16 illik hakimiyyət bitdi: Macarıstan hansı istiqamətə gedir?

Macarıstanda 16 illik Viktor Orban dönəmi başa çatdı. Aprelin 12-də keçirilən parlament seçkilərində "Tisa" partiyası qalib gəldi. Məlumata görə, səslərin 60,24 faizi sayıldıqdan sonra partiya 136 mandat qazanaraq konstitusion çoxluq əldə edib. Bu nəticə ölkə tarixində inqilabi dəyişiklik kimi qiymətləndirilir.

Viktor Orban həm ABŞ Prezidenti Donald Tramp, həm də Rusiya Prezidenti Vladimir Putin ilə yaxın münasibətləri ilə tanınırdı. Bu baxımdan onun məğlubiyyəti bəzi çevrələrdə Tramp və Putinin siyasi mövqelərinin zəifləməsi kimi də şərh olunur.

Nəticələr açıqlanandan sonra Viktor Orban məğlubiyyətini şəxsən etiraf edib və rəqibi "Tisa" partiyasını təbrik edib. Bu isə onun seçkinin nəticəsini əvvəlcədən qəbul etdiyini göstərir. Beləliklə, seçkidə əsas həlledici faktor xalqın iradəsi olub.

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən politoloq Turan Rzayev bildirib ki, "Tisa" Partiyasının lideri Peter Magyar isə Viktor Orbanın ən sərt tənqidçilərindən biri kimi tanınır. Onun əsas prioritetlərinin hüququn aliliyi, media azadlığı və məhkəmə müstəqilliyi kimi sahələrə yönələcəyi gözlənilir. Lakin Magyar üçün proses asan olmayacaq, çünki Orban dövründə formalaşan siyasi sistem kifayət qədər köklü və dərin struktura malikdir:

"Orban hakimiyyəti dövründə Macarıstan formal olaraq Qərb institutlarının tərkibində olsa da, paralel olaraq alternativ siyasi model təqdim edirdi. Bu model milli suverenlik, mərkəzləşdirilmiş idarəetmə və liberal dəyərlərə seçici yanaşma üzərində qurulmuşdu. Eyni zamanda, ölkə Türk Dövlətləri Təşkilatı çərçivəsində müşahidəçi statusuna malikdir və xüsusilə Türkiyə, Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri ilə yaxın tərəfdaşlıq münasibətləri formalaşdırıb.

Peter Magyar isə daha çox Avropa yönümlü siyasi xətti ilə seçilir. Onun hakimiyyəti dövründə Avropa İttifaqı ilə uzun müddətdir davam edən gərginliyin yumşalması ehtimalı yüksək qiymətləndirilir. Bu xüsusilə Ukrayna müharibəsi kontekstində özünü göstərə bilər.

Bununla belə, Magyar tam klassik liberal siyasətçi deyil və onun mövqeyində müəyyən milli-mühafizəkar elementlər qalmaqdadır. Bu isə Macarıstanda kəskin ideoloji dönüşdən daha çox siyasi balansın dəyişməsi mərhələsinin başladığını göstərir.

Hazırkı mərhələdə əsas suallardan biri Peter Magyarın Türk Dövlətləri Təşkilatına münasibətinin necə olacağıdır. Orban dövründə bu platforma Macarıstan üçün həm ideoloji, həm də geosiyasi alət rolunu oynayırdı. Budapeşt bu vasitə ilə özünü yalnız Avropa ölkəsi kimi deyil, daha geniş sivilizasiya körpüsü kimi təqdim edirdi.

Yeni hakimiyyətin bu istiqaməti tam tərk etməsi gözlənilmir, çünki bu əməkdaşlıq iqtisadi və diplomatik baxımdan əhəmiyyətlidir. Lakin prioritetlərin dəyişməsi mümkündür. Belə ki, Macarıstanın təşkilat daxilində siyasi aktivliyinin azalması, əlaqələrin isə daha çox iqtisadi və mədəni müstəvidə davam etməsi ehtimal edilir.

Ümumilikdə, Peter Magyarın əsas diqqətini yenidən Avropa İttifaqı strukturlarına yönəldəcəyi proqnozlaşdırılır".

Telegramda izləyin