Küçələrdə yıxılana qədər rəqs ediblər

Əksər insanlar "yoluxucu" xəstəliyi mikroblar və ya fiziki vasitələrlə yayıla bilən bir xəstəlik kimi düşünürlər. Bununla belə, ağlın gücünün təhlükə hiss etdikdə, onun bədəni idarə etmək qabiliyyəti heç vaxt unudulmamalıdır. Tarixin tozlu səhifələrindən buna çoxlu misallar gətirmək olar.

Rəqs çılğınlığı olaraq da bilinən rəqs vəbası, Strasburq şəhərində baş verdiyi iddia edilən bir hadisədir. Hadisənin həqiqətən mövcud olub-olmadığı ilə bağlı çoxlu müzakirələr aparılır. Çünki, reallığı ilə bağlı mübahisələrin səbəbi qeyd olunan tarixlə bağlı şəhər mənbələrində heç bir məlumatın və ya ölüm qeydinin olmamasıdır. Ancaq qalan bəzi mənbələrdə rəqs vəbasının mövcudluğu sübuta yetirilir və gündə azı 15 nəfərin bu xəstəlikdən öldüyü bildirilib. 14 iyul 1518-ci ildə Müqəddəs Roma şəhəri Strasburqda Frau Troffee adı ilə tanınan qadın evindən çıxaraq küçələrdə rəqs etməyə başlayır. Yerə yıxılana qədər rəqsini davam etdirən bu qadın, nəhayət, yorğunluqdan huşunu itirir. O, ayıldıqdan sonra sanki trans vəziyyətindəymiş kimi günlərlə rəqs etir. Bir müddət sonra onu izləyən bəzi insanlar bu rəqsi müşayiət etməyə başlayıb. Frau Troffee-nin yoldaşı da daxil olmaqla bir çox insan bu rəqsin məntiqi izahını tapmağa çalışır. Bu vəziyyətin məntiqi izahını tapmaq qeyri-mümkün görünürdü. Əksər insanlar sonsuz rəqsin şeytanın işi olduğundan şübhələnirdi. Deyirdilər ki, günah edən şəxslərin bədənləri şeytan tərəfindən alınır və fərdlər bu şər qüvvəyə müqavimət göstərə bilmir.

Hadisəyə şeytanın işi olduğu qənaətinə gəldikdən sonra bu qadının sonsuz rəqsini ilahi güc olaraq qiymətləndirdilər. Bundan əlavə, yerli xalq, şəhid siciliyalı Vitusun günahkarları cəzalandırmaq üçün rəqs çılğınlığını ortaya çıxardığı hikmətinə inanırdı. Bu inanc getdikcə hakimiyyətə də təsir edirdi. Dini liderlərlə birlikdə, hakimiyyət həll yolunun daha çox rəqs etmək olduğunu deyir. Bu bəyanatdan sonra vəba xəstəliyinə yoluxmuş insanların daha rahat rəqs etmələri üçün gildiya salonları təşkil edilir. Bununla yanaşı, onları müşayiət etmək üçün peşəkar rəqqaslar gətirilirdi. Sanki möhtəşəm əyləncə varmış kimi ab-hava yaradılır və bu əyləncəyə musiqiçilər də daxil edilirdi. Bütün cəhdlərə baxmayaraq, bu saxta mühit öz nəticəsini vermirdi. Rəqs epidemiyası yayılmağa davam edirdi. İlkin tədbirin bir xeyri olmadığını görən hakimiyyət nümayəndələri xalq arasında müsiqini qadağan etdi. Hakimiyyət xalqı bu qanuna əməl etmək üçün tədbirlər həyata keçirir, dini ayinlər təşkil olunurdu. Xəstəliyə yoluxan insanlar mağaralara yerləşdirilirdi. Lakin bu üsul da nəticə vermədi. Şəhərdə bu xəstəlikdən əziyyət çəkənlərin sayında böyük artım olduğu barədə məlumatlar yayılmağa başladı. Rəqs vəbası sentyabr ayına qədər artmaqda davam edib.

Rəqs epidemiyası və ona nəyin səbəb ola biləcəyi hələ də mütəxəssislər tərəfindən araşdırılır. İllər boyu bir çox müzakirələrə səbəb olan bu mövzuya dair fikirlər müasir araşdırmalara görə fərqlidir. Məsələn, bu xəstəlik əvvəllər şeytan bədənləri ələ keçirdiyi yarandığı deyilirdi. Müasir dövr nəzəriyyəçiləri, o dövrdə Strasburqda dəhşətli həyat şəraitinin ilə əlaqələndiririb. Mövcud vəziyyət insanlarda psixoza səbəb olaraq, öz növbəsində rəqs xəstələyi yaranıb. Digər mühüm səbəb isə yaşayış şəraitinin çətinliyi idi. Xərclərin yüksək olması, sosial və dini mübahisələr, qorxulu xəstəliklər və buğdanın qiymətinin durmadan artması kimi gündəlik problemlər ümumən cəmiyyətdə böyük depressiya yaratdı. Bu həyat şəraitini nəzərə aldıqda, cəmiyyət arasında kollektiv psixoz meydana gələ biləcəyi qənaətinə gəlmək normaldır. Ən sonda xəstəliyin yaranma səbəbi qanda temperaturun qalxaraq isinməsi olub. Lakin, ortaya qoyuıan fikirlərə baxmayaraq, rəqs epidemiyası hələ də sirr olaraq qalmaqda davam edir.

Sevda Səfərova

Telegramda izləyin