"Valideyn özü səliqəyə diqqət etmirsə, uşaqdan bunu gözləmək mənasızdır" - Psixoloq
Valideynlərin ən çox narahat olduğu məsələlərdən biri uşaqlarda səliqə və məsuliyyət vərdişlərinin formalaşdırılmasıdır. Bu proses nə cəza, nə də təzyiqlə deyil, müntəzəm müşahidə, nümunə və motivasiya ilə mümkündür.
Psixoloq Aytəkin Əliyeva BiG.AZ-a bildirib ki, səliqə anlayışı uşaqlar üçün abstrakt məfhumdur və onu anlamaq üçün müşahidə və təcrübə vacibdir:
"Uşaqda səliqə, məsuliyyət, nizam-intizam kimi keyfiyyətlər frontal payın inkişafı ilə birbaşa bağlıdır. Beynin bu hissəsi 10–12 yaşa qədər tam formalaşmadığı üçün, uşaqlardan ‘niyə otağını yığmadın?’ kimi suallarla nəticə gözləmək düzgün deyil. Əvəzində nümunə göstərmək və davranışa müsbət reaksiya vermək lazımdır.
Səliqə vərdişi oyuna çevriləndə uşaq onu daha tez mənimsəyir. Məsələn, "kim oyuncaqları daha tez yerinə qoyacaq?" kimi kiçik yarışlar uşaqlarda məsuliyyət hissini artırır. Əgər uşağa otağını toplamaq əmr kimi deyil, maraqlı fəaliyyət kimi təqdim olunsa, bu, beynində ‘müsbət nəticə’ ilə əlaqələnir.
Əgər valideyn özü səliqəyə diqqət etmirsə, uşaqdan bunu gözləmək mənasızdır. Valideyn masanı, yatağı, paltarları səliqəyə saldıqca və bunu sakit, tələbsiz şəkildə etdikcə, uşaq da onu təqlid etməyə başlayır".
Uşağı səliqəsizliyə görə cəzalandırmaq doğru deyil, çünki bu zaman vərdiş qorxuya çevrilir.
Ən sağlam yanaşma müsbət davranışın təşviqidir. Uşaq otağını topladıqda, "sən bunu çox gözəl etmisən" kimi sadə təriflər kifayət edir. Daimi hədiyyə vermək də zərərlidir, çünki davranışın motivi mükafat olur, vərdiş isə sabit qalmır.
Uşaqlarda səliqə vərdişi formalaşdırmaq üçün əsas şərt davamlılıq, səbir və nümunədir. Uşağın yaşına uyğun tələblər qoymaq, onu məsuliyyətlə tərifləmək və ailədə ümumi nizam yaratmaq bu prosesin təməlini təşkil edir.
Uşağa "səliqəli ol" demək əvəzinə, səliqə göstərmək daha təsirlidir" .
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 741 Tarix: 07 noyabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşCo Baydenin son durumu AÇIQLANDI
ABŞ-nin sabiq prezidenti Co Bayden prostat xərçəngi ilə bağlı son müalicəsinin nəticələrini açıqlayıb. BİG.AZ xarici mediaya istinadla xəbər verir ki, Bayden bildirib ki, ötən ilin payızında aldığı şüa müalicəsi "nəzərdə tutulduğu kimi nəticə verib". O, həkimlərə və digər tibb işçilərinə təşəkkü
15:03 222 Jurnalistlərin IX qurultayının vaxtı dəyişdi
Azərbaycan jurnalistlərinin IX qurultayı Rəşid Behbudov adına Mahnı Teatrında təşkil olunacaq. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, bu barədə Jurnalistlərin IX qurultayına hazırlıq üzrə Təşkilat Komitəsi məlumat yayıb. Qurultaya hazırlıq üzrə Təşkilat Komitəsi, eyni zamanda, qurultayın keçirilmə tarixini
14:12 158 Bakıda ağır qəza - 4 ölü - Yenilənib
Bu gün paytaxtın Qaradağ rayonunda ağır yol qəzası baş verib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, saat 14:20 radələrində Bakı-Qazax avtomobil yolunun 21-ci kilometrliyində "Mercedes Atego" markalı, 88-BG-741 dövlət qeydiyyat nişanlı yük avtomobili sürücünün idarəetməni itirməsi nəticəsind
16:23 230 "Nənələr"in üzvünün oğlu Ukrayna müharibəsində öldürüldü
Rusiya-Ukrayna müharibəsinə həkim kimi qatılan 58 yaşlı azərbaycanlı dron hücumu zamanı öldürülüb. Axşam.az xəbər verir ki, Lənkəran rayonunun Separadi kəndindən olan 1968-ci il təvəllüdlü Vahab Ramazan oğlu Quliyev Rusiya-Ukrayna müharibəsi başlayandan bir il sonra Ukrayna tərəfindən ixtisası üzrə fəaliyyə
12:37 249 Onları polislə hədələdi
Müğənni Tacir Şahmalıoğlunun xeyli çəki atması uzun müddətdir müzakirə olunur. Axşam.az xəbər verir ki, sənətçi bir müddət əvvəl əməliyyat olunduğunu və diabet problemi olduğu üçün çəki atmalı olduğunu açıqlayıb. Lakin sosial şəbəkələrdə ifaçının ağır xəstəlikdən əziyyət çəkdiyi iddia olunub. T.Şahmalıoğlunu
20:45 1 "Minlərlə ailə illərdir gözü yolda qalıb" - Zahid Orucdan Ermənistana TƏLƏB
Ermənistan itkin düşmüş azərbaycanlıların taleyi, kütləvi və fərdi dəfn yerləri barədə bütün məlumatları təqdim etməli, müvafiq arxivlərin açılmasına və şahid ifadələrinin toplanmasına şərait yaratmalıdır. Bu sözlər Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin "İtkin düşmüş şəxslər probleminin həllind
16:07 360 Ət qədər faydalı, yoxsa sağlamlıq üçün riskli? - İçalatla bağlı bilinənlər
"Heyvanların daxili orqanlarının istehlakı əslində qədim mətbəx mədəniyyətimizin bir hissəsidir. Məsələn, bir tikə qaraciyər qida dəyəri baxımından zəngin məhsullardan hesab olunur. Qaraciyər yalnız dəmir mənbəyi deyil, həm də orqanizm üçün vacib olan B12 vitamini, fol turşusu və A vitamini il
16:59 203 Yumurta bişirəndə bu səhvləri etməyin
Yumurta bişirərkən edilən səhvlərin əksəriyyəti onun qida dəyərini yox, dadını, görünüşünü və konsistensiyasını korlayır. xəbər verir ki, yumurta zülal, vitaminlər və xolin kimi faydalı mikroelementlərlə zəngin qidalardan biridir. Yumurta çox bişiriləndə bütün faydasını itirir fikri isə doğru deyil
19:00 125 Bu şəxslər 2000 manat cərimə olunacaq
Heyvanlara qarşı qəddarlıq, işgəncə və zorakılıq halları cəmiyyətdə narahatlıq doğuran məsələlərdəndir. Xüsusilə heyvanların qəsdən xəsarət yetirilməsi və ya öldürülməsi ilə bağlı görüntülərin yayılması bu əməllərə görə məsuliyyətin nə dərəcədə effektiv olduğunu gündəmə gətirir. Bəs Azərbaycan qanunvericiliyind
14:39 229 
