Bişkekdə mühüm görüş: Azərbaycan və Ermənistan arasında dialoq davam edir

Bişkekdə Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatının (ŞƏT) Zirvə toplantısı çərçivəsində bir sıra mühüm görüşlər keçirilib. Onların arasında ən çox diqqət çəkən görüşlərdən biri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev ilə Ermənistanın Baş naziri Nikol Paşinyan arasında baş tutan görüş olub.

Hər iki lider ŞƏT Zirvə toplantısında iştirak etmək məqsədilə Bişkekə səfər etsə də, sammit çərçivəsində Azərbaycan və Ermənistan arasında ikitərəfli görüşün keçirilməsi xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır. Əvvəla, bu görüş Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində birbaşa dialoqun davam etdirilməsi baxımından müsbət məqamdır.

Mövzu ilə bağlı BiG.AZ-a açıqlama verən politoloq Turan Rzayev bildirib ki, görüşün vasitəçi olmadan, birbaşa formatda keçirilməsi də diqqət çəkən məqamlardandır. Son dövrlərdə Azərbaycan və Ermənistan arasında təmasların məhz ikitərəfli müstəvidə aparılması, eləcə də belə görüşlərin beynəlxalq tədbirlər çərçivəsində əvvəlcədən razılaşdırılaraq dövlət rəsmiləri tərəfindən keçirilməsi tərəflər arasında dialoq kanallarının qorunduğunu və siyasi təmasların davam etdiyini göstərir:

"Görüş zamanı liderlər 2025-ci il avqustun 8-də Vaşinqtonda keçirilmiş Sülh Zirvəsinin nəticələrinə də toxunublar. Onlar ABŞ Prezidenti Donald Trampın iştirakı ilə imzalanmış Birgə Bəyannamənin, eləcə də "Azərbaycan Respublikası ilə Ermənistan Respublikası arasında sülhün və dövlətlərarası münasibətlərin təsis olunması haqqında Saziş"in razılaşdırılmış mətninin paraflanmasının tarixi əhəmiyyətini vurğulayıblar.

Bu məqam xüsusilə əhəmiyyətlidir. Çünki tərəflər hazırda daha çox ortaq məxrəcə gəlinən və həlli mümkün olan məsələlər ətrafında müzakirələr aparırlar. Halbuki 30 ildən artıq davam edən danışıqlar prosesində ciddi fikir ayrılıqları mövcud olub və bu səbəbdən proses uzun müddət nəticəsiz qalıb. Bu baxımdan Vaşinqtonda əldə olunan razılaşmalar Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin normallaşması və uzunmüddətli sülhün formalaşdırılması istiqamətində mühüm siyasi mərhələ hesab edilə bilər.

Əslində, bu gün sülh prosesi artıq konkret praktiki nəticələrlə də müşayiət olunur. Azərbaycanın neft məhsullarının Ermənistana ixracı, üçüncü ölkələrdən taxıl və digər əmtəələrin Azərbaycan ərazisi ilə Ermənistana tranzitinin həyata keçirilməsi, eləcə də iki ölkə arasında ticarət əlaqələrinin formalaşması sülh istiqamətində atılan mühüm addımlardır.

Bişkek görüşündə Azərbaycan-Ermənistan dövlət sərhədinin delimitasiyası məsələsi də diqqətdə saxlanılıb. Tərəflər delimitasiya üzrə müvafiq dövlət komissiyalarının mühüm rolunu qeyd edərək, onların iki ölkə arasında əldə olunmuş razılaşmalara uyğun fəaliyyətlərini davam etdirməsinin vacibliyini vurğulayıblar.

Sərhədlərin delimitasiyası məsələsi uzunmüddətli və dayanıqlı sülhün təmin olunması baxımından fundamental əhəmiyyət daşıyır. Dövlətlər arasında sərhədlərin hüquqi və praktiki baxımdan müəyyənləşdirilməsi qarşılıqlı etimadın möhkəmlənməsinə və gələcəkdə mümkün mübahisələrin qarşısının alınmasına xidmət edə bilər. Bu istiqamətdə prosesin müəyyən zaman tələb etməsi mümkün olsa da, əldə olunan nəticələrin özü müsbət tendensiya kimi qiymətləndirilə bilər.

Liderlərin görüşündə TRIPP layihəsinin əhəmiyyəti də xüsusi qeyd olunub. Bu layihəyə yalnız nəqliyyat məsələsi kimi yanaşmaq düzgün olmazdı. TRIPP regionda yeni kommunikasiya imkanlarının formalaşmasına, iqtisadi əlaqələrin genişlənməsinə və Cənubi Qafqazın daha geniş regional nəqliyyat şəbəkəsinə inteqrasiyasına şərait yarada bilər.

Azərbaycan-Ermənistan münasibətləri baxımından isə yeni nəqliyyat bağlantılarının yaradılması iki ölkə arasında iqtisadi əlaqələrin dərinləşməsi və sülhün praktiki müstəvidə möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki davamlı sülh yalnız siyasi razılaşmalarla deyil, eyni zamanda iqtisadi və kommunikasiya əlaqələrinin inkişafı ilə də möhkəmlənir.

Bütövlükdə, Bişkek görüşü Azərbaycan və Ermənistan arasında birbaşa siyasi dialoqun davam etdiyini göstərən mühüm hadisə kimi qiymətləndirilə bilər. Görüşdə əvvəlki razılaşmaların müzakirə olunması, sərhədlərin delimitasiyası, nəqliyyat layihələri və iqtisadi əlaqələr kimi məsələlərin gündəmə gətirilməsi Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərinin yalnız siyasi deyil, həm də praktiki əməkdaşlıq müstəvisinə keçdiyini göstərir.

Bu prosesin qarşıdakı mərhələdə necə inkişaf edəcəyi isə əldə olunmuş razılaşmaların nə dərəcədə ardıcıl və sürətli şəkildə həyata keçirilməsindən asılı olacaq. Əsas məsələ siyasi dialoqun davam etdirilməsi ilə yanaşı, razılaşmaların real həyatda nəticələrə çevrilməsidir".

Telegramda izləyin