Məktəblərdə zorakılıq niyə artır? Son hadisə suallar doğurur - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Son vaxtlar təhsil müəssisələrində baş verən zorakılıq halları cəmiyyətdə ciddi narahatlıq yaratmaqda davam edir. Dünən məktəblərdən birində qeydə alınan dəhşətli hadisə isə bu problemin nə qədər təhlükəli həddə çatdığını bir daha göstərdi. Belə ki, şagirdlər arasında yaranan mübahisə faciəvi sonluğa gətirib çıxarıb - bir şagird digərinin üzərinə spirt tökərək onu yandırıb. Hadisə həm valideynlər, həm də ictimaiyyət arasında böyük rezonans doğurub və məktəblərdə təhlükəsizlik, psixoloji nəzarət məsələlərini yenidən gündəmə gətirib.
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Şəmsi Qoca BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, baş verən bu hadisə həqiqətən daxili bir sarsıntı yaradır və cəmiyyətimizin mənəvi sağlamlığı ilə bağlı ciddi suallar doğurur. Onun sözlərinə görə, məktəblərin hər keçən gün daha təhlükəli bir məkana çevrilməsi təkcə fiziki təhlükəsizlik boşluğu deyil, həm də köklü bir tərbiyə və mənəviyyat böhranının göstəricisidir: "Bu cür dəhşətli halların qarşısını almaq üçün ilk növbədə təhsil ocaqlarında insan amilinə, şagirdin daxili dünyasına baxış bucağımızı kökündən dəyişməliyik.

Məsələyə daha dərindən yanaşsaq, görərik ki, uşaqların bir-birinə qarşı bu dərəcədə amansız olması ailədə və məktəbdə sevgi, empatiya və mərhəmət hisslərinin aşılanmasında yaranan qırıqlıqlardan qaynaqlanır. Məktəb psixoloqlarının fəaliyyəti sadəcə rəsmi hesabatlardan ibarət olmamalı, onlar hər bir şagirdin ruh halını duymağı bacaran bir sığınacaq rolunu oynamalıdırlar. Eyni zamanda, valideynlərlə məktəb arasında elə bir qırılmaz mənəvi körpü qurulmalıdır ki, övladın davranışındakı ən xırda aqressiya belə vaxtında sezilsin və faciəyə çevrilmədən önlənsin.

Bulinq və həmyaşıd zorakılığına qarşı mübarizə yalnız inzibati cəzalarla deyil, uşaqların qəlbinə bədii təfəkkürün, ədəbiyyatın və milli-mənəvi dəyərlərin hopdurulması ilə aparılmalıdır. Yaradıcı mühitlə əhatə olunan, sənətə və elmə yönləndirilən gənclik daxilindəki enerjini məhv etməyə deyil, qurmağa və yaratmağa sərf edər. Cəmiyyət olaraq anlamalıyıq ki, uşaqlarımıza yalnız bilik vermək kifayət deyil; onlara insan olmağın, başqasının ağrısını hiss etməyin və həyata dəyər verməyin vacibliyini öyrətmək bu gün hər şeydən daha önəmlidir. Media, ailə və məktəb birgə hərəkət etmədiyi müddətcə, ən müasir texniki nəzarət vasitələri belə bu cür halların tam qarşısını almağa yetməyəcək.

Bu gün məktəblərdə baş verənlər illərlə yığılıb qalan sistemli səhvlərin acı bəhrəsidir. Əgər biz bu gün şagirdlərin qəlbinə yol tapan bədii mühiti bərpa etməsək, onlara kitabın içindəki o humanist dünyanı sevdirməsək, təhlükəsizlik kameraları da, sərt qaydalar da bizi gələcəkdə gözləyən daha böyük faciələrdən qoruya bilməyəcək. İnsan ruhu tərbiyə olunmadıqca, texniki tərəqqi yalnız daha "təkmilləşmiş" zorakılığa xidmət edəcək. Bu zənciri qırmaq üçün ədəbiyyatı və sənəti yenidən həyatımızın, tərbiyə sistemimizin mərkəzinə gətirməliyik.

İllərdir bədii qiraətin, klassik irsin və humanist dəyərlərin tədrisində yol verilən boşluqlar bu gün məktəb dəhlizlərində zorakılıq şəklində qarşımıza çıxır. Əgər biz uşağın ruhunu sözün qüdrəti ilə yoğurmasaq, onun mənəviyyatını bədii nümunələrlə zənginləşdirməsək, gələcəkdə qarşılaşacağımız mənzərə daha amansız olacaq.

Sonuncu və bəlkə də ən həlledici arqument ondan ibarətdir ki, ədəbiyyat təkcə oxumaq deyil, həm də vicdanın oyanışıdır. Bir şagird Nizaminin müraciətlərindəki insafı, klassik qəhrəmanların fədakarlığını dərindən dərk etməsə, öz yoldaşını yandıracaq qədər qəddarlaşması qaçılmazdır. Bu gün məktəblərdə baş verən bu dəhşətli hadisələr mənəviyyat dərsinin kəsildiyi yerdən başlayır. Əgər təhsil sistemində ədəbiyyatın yeri sadəcə texniki göstəricilər və test imtahanları ilə məhdudlaşmağa davam edərsə, biz təkcə savadlı gəncləri deyil, insanlıq hissini itirmiş bütöv bir nəsli itirmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalacağıq. Bu səhv elə bir nöqtəyə çatıb ki, artıq hər ötən gün bizi daha betər hadisələrin şahidi olmağa sürükləyir; buna görə də ədəbiyyatın tərbiyəvi gücü dərhal məktəblərə və evlərə qayıtmalı, insanın daxili aləmi yenidən ən ali dəyər hesab olunmalıdır".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin