Qədim Qara Dəlik bu tarixdə PARTLAYACAQ
ABŞ-ın Massaçusets Universitetinin (Amherst) fizikləri qara dəliyin partlamasının yaxın on il ərzində baş vermə ehtimalının 90%-dən yüksək olduğunu açıqlayıblar.
"Ölkə.az" xəbər verir ki, bu barədə alimlərin araşdırması nüfuzlu Physical Review Letters (PRL) jurnalında dərc olunub.
Söhbət hələ mövcudluğu elmi cəhətdən təsdiqlənməmiş ilkin qara dəliklərdən (İQD) gedir. Adi qara dəliklərdən fərqli olaraq, İQD-lərin 13,8 milyard il əvvəl Böyük Partlayışdan dərhal sonra — saniyənin ilk hissələrində — formalaşdığı ehtimal olunur.
Məşhur fizik Stiven Hokinqin nəzəriyyəsinə əsasən, bu cür obyektlər "Hokinq şüalanması" adlanan radiasiya yayaraq zamanla kütlələrini itirir və ömrünün sonunda partlayışla məhv olurlar.
"Qara dəlik nə qədər yüngül olarsa, bir o qədər isti olur və daha çox hissəcik yayır. Nəhayət, bu proses idarəolunmaz hal alır və partlayışla nəticələnir," - deyə araşdırmanın həmmüəllifi, Massaçusets Universitetinin dosenti Andrea Tamm bildirib.
Əvvəllər bu cür partlayışların son dərəcə nadir - təxminən 100 min ildən bir baş verdiyi düşünülürdü. Lakin tədqiqatçılar İQD-lərin "qaranlıq elektrik yükü" daşıya biləcəyini nəzərə alan yeni model irəli sürüblər. Bu halda qara dəliklər daha uzun müddət mövcud ola bilər və partlama ehtimalı da artır.
"Biz göstərdik ki, müəyyən şərtlər daxilində İQD-nin partlamasını müşahidə etmək ehtimalı olduqca yüksəkdir. Bu isə o deməkdir ki, belə bir hadisəni qarşıdakı on il ərzində görmək şansımız 90%-ə yaxındır," - deyə araşdırmanın digər müəllifi Maykl Beyker vurğulayıb.
Əgər astronomlar Hokinq şüalanmasını qeydə ala bilsələr, bu ilkin qara dəliklərin və onların partlayışlarının mövcudluğuna dair ilk birbaşa sübut olacaq. Bundan əlavə, bu proses kainatda mövcud olan bütün hissəciklərin — elektron və kvarklardan tutmuş qaranlıq materiya namizədlərinə qədər "kataloqunun" hazırlanmasına imkan verəcək.
"Bu, fizikanı tamamilə dəyişəcək və kainatın tarixini yenidən yazacaq bir hadisə ola bilər," - deyə tədqiqatın digər müəllifi, postdoktorant Xoakim İqus Xuan qeyd edib.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 1078 Tarix: 12 sentyabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşMəktəb müqəddəsdir - uşaqlar Azərbaycanın gələcəyidir!
Məktəb yalnız bilik verilən bir məkan deyil. Məktəb bir xalqın gələcəyinin formalaşdığı, milli düşüncəsinin inkişaf etdiyi, vətəndaşlıq məsuliyyətinin aşılandığı müqəddəs bir ocaqdır. Burada uşaqlar həyata hazırlanır, elmin sirlərini öyrənir, Vətənə, dövlətə və insanlığa faydalı şəxsiyyət kimi yetişirlər
11:09 147 Uşaqlar siyasi oyunların aləti deyil - Azərbaycan öz gələcəyini qoruyur!
Bir ölkənin gələcəyini müəyyən edən ən böyük sərvət onun uşaqlarıdır. Onların aldığı təhsil, qazandığı biliklər və formalaşan dünyagörüşü sabahın cəmiyyətini yaradır. Buna görə də uşaqların təhsil mühitinə müdaxilə etmək, onların inamından və həssaslığından sui-istifadə etmək təkcə ailəyə deyil, bütövlükd
11:24 169 Alimlər "mini beyinlər" yaratdılar: Məqsəd nədir?
Alimlər dağınıq skleroz xəstəliyinin araşdırılması və yeni müalicə üsullarının hazırlanması üçün insanın sinir sistemini təqlid edən, düyü dənəsi ölçüsündə üçölçülü hüceyrə modeli yaradıblar. BİG.AZ xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Avstraliyanın Monash Universiteti və Florey Neyrologiya və Psix
15:28 80 Bacısı komaya düşdü, efirə çıxmadı
Aparıcı Mətanət Əliverdiyeva ötən gün bacısı komaya düşdüyü üçün "Xəzər axşamı" verilişinə çıxmayıb. Axşam.az xəbər verir ki, aparıcı bu barədə proqramda danışıb:. "Dünən işə gələndə evdən çox pis bir xəbər aldım. Məndən 10 yaş böyük bacım şəkərli diabetdən əziyyət çəkir. Şəkəri 600-
10:07 252 Mask Zelenskinin getməsini istəyir: "Ədalətli sülh belə olmalıdır"
"SpaceX" və "X" sosial şəbəkəsinin sahibi, amerikalı milyarder İlon Mask Ukrayna Prezidenti Volodimir Zelenskinin vəzifəsindən istefa verməli olduğunu bildirib.
. Milyarder "X" platformasında istifadəçilərdən birinin Zelenskinin britaniyalı jurnalist Pirs Morqana verdiy
11:25 172 Türkiyədə Azərbaycana qarşı çıxanlar kimlərdir? - AÇIQLAMA
Azərbaycanla Türkiyə arasındakı münasibətlər ortaq tarixə, milli-mənəvi dəyərlərə və strateji müttəfiqliyə əsaslansa da, son günlər Türkiyənin sosial media məkanında Azərbaycana qarşı səsləndirilən fikirlər və diplomatik nümayəndəliklərimiz qarşısında keçirilən aksiyalar iki ölkə arasındakı münasibətləri
11:00 205 Süni intellekt işimizi əlimizdən alacaq, yoxsa işimizi dəyişəcək?
Bir vaxtlar kompüterlərin ofislərə daxil olması da narahatlıq doğururdu. İnsanlar düşünürdülər ki, görəsən, bu texnologiya onların işini əllərindən alacaqmı? Ardınca internet, elektron hökumət, onlayn bankçılıq və müxtəlif avtomatlaşdırılmış sistemlər həyatımıza daxil oldu. İndi isə gündəmin əsas mövzularında
13:56 143 İstanbulda ölənlərin sayı 4 nəfərə çatdı
Türkiyənin İstanbul şəhərində fasiləsiz yağan leysanın səbəb olduğu daşqın nəticəsində həlak olanların sayı 4 nəfərə çatıb. "Qafqazinfo" Türkiyə mətbuatına istinadən xəbər verir ki, üç gündür axtarışları aparılan dörd itkin düşmüş şəxsdən daha birinin cəsədi Sarıyer rayonunun Ayazağa bölgəsindək
14:46 121 İlham Əliyev onları təltif etdi - Adlar
Azərbaycanda paralimpiya hərəkatının inkişafında xidmətləri olan şəxslər "Tərəqqi" medalı ilə təltif edilib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bununla bağlı Prezident İlham Əliyev Sərəncam imzalayıb. Sərəncama əsasən, Azərbaycanda idmanın və paralimpiya hərəkatının inkişafında xidmətlərin
14:19 134 
