Əhalinin kreditlərə olan marağının azalmasının səbəbi nədir? - ARAŞDIRMA

Əhalinin kreditlərə olan marağının azalmasının səbəbi nədir? - ARAŞDIRMA2015-ci il devalvasiyalarından əvvəl əhalinin kreditlərə yanaşması fərqli idi. İnsanlar işlərini kredit götürməklə həll edirdilər. Devalvasiyadan sonra isə kreditlərə münasibət dəyişdi. Bu proses uzun müddət davam etdi və davamlı olaraq banklar kredit götürən müştəri cəlb etmək üçün müəyyən kampaniyalar həyata keçirdilər. Son vaxtlar kredit götürənlər yenidən artır, amma yenə də o vaxtkı aktivlik yoxdur.

Bu barədə Kaspi qazetində məqalə dərc edilib.

Üstəlik, devalvasiyadan öncəki ilə bu günün problemli kreditlərinin məbləğində də fərq böyükdür. Devalvasiyadan öncə - 2014-cü ildə problemli kreditlərin həcmi 1 milyard manat səviyyəsinə çatmışdı. Devalvasiya dövründə bu məbləğ çoxalsa da, hazırda 700 milyon səviyyəsindədir.

Problemli kredit məbləğinin az olması nəyin göstəricisidir? Ümumiyyətlə, hazırda əhalinin kreditlərə yanaşması, kredit savadlılığı necədir?

2015-ci il devalvasiyalarından əvvəl əhalinin kreditlərə yanaşması fərqli idi. İnsanlar işlərini kredit götürməklə həll edirdilər. Devalvasiyadan sonra isə kreditlərə münasibət dəyişdi. Bu proses uzun müddət davam etdi və davamlı olaraq banklar kredit götürən müştəri cəlb etmək üçün müəyyən kampaniyalar həyata keçirdilər. Son vaxtlar kredit götürənlər yenidən artır, amma yenə də o vaxtkı aktivlik yoxdur.

Üstəlik, devalvasiyadan öncəki ilə bu günün problemli kreditlərinin məbləğində də fərq böyükdür. Devalvasiyadan öncə - 2014-cü ildə problemli kreditlərin həcmi 1 milyard manat səviyyəsinə çatmışdı. Devalvasiya dövründə bu məbləğ çoxalsa da, hazırda 700 milyon səviyyəsindədir.

Problemli kredit məbləğinin az olması nəyin göstəricisidir? Ümumiyyətlə, hazırda əhalinin kreditlərə yanaşması, kredit savadlılığı necədir?

İqtisadçı Xalid Kərimli deyir ki, devalvasiyadan öncə insanların kredit savadlılığının az olması ilə yanaşı, banklar da məsuliyyətsiz kreditləşməyə gedirdilər:

"Bunda günahkar banklar da deyildi. 2010-cu illərdə əhalinin gəlirlərinin, əməkhaqqılarının rəsmiləşdirilməsi indiki ilə müqayisədə xeyli az idi. Ona görə, banklar insanların təkcə rəsmi deyil, eyni zamanda qeyri-rəsmi gəlirlərinə də baxırdılar. Bəzən də bu ona gətirib çıxarırdı ki, banklar kimə gəlirdi vəsait verirdilər. Mərkəzi Bank da banklar üzərində nəzarəti kifayət qədər təşkil etməmişdi. Banklar məsuliyyətsiz surətdə kreditləşməyə gedirdilər. Bu, sonradan bankların özü üçün də problemə çevrildi".

X.Kərimlinin sözlərinə görə, 2015-ci illə müqayisədə həm bankların üzərində nəzarət artıb, həm banklar böhranlardan dərs çıxarıb, həm insanların gəlirləri rəsmiləşir, həm də əhalinin müəyyən qədər kredit savadlılığı artıb: "Banklar bu gün daha çox nəzarətli və məsuliyyətli kredit verirlər. Problemli kreditlərin çoxalmasında günahın nə qədəri müştəridə idisə, bir o qədəri də bankda idi. Hər ikisi bir az məsuliyyətlənib".

Maliyyə və bank məsələləri üzrə ekspert Xəyal Məmmədli deyir ki, 2015-ci il devalvasiyalarından öncə istehlak krediti götürən insanların sayının indiki ilə müqayisədə çox olmasının səbəbləri var idi. O səbəblərdən biri o zaman banklar arasında "Kim daha çox kredit verəcək?", "Kim daha çox müştəri cəlb edəcək?" yarışı idi. Digər səbəb isə o vaxt istehlak kreditlərində maksimum həddin tətbiq olunmaması idi:

"Müştəri banklara yaxınlaşırdı, bir bank 3000, biri 5000, digəri 7000 verə biləcəyini deyirdi. Daha çox riskə gedən bank daha çox müştəri cəlb edirdi. Bunun fəsadları sonradan üzə çıxdı. Sonra Mərkəzi Bank tərəfindən borcun gəlirə nisbəti əmsalı tətbiq olunmağa başladı. Bu əmsal bankdan asılı olmayaraq bir vətəndaşa verilə biləcək kreditin maksimum həcmini müəyyən edir. İndi vətəndaşın aylıq kredit ödənişlərinin cəmi onun ümumi rəsmi gəlirinin maksimum 45 faizi qədər ola bilər. Bütün banklarda müştəriyə eyni cür yanaşılır. Bu da artıq kredit alanların sayında azalmaya gətirib çıxarıb. Çünki bundan əvvəl həmin vətəndaş hansısa bankdan 5000 kredit götürə bilirdisə, indi hansı banka getsə, 2500-dən artıq ala bilmir".

X.Məmmədli deyir ki, istehlak kreditləri götürənlərin az olmasının digər önəmli səbəbi insanların kreditlə bağlı maariflənməsidir:

"Devalvasiyalardan sonra mənasız yerə borclanmaq, ehtiyac olmadığı halda bankdan vəsait almaq, boşuna faiz ödəmək kimi məsələləri də insanlar başa düşməyə başladılar. Başa düşürlər ki, krediti almaq asandır, amma ödəmək zaman tələb edir. Çox vacib deyilsə, hər ay o kredit üçün büdcədən vəsait ayırmağa lüzum görmürlər. Mətbuat və Mərkəzi Bank tərəfindən mütəmadi olaraq maarifləndirmə işləri aparılır, maliyyə savadlılığı tədbirləri təşkil olunur. Banklar da kredit üçün yaxınlaşan şəxslərə izah edirlər ki, ehtiyacdan artıq pul götürməsinlər. Çünki banklara da sərf etmir ki, vətəndaş əsassız yerə pul götürsün, sonra ödəməkdə problem yaransın".

X.Məmmədli qeyd etdi ki, kredit savadlılığının artmasının bir göstəricisi də artıq insanların kimə gəldi zamin durmamaqlarıdır:

"Devalvasiyadan öncə, çox adam deyirdi ki, filankəs xahiş etdi, "yox" deyə bilmədim. Zaminliklə bağlı da devalvasiyadan sonra kifayət qədər maarifləndirmə işi getdi. İndi artıq insanlar münasibətə görə məcbur qalıb etibar etmədikləri, maddi vəziyyəti yaxşı olmayan adamlara zamin durmurlar".


BiG.Az Telegramda izləyin instagramda izləyin
Xəbərlər   Baxılıb: 315   Tarix: 03 iyul 2022  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 051 7028255

Facebookda Paylaş
Kurslar.az kurslar

DiGƏR XƏBƏRLƏR

Türkiyədə tələbə olmaq imkanı qazan!

Türkiyənin Dövlət Universitetlərində tələbə olmaq imkanı qazan!. Diplomlar Azərbaycanda tam olaraq tanınır. Hərbi xidmətdən möhlət hüququ verilir . İllik təhsil haqqı; 300-800 AZN arası. "Edu center Azərbaycan " müraciət edərək, səndə qısa zamanda tələbə adını qazan! . Ətraflı məlumat üçün

23.07.2022 575

Evi olanların DİQQƏTİNƏ: Əgər bunu etməsəniz, CƏRİMƏLƏNƏCƏKSİNİZ

Azərbaycanda daşınmaz əmlakın sığortası icbari xarakter daşısa da, bir çox vətəndaşlar öz fərdi ev və mənzillərini, o cümlədən obyektlərini hələ də sığortalamayıb. BİG.AZ Baku.tv-yə istinadən bildirir ki, buna görə də ölkəmizdə bu növ sığortanın regionlar üzrə miqdarını və faiz nisbətini müəyyənləşdirmə

03.07.2022 666

Aİ Moldovaya 40 milyon avroluq hərbi yardım ayırır

Avropa İttifaqı (Aİ) Moldovaya hərbi yardım proqramının başladığını elan edib və bunun üçün Avropa Sülh Fondundan 40 milyon avro ayrılacaq. "Report" TASS-a istinadən xəbər verir ki, bu barədə Aİ Şurasının dərc etdiyi bəyanatda deyilir. "Proqramın ümumi məqsədi milli təhlükəsizliyin, sabitliyi

03.07.2022 225

Hindistanda bəzi plastik məhsullar qadağan edilir

Hindistanda stəkanlar da daxil olmaqla birdəfəlik plastik məhsulların 19 kateqoriyası qadağan edilib. Bu tədbir hökumətin plastikdən imtina planında ilk addımdır. Siyahıya daxil edilmiş əşyaların istehsalına, idxalına, saxlanmasına və paylanmasına icazə verilmir. Plastik məmulat istehsalçıları yüksə

03.07.2022 228

Azərbaycanda uşaqlara qoyulan rayon adları - Tovuz, Gəncə, Şəki, Şəmkir, Şuşa...

Yəqin ki, Azərbaycanda yeni doğulan körpələrə rayon və şəhər adlarının verilməsi hallarından çoxları xəbərsizdir. Maraqlıdır ki, belə faktlar var. BİG.AZ -a istinadla xəbər verir ki, bəzi valideynlər hansısa şəhər və ya rayonun adına şəkilçi və ya köməkçi söz əlavə etməklə onu övladına verib. Bəzi rayo

03.07.2022 512

Ukrayna ABŞ-dan əlavə 50 milyon dollarlıq silah və texnika alacaq

Ukrayna ABŞ-dan əlavə 50 milyon dollar dəyərində silah və texnika alacaq. "Report" xəbər verir ki, bu barədə Bu barədə dövlət katibi Antoni Blinkenin ABŞ-ın Ukraynadakı səfirliyinin saytında dərc edilmiş bəyanatında deyilir. "Ukraynalılar ölkələri uğrunda mübarizəni davam etdirirlər v

03.07.2022 223

Zorakılıq izləri olan bir yaşlı uşağın meyiti tapıldı

Kalmıkiyada bir yaşlı uşağın öldürülməsindən sonra dərhal iki cinayət işi başlandı: biri qətl faktı, ikincisi isə qeydiyyatda olan ailəyə lazımi diqqət yetirməyən profilaktika orqanlarının əməkdaşları tərəfindən öz vəzifələrini yerinə yetirməməsi faktı üzrə. bildirir ki, bu barədə Rusiyanın Kalmıkiy

03.07.2022 549

Fransada terrorçuluqda şübhəli bilinən üç nəfər saxlanılıb

Fransanın paytaxtı Parisdə terrorçuluqda şübhəli bilinən üç nəfər saxlanılıb. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "Agence France-Presse" məlumat yayıb. Onların saxlanılması əməliyyatı ölkənin şimal-şərqində Reyms şəhərində həyata keçirilib. Bu şəxslər Suriya-İraq zonasında olan fransı

03.07.2022 224

Türkiyə ilk dəfə "Akıncı" lazerlə idarə olunan raketi sınaqdan keçirib

Türkiyə istehsalı olan "Bayraktar Akıncı" PUA lazerlə idarə olunan raketi sınaqdan keçirib. "Report" bu barədə "Anadolu" agentliyinə istinadən xəbər verir. Məlumata görə, PUA Türkiyənin şimal-qərbində yerləşən Tekirdağ vilayətindəki Çorlu aviabazasından havaya qalxaraq

03.07.2022 243