Rusiyanın media məkanındakı anti-Azərbaycan ritorikası: Moskva nə istəyir?

Son günlər Rusiya Federasiyasının media və informasiya məkanında Azərbaycan Respublikası, Azərbaycan xalqı və ölkə rəhbərliyi əleyhinə ardıcıl təxribat, təhqir və təhdid xarakterli açıqlamalar müşahidə edilir.

Məsələn, avqustun 7-də "Sputnik" radiosunda yayımlanan proqramda Azərbaycan rəhbərliyinin "Rusiyanın terrorçu və ekstremistlər siyahısına" daxil edilməsi təklif olunub.

Avqustun 9-da "YouTube" platformasında Azərbaycanın rəhbərliyinə qarşı yenidən təxribatçı fikirlər səsləndirilib. Avqustun 13-də isə "Çastota ponimaniya" layihəsi çərçivəsində yayımlanan verilişdə Azərbaycan, Azərbaycan xalqı və ölkə rəhbərliyi əleyhinə ifadələr işlədilib.

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən politoloq Turan Rzayev bildirib ki, həmin gün Azərbaycan Respublikasına qarşı zorakı üsullardan istifadə olunması, o cümlədən ayrı-ayrı şəxslərin birbaşa fiziki məhvetmə təhlükəsi altında saxlanılması və ünvanlı şəkildə sıradan çıxarılması barədə fikirlər səsləndirilib, terrorçuluğa açıq çağırışlar edilib:

"Avqustun 16-da isə "Spas" telekanalında Azərbaycan rəhbərliyinə qarşı təhqir məzmunlu material yayımlanıb.

Məsələ ilə bağlı Rusiya Federasiyasının Azərbaycan Respublikasındakı fövqəladə və səlahiyyətli səfiri Mixail Yevdokimov Xarici İşlər Nazirliyinə çağırılıb. Görüş zamanı Rusiya Federasiyasının media və informasiya məkanında Azərbaycan Respublikası, Azərbaycan xalqı və ölkə rəhbərliyi əleyhinə səsləndirilən təxribat, təhqir və təhdid xarakterli açıqlamalarla bağlı Azərbaycan tərəfinin ciddi narahatlığı və qəti etirazı Rusiya tərəfinin diqqətinə çatdırılıb.

Əslində, Rusiya media məkanında bu cür proqramlara, təhqir və təhdidlərə ilk dəfə deyil ki, rast gəlinir. Buna görə də baş verənləri təsadüfi hadisə kimi qiymətləndirmək çətindir. Bu vəziyyəti yalnız "jurnalistlərin özbaşınalığı" kimi təqdim etmək də inandırıcı görünmür.

Rusiyada televiziya və media sistemi elə qurulub ki, dövlət üçün siyasi baxımdan həssas mövzularda hansı ritorikanın nə qədər irəli gedə biləcəyi həmin mühitdə fəaliyyət göstərən şəxslərə yaxşı məlumdur. Əgər bir verilişdə Azərbaycan rəhbərliyinin terrorçu elan olunması təklif edilir, digərində fiziki zorakılıqdan danışılır, başqa bir efirdə isə Azərbaycanın konstitusiya quruluşunun dəyişdirilməsi və ərazi bütövlüyünün parçalanması müzakirəyə çıxarılırsa, bu, təkcə təhqir deyil, həm də siyasi mesaj kimi qəbul edilə bilər.

Ümumiyyətlə, təhqirlə siyasi mesaj arasında ciddi fərq var. Təhqir bir dəfə səslənə və bununla da gündəmdən çıxa bilər. Lakin burada sistemli və təkrarlanan təhdid ritorikasından söhbət gedir. Belə yanaşma qarşı tərəfin reaksiyasını ölçmək cəhdi kimi də qiymətləndirilə bilər.

Mənzərəni sadə dillə belə izah etmək mümkündür: əvvəlcə hansısa ekspert və ya aparıcı müəyyən həddi keçir, daha sonra həmin ritorikaya verilən reaksiya izlənilir. Azərbaycan sərt cavab verməsə, növbəti efirdə daha irəli gedilir. Bakı etiraz etdikdə isə "bu, dövlətin mövqeyi deyil, jurnalistin fikridir" arqumenti ortaya atılır. Bu isə siyasi məsuliyyətdən yayınmağın ən rahat formalarından biri kimi görünür.

Rusiyada media üzərində dövlət nəzarətinin səviyyəsi məlumdur. Rusiya tərəfi istəsə, bu cür çıxışların qarşısını almaq imkanına malikdir. Bu baxımdan əsas sual Moskvanın belə ritorikanı dayandırmaq istəyib-istəməməsidir.

Əslində, burada Rusiyanın qarşısında iki seçim dayanır: ya bu ritorikanın qarşısını alaraq Azərbaycanla münasibətlərdə dövlət səviyyəsində məsuliyyət nümayiş etdirəcək, ya da bu cür çıxışların davam etməsinə şərait yaradacaq.

İkinci halda Bakının həmin açıqlamaları artıq ayrı-ayrı şəxslərin fikri kimi deyil, Rusiyanın informasiya mühitində formalaşan siyasi təzyiq aləti kimi qəbul etməsi mümkündür.

Azərbaycan artıq 1990-cı illərin Azərbaycanı deyil. Bakı öz xarici siyasətini başqa dövlətlərin regional maraqlarına uyğunlaşdırmaq məcburiyyətində olan ölkə də deyil. Azərbaycan hərbi, iqtisadi və geosiyasi baxımdan əvvəlki illərlə müqayisədə fərqli mövqedədir.

Bu səbəbdən Rusiyanın informasiya məkanından gələn təzyiq ritorikasının Azərbaycan-Rusiya münasibətlərinə təsir göstərməyəcəyi düşünülməməlidir. Əksinə, bu cür çıxışların davam etməsi Bakının daha ciddi siyasi və diplomatik addımlar atmasına səbəb ola bilər.

Rusiya üçün isə Azərbaycanla münasibətləri qorumaq və qarşılıqlı əlaqələrdə gərginliyin artmasına imkan verməmək daha çox fayda verə bilər".

Telegramda izləyin