Bakı-Daşkənd xətti güclənir: Prezidentin müsahibəsindən mühüm mesajlar

Azərbaycan və Özbəkistan münasibətləri son illərdə yalnız ikitərəfli əlaqələrin genişlənməsi ilə deyil, daha böyük geosiyasi və geoiqtisadi proseslərin tərkib hissəsinə çevrilməsi ilə diqqət çəkir. Prezident İlham Əliyevin Özbəkistanın Milli İnformasiya Agentliyinə (UzA) verdiyi müsahibə də iki ölkə arasındakı münasibətlərin hansı istiqamətdə inkişaf etdiyini və qarşıdakı dövr üçün hansı prioritetlərin müəyyənləşdiyini göstərən mühüm siyasi mesajlar baxımından diqqət çəkir.

Müsahibənin əsas məqamlarından biri Azərbaycanla Mərkəzi Asiya arasında əlaqələrin artıq yalnız ayrı-ayrı iqtisadi və diplomatik münasibətlər çərçivəsində qiymətləndirilməməsidir. Prezident İlham Əliyevin sözlərinə görə, Azərbaycan və Mərkəzi Asiya ölkələri artan strateji əhəmiyyətə malik vahid tarixi, mədəni, coğrafi və geosiyasi məkan formalaşdırır. Bu baxımdan Xəzər dənizi iki coğrafiyanı ayıran deyil, onları birləşdirən mühüm amil kimi çıxış edir.

Bu yanaşma Azərbaycanın Mərkəzi Asiyaya münasibətdə son illərdə həyata keçirdiyi siyasətin mahiyyətini də ortaya qoyur. Bakı üçün region artıq yalnız iqtisadi tərəfdaşlıq məkanı deyil. Azərbaycan özünü Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında nəqliyyat, enerji və ticarət əlaqələrinin mühüm halqalarından biri kimi təqdim edir. Xəzər üzərindən keçən marşrutlar, Orta Dəhliz və regional logistika imkanları bu əməkdaşlığın iqtisadi əsaslarını daha da gücləndirir.

Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərində isə xüsusi dinamika müşahidə olunur. Son illərdə iki ölkə arasında siyasi dialoqun intensivliyi artıb, qarşılıqlı səfərlərin sayı çoxalıb və strateji əməkdaşlığın hüquqi bazası genişlənib. Azərbaycan Prezidentinin müsahibəsində də Özbəkistan "qardaş ölkə" və "etibarlı müttəfiq" kimi xarakterizə olunur.

Burada diqqət çəkən məqam odur ki, iki ölkənin münasibətləri yalnız siyasi bəyanatlarla məhdudlaşmır. İqtisadi-ticari əlaqələr, nəqliyyat, investisiya, sənaye kooperasiyası, kənd təsərrüfatı və digər sahələrdə əməkdaşlığın genişləndirilməsi üçün konkret layihələr həyata keçirilir. Bu isə münasibətlərin daha praktik və uzunmüddətli mərhələyə keçdiyini göstərir.

Azərbaycan və Özbəkistanın əməkdaşlığında Qarabağ amili də xüsusi yer tutur. Özbəkistan Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü dəstəkləməklə yanaşı, işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpası prosesinə də töhfə verən ölkələrdən biridir. Prezident İlham Əliyev müsahibəsində Özbəkistanın Füzulidə Mirzə Uluqbəyin adını daşıyan məktəbin tikintisinə verdiyi dəstəyi xüsusi qeyd edib. Azərbaycan Prezidenti Özbəkistanı Qarabağın bərpasına yardım göstərmək təşəbbüsünü irəli sürən ilk ölkə, Prezident Şavkat Mirziyoyevi isə bu təşəbbüsü göstərən ilk lider kimi qiymətləndirib.

Bu fakt yalnız humanitar əməkdaşlıq baxımından deyil, siyasi münasibətlərin xarakteri baxımından da əhəmiyyətlidir. Çünki Qarabağ məsələsində Azərbaycanın yanında olmaq və regionun yenidən qurulmasına konkret töhfə vermək Özbəkistanın Bakı ilə münasibətlərə verdiyi siyasi əhəmiyyəti nümayiş etdirir.

Digər mühüm istiqamət türk dövlətləri arasında əməkdaşlığın dərinləşdirilməsidir. Azərbaycan və Özbəkistan Türk Dövlətləri Təşkilatının fəal üzvləridir və bu platforma iki ölkənin siyasi, iqtisadi və humanitar əlaqələrinin daha geniş çərçivədə inkişafına imkan yaradır. Prezident İlham Əliyev də müsahibəsində Azərbaycan və Özbəkistanın türk birliyinin möhkəmləndirilməsinə mühüm töhfə verdiyini vurğulayıb.

Əslində, Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin inkişafını yalnız iki ölkə arasındakı əlaqələr kimi qiymətləndirmək kifayət deyil. Bu münasibətlər Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında formalaşan yeni siyasi və iqtisadi bağlantıların mühüm hissəsidir.

Dünyada geosiyasi rəqabətin artdığı, yeni nəqliyyat və enerji marşrutlarının önəminin yüksəldiyi bir vaxtda Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələrinin yaxınlaşması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan coğrafi mövqeyindən, Özbəkistan isə Mərkəzi Asiyanın mərkəzində yerləşməsindən irəli gələn imkanları qarşılıqlı əməkdaşlıqla birləşdirə bilər.

Bu baxımdan İlham Əliyevin UzA-ya müsahibəsi yalnız Azərbaycan-Özbəkistan münasibətlərinin hazırkı vəziyyətinə dair fikirlərin ifadəsi deyil. Müsahibədə Azərbaycanın Mərkəzi Asiya siyasətinin uzunmüddətli istiqamətləri də görünür. Söhbət nəqliyyat və logistika imkanlarının genişləndirilməsindən, iqtisadi əlaqələrin dərinləşdirilməsindən, türk dövlətləri arasında həmrəyliyin gücləndirilməsindən və qarşılıqlı siyasi etimadın daha da möhkəmləndirilməsindən gedir.

Nəticə etibarilə, Azərbaycan və Özbəkistan arasında münasibətlər artıq ənənəvi diplomatik əlaqələr çərçivəsini aşaraq çoxşaxəli strateji əməkdaşlıq modelinə çevrilir. Prezident İlham Əliyevin müsahibəsində səsləndirdiyi fikirlər də bu münasibətlərin gələcəkdə daha geniş regional əməkdaşlıq platformalarına çevrilə biləcəyinə işarə edir.

Xüsusilə Mərkəzi Asiya ilə Cənubi Qafqaz arasında nəqliyyat, ticarət və siyasi əlaqələrin genişləndiyi indiki mərhələdə Bakı-Daşkənd xətti bu prosesin əsas dayaqlarından biri kimi çıxış edə bilər. Bu isə həm Azərbaycan, həm Özbəkistan, həm də bütövlükdə türk dünyası üçün yeni imkanlar yaradır.

Nuray Nəzərova

Telegramda izləyin