Amazonun qəlbində qədim irs: Bərəkətli qara torpaq

Dünyanın "ağciyəri" kimi tanınan Amazon meşələri yalnız nəhəng ağacları və ekzotik canlıları ilə deyil, həm də torpağın altında gizlənən sirli bir formasiya ilə elm dünyasını heyrətləndirir. Bölgədə geniş yayılmış qırmızımtıl torpaqlardan fərqli olaraq, bəzi ərazilərdə rast gəlinən qapqara torpaq parçaları qeyri-adi məhsuldarlığı ilə diqqət çəkir.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "Terra preta" kimi tanınan bu torpaqlar əslində təbiətin təsadüfi bir hədiyyəsi deyil, min illər əvvəl burada yaşamış qədim sivilizasiyaların bu günə qədər gəlib çatan ən mühüm texnoloji irslərindən biridir. Çay yataqları və qədim yaşayış məntəqələrində rast gəlinən bu qara torpaqlar müasir kənd təsərrüfatı üçün demək olar ki, "xilas resepti" sayılır.

Amazonun ümumi ərazilərində üstünlük təşkil edən turş və mineral baxımından kasıb torpaq strukturu bu qara sahələrin yanında xeyli zəif qalır. Azot, fosfor və kalium kimi əsas minerallarla zəngin olan bu xüsusi torpaq bitki inkişafını ciddi şəkildə sürətləndirir. Alimlərin apardığı nəzarətli təcrübələr göstərib ki, bu torpaqda yetişən ağaclar cəmi dörd ay ərzində normaldan altı dəfə daha sürətli böyüyür. Hətta məhsuldarlığı aşağı düşmüş sahələrə bu torpaqdan az miqdarda əlavə edilməsi belə məhsulu iki dəfə artırmağa kifayət edir. Üstəlik, bu struktur yalnız məhsuldarlıqla deyil, həm də iqlim baxımından önəmlidir: adi torpaqlarla müqayisədə beş dəfə daha çox karbon saxlayaraq qlobal iqlim dəyişikliyinə qarşı təbii bir qalxan rolunu oynayır.

Keçmişin mühəndisliyi gələcəyə işıq tutur

Araşdırmalar göstərir ki, bu möcüzəvi torpaq tamamilə insan əli ilə və yüksək dəqiqliklə formalaşdırılıb. Torpaq qatlarında tapılan kül, saxsı qırıqları, heyvan sümükləri və qida tullantıları qədim icmaların bu prosesi təsadüfi deyil, planlı şəkildə həyata keçirdiyini sübut edir. Braziliyadakı arxeoloji qazıntılar bu kənd təsərrüfatı ənənəsinin 5 min il əvvələ qədər uzandığını ortaya qoyub. Bu, sadə tullantı yığımı deyil, pH balansı və karbon tərkibi hesablanmış mühəndislik yanaşması kimi qiymətləndirilir.

Bu metodun izləri Amazonun dərinliklərində bəzi yerli icmalar tərəfindən bu gün də davam etdirilir. İcmalar əcdadlarından qalan bu biliklə torpağı zənginləşdirməyə davam edərək müasir kənd təsərrüfatına nümunə göstərirlər. Mütəxəssislər isə bu məhdud və qiymətli resursun birbaşa daşınması əvəzinə, onun strukturunun modelləşdirilərək süni, lakin məhsuldar torpaqların hazırlanmasının daha doğru yanaşma olduğunu bildirirlər.

Telegramda izləyin