Görünməyən idxalçılar və saxta məhsullar: təhlükə böyüyür - EYYUB HÜSEYNOVDAN AÇIQLAMA

Son dövrlərdə Azərbaycanda məişət və şəxsi qulluq məhsulları bazarında diqqətçəkən bir tendensiya müşahidə olunur. Dünyaca məşhur şirkətlər - Procter & Gamble, Henkel, Unilever, Johnson & Johnson və Reckitt Benckiser - tərəfindən istehsal olunan məhsulların bazarda geniş yayılmasına baxmayaraq, onların idxalı ilə bağlı suallar artır. Müşahidələr göstərir ki, rəsmi distribyutorlarla yanaşı, mənşəyi tam aydın olmayan idxal kanalları vasitəsilə də bu məhsullar ölkəyə daxil olur.

Eyni zamanda, bazarda bu brendlərə məxsus saxta və ya keyfiyyət baxımından şübhəli məhsulların artması istehlakçılar üçün ciddi risklər yaradır. Bu vəziyyət həm məhsulun keyfiyyətinə inamı sarsıdır, həm də bazarda rəqabət mühitinə mənfi təsir göstərir. Belə bir şəraitdə əsas sual ortaya çıxır: məşhur brendlərin məhsulları ölkəyə kimlər tərəfindən və hansı yollarla gətirilir və niyə saxta məhsulların qarşısını almaq hələ də mümkün olmur?
Mövzu ilə bağlı Azad İstehlakçılar Birliyinin sədri Eyyub Hüseynov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycan bazarının bir çox seqmentləri o cümlədən təmizlik məhsulları seqmenti, parfumeriya məhsulları seqmenti həddindən artıq çirklənmiş və istehlakçını aldadan mallarla dolu olan bir seqmentlərdir. Çox təssüflər olsun ki, biznes qurumları Azərbaycan bazarı kiçik bazar olduğu üçün üç muşketyor qanunu ilə işləyirlər - birimiz hamımız üçün, hamımız birimiz üçün və ortada istehlakçı aldadılır. Sanki bir-birilərinə maneçilik etmək istəmirlər və burda bir qorxu hissidə var. Onun sözlərinə görə, çünki üzərində Azərbaycan dilində məlumat olmayan və brendləri saxtalaşdıran məhsulları gətirən insanların arxasında yüksək dərəcəli dövlət məmurları dayanır: "Məsələn, biz dəfələrlə parfumeriya bazarını araşdırdıq və illər öncə məlum oldu ki, parfumeriya bazarını zibilləyən vaxtı ilə gömrükdə işləmiş bir nəfərdir və o bu işləri görür. Təsadüfi deyilki 3 ay əvvəl bir neçə şəxs həbs olundu və brend siqaretləri Azərbaycana gətirən insanlar dövlət məmurları idi. Dövlət məmurlarının qorxusundan brend məshulların nümayəndəlikləridə səslərini çıxartmırlar. Lakin onları çağırıram ki, cəsarətli olsunlar. Vəziyyəti dəyişmək olar və burda da medianın müstəsna rolu ola bilər. Həmin adamları ifşa etmək olar. Lakin onlar qorxurlar, yəni qorxurlarki öz brend mallarınada problem yaranar. Ona görədə səslərini çıxartmırlar. Təsadüfi deyilki Azad İstehlakçılar Birliyi 4 ay əvvəl saxta Hyundai avtomobil hissələrini ifşa etmək üçün məsələ qaldırdı və dövlət orqanlarıda çox ciddi dəstək verdilər bu məsələdə. Lakin digər avtomobil hissələrinində saxtaları var və həmin avtomobil istehsalçılarının nümayəndəlikləri səslərini çıxartmırlar. Mütləq yaxşı mübarizə aparıb nəticə əldə etmək olar. Bu brend mallar adı altında satılan saxta malların satış mənbəyi Sədərək Ticarət Mərkəzidir. Orda bütün bu məsələlər geniş yayılıb, o cümlədən yuyucu vasitələrin saxtaları geniş yayılıb. Azərbaycanda da yuyucu məhsullar istehsal edən müəssisələr var. Təssüfki onlarda sakit durublar.

Düşünürəm ki, yuyucu məhsullar istehsal edən müəssisələrin Azərbaycandakı rəsmi nümayəndəlikləri cəsarətli olmalıdırlar. Bilməlidirlər ki, dövlətin qanunları onların tərəfindədir və burda əsas məsələlərdən biri həmin brendlərin Əqli Mülkiyyət Agentliyində qeydiyyatdan keçirilməsi məsələsidir. Mütləq onlar Əqli Mülkiyyət Agentliyində mallarını qeydiyyatdan keçirməlidirlər. Bundan sonra isə effektiv mübarizə aparmaq işi dahada rahat olur. Bəzəndə təcrübə göstərir ki, elə bu nümayəndəliklərin özləri maraqlı olur saxta məhsulların satılmasında. Bəzi hallarda şərik olurlar bu cür işlərlə. Üzərində Azərbaycan dilində informasiyası olmayan yuyucu məhsullar birmənalı şəkildə qaçaqmal yolu ilə gətirilir. Birinci göstəricilərdən biridə elə budur və bu kimi şübhəli məhsullara rast gələn istehlakçılar 012-599-76-00 telefonu ilə Prezident yanında Antiinhisar və İstehlak Bazarına Nəzarət Dövlət Agentliyinə məlumat vermələrini tövsiyyə edirəm.

Birdə çağırış edirəm brend məhsulların Azərbaycanda olan nümayəndəlikləri cəsarətli olsunlar, qorxmasınlar. Dövlətin qanunları onların tərəfindədir. Mal nişanlarını Əqli Mülkiyyət Agentliyində qeydiyyata aldırsınlar və mübarizə aparsınlar. Beləliklə bazarı təmizləmək olar. Bazarın belə xaos içərisində olmasınında ciddi məsələlərdən biri qanunvericilikdəki boşluqlardır. Ölkədə istehlakçı siyasəti bərbad vəziyyətdədir. İstehlakçıların Hüquqlarının Müdafiəsi Haqqında qanun 1995-ci ildə qəbul olunub. Bundan sonra qanunda edilən dəyişikliklərin hamısı istehlakçıların zərərinə olub. Baxmayaraq ki, istehlakçı hüquqlarını qoruyan dövlət təşkilatı artıq prezidentə tabe olan bir quruma çevrilib. Lakin onlarda qanunun dəyişməsi üçün heç bir təşəbbüs göstərmirlər.

Hansı ölkədə istehlakçı hərəkatı, istehlakçı qanunları öndədir orda bazar daha çox inkişaf etmiş olur. Liberal bazarın əsas devizi "İstehlakçı haqlıdır" devizidir. Qeyri-liberal bazarın devizi isə "Biznes qurumları haqlıdır" devizidir. Biz görürük ki, dövlətin bir tərəfli siyasəti yalnız biznesin inkişafı, istehlakçı hüquqlarının arxa planda qalması gətirib bazarı bu cür anormal hala salıb. Təsadüfi deyil ki, 5 gün əvvəl Özbəkistanda "İstehlakçı evi" deyilen beşmərtəbəli bir bina təhvil verildi qeyri-hökümət təşkilatlarına. İstehlakçı hüquqlarının müxtəlif sahələri üzrə eskpertlər oturub, istehlakçılara kömək edəcəklər. Azərbaycanda isə ümumiyyətlə belə bir şeydən əsər-əlamət yoxdur".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin