Tramp: ABŞ və İran razılığa gəlib - Hörmüz boğazı açıq qalacaq
ABŞ Prezidenti Donald Tramp Truth Social hesabında paylaşım edərək bildirib ki, Vaşinqton Tehranla nüvə proqramı və Hörmüz boğazının açıq saxlanılması ilə bağlı məsələlərdə razılığa gəlib. Onun sözlərinə görə, razılaşmaya əsasən İran nüvə silahı əldə etməyəcək, boğaz isə açıq və təhlükəsiz qalacaq.
Tramp qeyd edib ki, bu məsələlər əvvəlcədən razılaşdırılıb. Ağ Ev rəhbəri əlavə edib ki, ABŞ qüvvələri hazırda resurslarını bərpa edir və növbəti mərhələni gözləyir.
Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən politoloq Turan Rzayev bildirib ki, Trampın xüsusilə Hörmüz boğazı ilə bağlı açıqlamaları diqqət çəkir. Belə ki, atəşkəs dövründə boğazdan keçən gəmilərin İrandan icazə alacağına dair iddialar səslənir. Məlumata görə, Tehran "tranzit haqqı" tətbiq etmək üçün mexanizm üzərində işləyir. Hətta bu imtiyazın Oman Sultanlığına da şamil oluna biləcəyi bildirilir:
"Lakin bu iddialar beynəlxalq hüquq baxımından ciddi suallar doğurur. Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qəbul edilmiş Dəniz Hüququ Konvensiyasına (UNCLOS) əsasən, beynəlxalq gəmiçilik üçün istifadə olunan boğazlarda sahilyanı dövlətlərin suverenliyi məhdud xarakter daşıyır və bu məhdudiyyət "tranzit keçid" prinsipi ilə tənzimlənir.
Hörmüz boğazı coğrafi və funksional baxımdan klassik beynəlxalq boğaz sayılır. Bu isə onu avtomatik olaraq Konvensiyanın tranzit keçid rejiminə tabe edir. Beləliklə, İran kimi sahilyanı dövlət nə keçidi dayandıra, nə icazə rejimi tətbiq edə, nə də birtərəfli qaydada "tranzit haqqı" kimi fiskal mexanizmlər tətbiq edə bilər.
Mövzunu daha aydın anlamaq üçün "tranzit keçid" və "zərərsiz keçid" anlayışlarını fərqləndirmək vacibdir. "Zərərsiz keçid" rejimi müəyyən hallarda sahilyanı dövlətə məhdudiyyətlər tətbiq etmək imkanı versə də, tranzit keçid bu cür məhdudiyyətləri qəbul etmir. Hörmüz kimi boğazlarda məhz tranzit keçid rejimi qüvvədədir. Bu baxımdan, İranın gəmilərdən əvvəlcədən icazə tələb etməsi və ya keçidi milli qanunvericiliklə şərtləndirməsi beynəlxalq hüququn pozulması kimi qiymətləndirilə bilər.
Düzdür, İran boğazın bir hissəsi üzərində suverenliyə malikdir. Lakin bu suverenlik beynəlxalq naviqasiya azadlığı ilə məhdudlaşdırılır və "yüklənmiş suverenlik" prinsipi ilə izah olunur.
Bəzən Hörmüz boğazı Suveyş kanalı və Panama kanalı ilə müqayisə edilir. Halbuki bu kanallar süni infrastrukturdur və onların istismarı üzərində dövlətlərin daha geniş iqtisadi səlahiyyətləri var. Hörmüz isə təbii boğazdır və burada tətbiq olunan hüquqi rejim beynəlxalq keçid azadlığına əsaslanır.
Əgər Hörmüzdə tranzit ödənişi və ya icazə rejimi legitimləşdirilərsə, bu, digər strateji boğazlar üçün də presedent yarada bilər. Məsələn, İspaniya və Mərakeş Cəbəlütariq boğazında, eləcə də Cibuti, Yəmən və Eritreya Babül-Məndəb boğazında oxşar tələblər irəli sürə bilər. Bu isə qlobal dəniz ticarəti və enerji bazarları üçün ciddi risklər yarada, beynəlxalq nəqliyyat sistemində "domino effekti"nə səbəb ola bilər".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 663 Tarix: 10 aprel 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşAzərbaycana Amerikadan turist axını 4 %-dən çox artıb
Bu ilin yanvar-mart aylarında Azərbaycana Amerika qitəsi ölkələrindən 5 747 turist gəlib. "Report" rəsmi statistikaya istinadən xəbər verir ki, bu, ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 4,4 % çoxdur. Üç ay ərzində daha çox turist ABŞ-dən gəlib - 3 789 nəfər. Bu göstərici 1 il əvvələ nisbətə
30.05.2026 107 Azərbaycan manatının nominal və real effektiv məzənnələri apreldə azalıb
Bu il mayın 1-nə Azərbaycan manatının xarici valyutalara nisbətən nominal effektiv məzənnəsi 102,9 bənd təşkil edib. "Report" bu barədə Azərbaycan Mərkəzi Bankına istinadən xəbər verir. Bu, aylıq müqayisədə 1 bənd az, ilin əvvəli ilə müqayisədə 0,4 bənd çox, ötən ilin mayın 1-nə nisbətən 1,
30.05.2026 125 Pentaqon rəhbəri Yeni Zelandiyanı "müftəxor" adlandırdı
Pentaqonun rəhbəri Pit Heqset Yeni Zelandiyanı "müftəxor" adlandırıb. O, bu ifadəni sözügedən ölkənin müdafiə sahəsinə ayrılan vəsaitin kifayət qədər olmamasına görə işlədib. xəbər verir ki, hərb naziri bu barədə Sinqapurda keçirilən "Şanqri-La Dialoqu" forumunda çıxış edərkən bildirib
30.05.2026 145 Azərbaycanda kanaldan qadın meyiti tapıldı
Ağcabədi rayonunda su kanalından qadın meyiti tapılıb. xəbər verir ki, hadisə Yuxarı Qarabağ kanalının Təzəkənd kəndi yaxınlığındakı hissəsində qeydə alınıb. Araşdırmalar zamanı suda tapılan meyitin Tərtər rayonunun Köçərli kənd sakini, 1986-cı il təvəllüdlü Əfsanə Məzahir qızı Rüstəmovaya aid olduğ
30.05.2026 191 4 tondan artıq çətənə kolu məhv edilib
Qaxda 4 tondan artıq çətənə kolu məhv edilib. Bu barədə BİG.AZ-a Daxili İşlər Nazirliyindən məlumat verilib. Məlumata görə, Qax Rayon Polis Şöbəsinin əməkdaşlarının keçirdikləri "Xaş-xaş-2026" şərti adlı kompleks tədbirlər nəticəsində Əlibəyli kəndi ərazisində yabanı halda bitən narkotik tərkibl
30.05.2026 162 Rusiya Ermənistandakı səfirini məsləhətləşmələr üçün geri çağırıb
Rusiyanın Ermənistandakı səfiri Sergey Kopırkin Ermənistan rəhbərliyinin Avropa İttifaqı (Aİ) ilə yaxınlaşma istiqamətində atdığı addımlarla əlaqədar məsləhətləşmələr üçün Moskvaya çağırılıb. "Report"un məlumatına görə, bu barədə Ermənistan mediası Rusiya Xarici İşlər Nazirliyinə istinadə
30.05.2026 141 SEPAH: Ötən gün Hörmüz boğazından 20 gəmi keçib
Son 24 saat ərzində Hörmüz boğazından 20 gəmi keçib. "Report"un məlumatına görə, bu barədə "Al Jazeera" İslam İnqilabı Keşikçiləri Korpusunun (SEPAH) Hərbi Dəniz Qüvvələrinin məlumatına istinadən xəbər verib. "Son 24 saat ərzində İran hərbçiləri 20 gəminin Hörmüz boğazından keçidin
30.05.2026 119 Əfqanıstanda yük maşını AŞDI: 18 ölü, 30 yaralı
Əfqanıstanın şərqindəki Laqman vilayətində geri qayıtmış əfqan qaçqınlarını daşıyan yük maşınının aşması nəticəsində azı 18 nəfər həlak olub, 30 nəfər yaralanıb. "Xinhua" agentliyinə istinadən xəbər verir ki, hadisə Qarğayi rayonunda paytaxt Kabili şərq vilayətləri ilə birləşdirən magistra
30.05.2026 144 Ölkədə "arvad" ifadəsi ləğv olunur? - TƏKLİF
Azərbaycan qanunvericiliyindən "arvad" sözünün çıxarılması təklif olunur. BİG.AZ -a istinadla xəbər verir ki, bu təklifi Milli Məclisin deputatı Bəhruz Məhərrəmov parlamentin bugünkü iclasında müzakirəyə çıxarılan "Gender bərabərliyinin təmin edilməsinə nəzarəti həyata keçirən icra hakimiyyət
00:15 107