Paşinyanın debatdan qaçması: daxili siyasi qorxu və ya sülh hesablaması?

"Paşinyanın keçmiş prezidentlərlə debata çıxmayacağını bildirməsi, paralel şəkildə isə "sülhə dair bütün sənədlər hazırdır" bəyanatı verməsi və Konstitusiyanın dəyişdirilməsi üçün ictimai çağırış etməsi ilk baxışdan sülh iradəsi kimi təqdim edilə bilər. Lakin siyasi realizm nöqteyi-nəzərindən bu çıxışlar daha çox daxili siyasi hesablamaların təsiri altında formalaşmış addımlar təsiri bağışlayır. Paşinyan yaxşı anlayır ki, Ermənistan cəmiyyətində sülh mövzusu hələ də son dərəcə həssasdır və keçmiş prezidentlərlə açıq debat bu mövzunu onun üçün nəzarətdən çıxara bilər. Bu baxımdan debatdan imtina siyasi risklərin minimuma endirilməsi cəhdidir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlmasında politoloq Tural İsmayılov bildirib.

O, qeyd edib ki, "Sənədlər hazırdır" tezisi texniki baxımdan qismən həqiqətə uyğun ola bilər, çünki son illər sülh müqaviləsinin baza prinsipləri, kommunikasiya xəritələri və sərhəd məsələləri üzrə çərçivələr formalaşıb. Lakin siyasətdə sənədin mövcudluğu onun avtomatik icrası demək deyil. Əsas məsələ həmin sənədlərin Ermənistan daxilində hansı hüquqi və siyasi müqavimətlə qarşılaşacağıdır. Paşinyan məhz bu müqaviməti neytrallaşdırmaq üçün Konstitusiya dəyişikliyini gündəmə gətirir. Bu addım sülhə doğru könüllü konsensusdan çox, məcburi transformasiya cəhdini xatırladır:

"Konstitusiyanın dəyişdirilməsi çağırışı Paşinyanın sülh prosesində həm ən zəif, həm də ən riskli halqadır. Ermənistan Konstitusiyasında Azərbaycana qarşı ərazi iddialarının "hüquqi" izləri qalmaqdadır və Azərbaycan bu məsələdə haqlı olaraq qəti mövqe tutur.

Paşinyanın sülh ritorikasına nə dərəcədə inanmaq olar sualına gəlincə, burada iki ayrı səviyyəni qeyd etmək lazımdır. Birincisi, Paşinyan obyektiv olaraq Azərbaycanın yaratdığı yeni geosiyasi reallığı qəbul etməyə məcburdur və bu reallıqdan geri dönüşün mümkünsüzlüyünü anlayır. Bu baxımdan onun sülh xətti taktiki deyil, məcburi strateji seçimdir. İkincisi isə Paşinyanın daxili siyasi mübarizə fonunda bu xətti nə qədər müdafiə edə biləcəyidir. Ermənistanda revanşist qüvvələr hələ də tam sıradan çıxmayıb və Paşinyan onların təzyiqi altında manevr etmək məcburiyyətindədir.

Azərbaycan isə bu tip bəyanatlara emosional deyil, hüquqi və nəticəyönlü yanaşır. Bakı üçün Paşinyanın çıxışları, jestləri və siyasi ritorikası deyil, yalnız imza, ratifikasiya və real icra mexanizmləri önəmlidir. Azərbaycan artıq bir dəfə "söz başqa, əməl başqa" siyasətinin acı nəticələrini yaşadığından ehtiyatlı davranır. Buna görə də Paşinyanın bəyanatları müəyyən siyasi niyyətin mövcudluğunu göstərsə də, bu niyyətin etibarlı nəticəyə çevrilməsi hələlik sual altındadır.

Nəticə etibarilə, Paşinyanın ritorikasını tam səmimi sülh iradəsi kimi deyil, Azərbaycanın təzyiqi altında formalaşmış məcburi siyasi kurs kimi qiymətləndirmək daha real görünür. Ona inanmaq yox, onu hüquqi öhdəliklər və konkret addımlar fonunda yoxlamaq doğru yanaşmadır. Azərbaycan da məhz bu xətti seçib: sözə yox, sənədə və icraya inanmaq".

Telegramda izləyin