ki, inhisarçılıq varsa, rəqabət yoxdur. Onun sözlərinə görə, Orta Asiya ölkələrində inhisarçılıq bir qədər məhduddur və hökümətlər elan edir ki, ölkə iqtisadiyyatının neçə faizi inhisardadır, yəni inhisarçılıq altındadır: "Ancaq Azərbaycanda siz belə bir rəqəmin açıqlandığını eşitmisinizmi? Çünki bu rəqəmi hesablasalar görərlərki, bu rəqəm 90%-ə yaxındır. Yəni bir hissə dövlət inhisarçılığındadır, digər hissə isə böyük şirkətlərin inhisarçılığındadır.

Belə bir şəraitdə rəqabətin formalaşması mümkün deyil. Yəni rəqabəti məcəllə formalaşdırmır. İnhisarçılığa qarşı mübarizə və rəqabət mühitinin yaradılması siyasi iradə tələb edir. Siyasi iradə olmadan belə bir köklü problemin həlli mümkün deyil. Bu qədər böyük bir problemin məcəllə ilə aradan qaldırılması əvvəldəndə bəlli idiki mümkün deyil. O məcəllə qəbul ediləndə də biz qeyd etdik ki, bu məcəlləni qəbul etməklə rəqabət mühiti formalaşdırmaq mümkün deyil. Rəqabət mühitinin formalaşması üçün məhz siyasi iradə ortada olmalıdır" - deyə Nəsirli qeyd edib.
Mövzu ilə bağlı hüquqşünas Əkrəm Həsənov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycanda bir sıra yaxşı qanunlar var, amma icra olunmur. Məsələn, məmurların gəlirlərinin bəyan edilməsi haqqında da qanun var, amma icra olunmur. Onun sözlərinə görə, Rəqabət Məcəlləsidə belə qanunlardan biridir: "Problemdə bu məsələyə nəzarət edən qurumdadır. Yəni şəffaf deyil, buna görədə ayrı-seçkilik var. Mən sizə konkret bir misal deyəcəm. Məndə bir məhkəmə işi var. İki şirkət arasında mübahisə gedir. O biri şirkət deyir ki, sən mənimlə müqavilə bağlamısan, məndən mal almalısan. Amma müqavilədə qiymət yoxdur. Həmin şirkət məhkəməyə verib ki, məhsulu məndən bu qiymətə almalısan. Məhkəmədə işi rəy üçün ekspertizaya göndərdi. Ekspertlərdə fərqli rəylər verirlər.

Şirkətdə deyir ki, bazarda hər yerdə malın qiyməti eynidir. Sonra isə baxırıq ki, bu malı Azərbaycana yalnız bu şirkət gətirir. Yəni başqa şirkət gətirmir, inhisarçıdır. Artıq mən bir neçə aydır Antiinhisara müraciət etmişəm, 2 dəfə mənə cavab göndərirlər, hələdə məsələni araşdırırıq. Yəni nəyi araşdırırlar. Mən onlara konkret olaraq deyirəm ki, mənim əlimdə fakt var, yəni gömrük sənədləri var, bu şirkət malı bu qiymətə gətirir və Azərbaycanda da 4 dəfə baha qiymətə satır. Könüllü satmaqları bir tərəfə qalsın, məcbur edir ki, müqavilə bağlamısan və malı almalısan. Şirkətdə deyir ki, mən bu qiymətə almıram. Çünki sən inhisarçısan. Yəni Antiinhisar agentliyi öz işi ilə məşğul deyil".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin