Sahibkarların ən çox etdiyi vergi səhvləri: Hansı yanlışlıqlar cəriməyə səbəb ola bilər?

"Sahibkarlıq fəaliyyətində gəlir əldə etmək qədər vergi öhdəliklərinin düzgün və vaxtında yerinə yetirilməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Təcrübə göstərir ki, bəzi sahibkarlar vergi qanunvericiliyinin tələblərini kifayət qədər bilmədikləri, mühasibat uçotuna lazımi diqqət yetirmədikləri və ya sənədləşmə prosesində yol verdikləri səhvlər səbəbindən müxtəlif problemlərlə üzləşirlər. Bu cür yanlışlıqlar isə bəzi hallarda maliyyə sanksiyaları və digər məsuliyyət tədbirləri ilə nəticələnə bilər".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında iş adamı, Qanun Mühasibatlıq Xidmətləri MMC-nin rəhbəri Xanoğlan Ramazanov bildirib.

O, qeyd edib ki, sahibkarların ən çox yol verdiyi səhvlər sırasında vergi bəyannamələrinin vaxtında təqdim edilməməsi, elektron qaimə-fakturaların düzgün rəsmiləşdirilməməsi, gəlir və xərclərin uçotunda uyğunsuzluqların yaranması, vergi rejiminin düzgün seçilməməsi və əmək münasibətlərinin rəsmiləşdirilməməsi xüsusi yer tutur:

"Sahibkarın əsas diqqət etməli olduğu məsələlərdən biri vergi hesabatlarının qanunvericiliklə müəyyən edilmiş müddətlərdə təqdim edilməsidir. Hesabatların gecikdirilməsi və ya ümumiyyətlə təqdim edilməməsi məsuliyyət yarada bilər. Bu səbəbdən sahibkar yalnız ödəyəcəyi verginin məbləğini deyil, həmin verginin hansı müddətdə və hansı formada bəyan edilməli olduğunu da bilməlidir.

Biznes fəaliyyətində sənədləşmə də xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müəyyən əməliyyatlar üzrə elektron qaimə-fakturanın təqdim edilməməsi, gecikdirilməsi və ya sənəddə faktiki əməliyyata uyğun olmayan məlumatların göstərilməsi sonradan vergi uçotunda problemlərə səbəb ola bilər. Buna görə də sahibkar həyata keçirdiyi hər bir əməliyyatın düzgün sənədləşdirilməsinə diqqət etməli, müqavilə, qaimə və digər maliyyə sənədlərindəki məlumatların bir-biri ilə uyğunluğunu təmin etməlidir.

Digər mühüm məsələ gəlirlərin və xərclərin düzgün uçota alınmasıdır. Bəzən sahibkarlar yalnız bank hesabına daxil olan vəsaitləri nəzərə alır, nağd və digər formada əldə olunan gəlirlərin uçotuna isə kifayət qədər diqqət yetirmirlər. Eyni zamanda bizneslə bağlı xərclərin də müvafiq sənədlərlə təsdiqlənməsi vacibdir. Uçotun düzgün aparılmaması sahibkarın real maliyyə vəziyyətini müəyyənləşdirməsini çətinləşdirməklə yanaşı, vergi öhdəliklərinin hesablanmasında da problemlər yarada bilər.

Sahibkarların yol verdiyi digər səhvlərdən biri fəaliyyətlərinə uyğun olmayan vergi rejiminin seçilməsidir. Sadələşdirilmiş vergi, gəlir vergisi və ƏDV üzrə tələblər bir-birindən fərqlənir. Sahibkar fəaliyyətə başlamazdan əvvəl hansı vergi rejiminin onun biznesinə uyğun olduğunu müəyyənləşdirməli, sonradan dövriyyə və fəaliyyət istiqamətində baş verən dəyişikliklərin vergi öhdəliklərinə təsirini də nəzərə almalıdır.

Biznesin böyüməsi ilə birlikdə ƏDV məsələsinə də xüsusi diqqət yetirmək lazımdır. Vergi tutulan əməliyyatların həcmi qanunvericilikdə müəyyən edilmiş həddə çatdıqda ƏDV qeydiyyatı ilə bağlı öhdəlik yarana bilər. Sahibkarın dövriyyəsini düzgün izləməməsi və bu öhdəliyi vaxtında müəyyən etməməsi isə əlavə maliyyə riskləri yarada bilər.

Əmək münasibətlərinin düzgün rəsmiləşdirilməsi də sahibkarların diqqətindən yayınmamalıdır. İşçinin faktiki olaraq çalışdırıldığı halda əmək münasibətlərinin qanunvericiliyin tələblərinə uyğun rəsmiləşdirilməməsi ciddi hüquqi və maliyyə nəticələrinə səbəb ola bilər. Bununla yanaşı, əməkhaqqının, gəlir vergisinin, sosial sığorta və digər məcburi ödənişlərin düzgün hesablanması və vaxtında ödənilməsi də mühasibat uçotunun əsas istiqamətlərindəndir.

Bəzi sahibkarların yol verdiyi başqa bir yanlış yanaşma isə vergi məsələlərinə yalnız problem yarandıqdan sonra diqqət yetirmələridir. Halbuki vergi uçotu biznesin fəaliyyətə başladığı ilk gündən düzgün qurulmalıdır. Sahibkar elektron kabinetinə mütəmadi nəzarət etməli, vergi orqanından daxil olan bildiriş və sorğuları vaxtında nəzərdən keçirməli, təqdim olunması tələb edilən məlumat və hesabatları gecikdirməməlidir.

Mühasibat işlərini peşəkar mütəxəssisə həvalə etmək sahibkarın işini xeyli asanlaşdıra bilər. Lakin bütün məsuliyyəti yalnız mühasibin üzərinə qoymaq da düzgün yanaşma deyil. Sahibkar ən azı öz biznesinin hansı vergi rejimində fəaliyyət göstərdiyini, əsas vergi öhdəliklərinin nədən ibarət olduğunu və hesabatların hansı müddətlərdə təqdim edilməli olduğunu bilməlidir. Çünki düzgün qurulmuş mühasibat uçotu yalnız vergi orqanları qarşısında öhdəliklərin yerinə yetirilməsi üçün deyil, həm də biznesin maliyyə vəziyyətinin real qiymətləndirilməsi baxımından vacibdir.

Nəticə etibarilə, sahibkar üçün vergi qanunvericiliyinə əməl etmək yalnız cərimədən yayınmaq məsələsi deyil. Düzgün mühasibatlıq və şəffaf maliyyə uçotu biznesin gəlir və xərclərinə nəzarət etməyə, maliyyə risklərini vaxtında müəyyənləşdirməyə və gələcək inkişafla bağlı daha düzgün qərarlar qəbul etməyə imkan verir. Bu səbəbdən sahibkarlar vergi öhdəliklərini əvvəlcədən planlaşdırmalı, sənədləşməyə ciddi yanaşmalı və qanunvericilikdə baş verən dəyişiklikləri mütəmadi izləməlidirlər".

Telegramda izləyin