"Təcrübə otaqlarının yaradılması təhsilin keyfiyyətini artırmaq üçün zəruri elementdir"-Kamran Əsədov

"Məktəblərdə kimya və fizika dərsləri üçün təcrübə otaqlarının yaradılması və effektiv şəkildə istifadəsi təhsilin keyfiyyətini artırmaq üçün zəruri elementlərdən biridir. Təcrübə dərsləri şagirdlərin yalnız nəzəri biliklərini təsdiqləmək üçün deyil, həm də onların tədqiqat və problemləri həll etmək bacarıqlarını inkişaf etdirmək üçün müstəsna əhəmiyyətə malikdir. Ancaq mövcud vəziyyət göstərir ki, məktəblərdə bu sahədə ciddi çatışmazlıqlar var və bu, təhsilin keyfiyyətinə mənfi təsir edir".

Bunu BiG.AZ-a danışan təhsil eksperti Kamran Əsədova deyib.

O, bildirib ki, hazırda bir çox məktəbdə kimya və fizika təcrübələri üçün xüsusi laboratoriyalar ya ümumiyyətlə yoxdur, ya da mövcud olanlar qənaətbəxş vəziyyətdə deyil. Əksər hallarda məktəblərdə laboratoriyalar üçün lazımi avadanlıqların, reaktivlərin və digər materialların çatışmadığı müşahidə olunur. Bəzi məktəblərdə laboratoriyalar mövcuddur, lakin istifadə olunmur, çünki müəllimlər ya avadanlıqları istifadə etmək bacarığına malik deyil, ya da təhlükəsizlik standartları təmin edilmədiyindən bu təcrübələrdən çəkinirlər. Təcrübələrin keçirilməsi üçün lazımi şəraitin olmaması həm şagirdlərin bilik səviyyəsinə, həm də onların elmi maraqlarına mənfi təsir edir:

"Kimya və fizika dərslərində təcrübələrin keçirilməməsi, şagirdlərdə bu fənlərə qarşı maraqsızlıq yaradır. Təcrübələr, xüsusilə STEM təhsilin vacib bir hissəsidir və şagirdlərin elmi düşüncə tərzini formalaşdırmaqda mühüm rol oynayır. Bu çatışmazlıq şagirdlərin yalnız nəzəri biliklərlə məhdudlaşmasına və elmi prosesləri anlamamalarına səbəb olur. Halbuki təcrübələr, tədris materiallarını praktik həyata tətbiq etməklə şagirdlərə mövzuları daha yaxşı başa düşməyə və yadda saxlamalarına kömək edir.

Mövcud problemlərdən biri də məktəblərdə laboratoriyaların təhlükəsizlik standartlarına cavab verməməsidir. Təcrübə keçirmək üçün müasir standartlara uyğun ventilyasiya sistemləri, yanğınsöndürmə vasitələri, qoruyucu vasitələr və ilkin tibbi yardım avadanlıqları bir çox məktəbdə ya mövcud deyil, ya da yararsız vəziyyətdədir. Bu da həm müəllimlərin, həm də şagirdlərin təhlükəsizliyinə ciddi təhlükə yaradır. Təhlükəsiz şəraitin olmaması nəticəsində bəzi məktəblərdə laboratoriyalar olsa belə, onlardan istifadə edilmir və bu sahədə böyük potensial itirilir.

Məsələni həll etmək üçün bir neçə istiqamətdə addımlar atılmalıdır. Əvvəlcə, məktəblərdə müasir laboratoriyaların yaradılması və mövcud laboratoriyaların modernləşdirilməsi təmin edilməlidir. Bu, dövlət və yerli idarəetmə orqanlarının birbaşa iştirakı ilə həyata keçirilməlidir. Hər bir məktəb, xüsusilə də böyük şagird kontingenti olan məktəblər, kimya və fizika təcrübələri üçün zəruri avadanlıqlarla təmin olunmalıdır. Bu avadanlıqların davamlı istifadəsi üçün büdcədən müvafiq maliyyə vəsaiti ayrılmalı və bu resurslar mütəmadi yenilənməlidir.

Eyni zamanda, müəllimlər üçün xüsusi təlimlər təşkil edilməlidir. Müəllimlər laboratoriya avadanlıqlarından istifadəni öyrənməli, təhlükəsizlik qaydalarını dərindən mənimsəməli və şagirdlərə təcrübələri necə effektiv şəkildə öyrədə biləcəklərini bilməlidirlər. Təcrübə dərslərini keçirmək üçün motivasiya olunmuş və hazırlıqlı müəllimlər bu sahədə əsas açar rolu oynayır. Onlara bu işdə dəstək verilməli, resurslara çıxışları asanlaşdırılmalıdır.

Laboratoriyaların təhlükəsizlik standartlarına uyğunlaşdırılması zəruri tədbirlərdən biridir. Məktəblər laboratoriya fəaliyyətlərinin təhlükəsiz keçirilməsi üçün tam təmin olunmalıdır. Bunun üçün xüsusi qaydalar hazırlanmalı, bütün məktəblərdə bu qaydaların icrasına nəzarət edilməlidir. Təcrübələrdən əvvəl müəllimlər və şagirdlər təhlükəsizlik təlimatı almalı, təcrübə zamanı isə təhlükəsizlik qaydalarına ciddi riayət edilməlidir.

Mövcud maliyyə resurslarının çatışmazlığı problemi məktəb idarəetmələri tərəfindən açıq şəkildə dövlət və yerli idarəetmə orqanlarına bildirilməli və bu sahədə əlavə dəstək təmin edilməlidir. Məktəblərdə STEM təhsilin təşviqi məqsədilə xüsusi layihələr həyata keçirilə bilər. Böyük şəhərlərdə və rayon mərkəzlərində ümumi istifadə üçün laboratoriya mərkəzlərinin yaradılması kiçik məktəblərin də bu imkanlardan faydalanmasını təmin edə bilər.

Nəticədə, kimya və fizika dərsləri üçün təcrübə otaqlarının yaradılması və onların səmərəli istifadəsi şagirdlərin təhsil keyfiyyətinə və elmi maraqlarına birbaşa təsir edir. Təcrübələrin keçirilməsi şagirdlərin düşünmə qabiliyyətini, problemləri həll etmək bacarıqlarını və elmi tədqiqata marağını artırır. Təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsi üçün bu sahəyə ciddi diqqət ayrılmalı, resurslar təmin edilməli və bütün məktəblərdə praktik biliklərin əldə edilməsi üçün uyğun şərait yaradılmalıdır. Təcrübələrin təhsil sistemindəki rolu heç bir halda nəzərdən qaçırılmamalıdır, çünki gələcəyin alimləri, mühəndisləri və ixtiraçıları bu laboratoriyalarda formalaşır".

Telegramda izləyin