Universitetlərə qəbul imtahanı ləğv oluna bilərmi?-TƏHSİL EKSPERTİ AÇIQLADI

Ölkəmizdə uzun illərdir universitetlərə qəbul Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən test üsulu ilə imtahanla həyata keçirilir. Yəni şagird 8-ci və ya 9-cu sinifə çatdıqda 3-4 il repititor yanına gedib, universitetlərə qəbul imtahanına hazırlaşır. Buda ailələrə əlavə xərc, şagirdlər üçün isə zehni və fiziki yorğinluq deməkdir.

Bir ailə öz övladının universitetə hazırlaşması üçün ayda minimum 300 AZN illərlə repititorlarla pul xərcləyir. Əgər bir ailədə əkiz və ya aralarında bir yaş fərq olmaqla, iki övlad varsa, o zaman valideyn hər iki uşağı repititor yanına qoymalıdır. Bu isə ikiqat əlavə xərc deməkdir. Universitetə qəbul isə abituriyent üçün şans əsəridir. Yəni qəbul olada bilər olmayada. Əgər abituriyent universitetə qəbul ola bilmirsə, bu ailənin illərdir repititorlara çəkdiyi xərcin boşa getməsi deməkdir. Təssüfki, hər il qəbul imtahanları dövründə çox sayda abituriyent universitetlərə qəbul ola bilmədiyi üçün intihara əl atır.

Bir çox ölkələrdə isə universitetlərə qəbul heç bir imtahan vermədən, atestatla həyata keçirilir. Elə ölkəmizdə də ali məktəbə daxil ola bilməyən bir çox abituriyent xaricdə təhsil şirkətlərinə müraciət edərək, heç bir imtahan vermədən sadəcə atestatla xaricdə ali təhsil alırlar. Halbuki, bu şərait ölkəmizdə də yaradılsa, yəni universitetlərə qəbul imtahanları ləğv olunsa, həmin abituriyentlər elə ölkəmizdə də heç yerə getmədən, atestatla universitetlərə qəbul ola bilərlər. Bəs hazırda ölkəmizdə univerisitetlərə qəbul imtahanlarının ləğvi mümkündürmü?
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Elşən Qafarov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, ölkəmizdə abituriyentlərin öz istədiyi ixtisasa düşmək imkanı 5%-dən yuxarı deyil.

Onun sözlərinə görə, bir abituriyent 15 yer seçir və topladığı bala görə Dövlət İmtahan Mərkəzi tərəfindən ali təhsil müəssisələrinə yerləşdirilir: "Ölkədə ali təhsil müəssisələrinə qəbul sistemi dəyişdirilməlidir. Beynəlxalq sistemdə olduğu kimi, abituriyentin konkret olaraq, oxumaq istədiyi ixtisası və universiteti seçmək imkanı olmalıdır. Bunun üçün ümumtəhsil məktəblərində, qiymətləndirmə sistemi və tədris proqramları dəyişdirilməlidir. Hazırda bu real deyil.

Hal-hazırda Dövlət İmtahan Mərkəzinin qrup imtahanları özünü doğrultmur. Bu bir reallıqdır. Mən illərlə təklif edirəm ki, ali məktəblərə qrup imtahanları ixtisas imtahanları ilə əvəz edilsin. Yəni hər bir şəxs hansı ixtisası istəyirsə, o ixtisasa sənəd versin. İmtahansız atestatla universitetlərə qəbul hazırda real deyil. Bunun üçün dediyim kimi qiymətləndirmə sistemi dəyişdirilməlidir. Biz IELTS, TOEFL və digər beynəlxalq təhsil proqramlarına baxdıqda görürük ki, ümumtəhsil məktəblərində təhsil alanlar üçün müəyyən təhsil müddəti üçün maksimal bir bal həddi var. Sonra isə topladığı bala görə ali məktəblərə daxil olurlar. Yəni hər bir universitet qəbul balını özü müəyyənləşdirir. Məsələn, bir abituriyent deyək ki, 1500 bal toplayıb. Təbiiki yüksək göstərici göstərdiyi üçün hər bir universitet istəyəcək ki, o abituriyent məhz onun universitetində təhsil alsın. Bu cür abituriyentlərə universitetlər ödənişsiz təhsil, təqaüd proqramları, qalmaq üçün şərait və bütün xərclərini ödəyir ki, abituriyent o universiteti seçsin. Yəni hər bir universitet maraqlıdır ki, özünün təhsil müəssisəsində savadlı abituriyentlər təhsil alsın. Ölkəmizdə isə belə bir sistem yoxdur".

Telegramda izləyin