Yay fəsli 42 gün uzanacaq... - Amma bu, yaxşı xəbər deyil
Yay fəsli bir az daha uzun çəksə, çoxları bunu istəyərdi. Amma bu arzumuzun gerçəkləşməsi planetimiz üçün heç də müsbət nəticə vəd etmir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, son araşdırmaya görə, xüsusilə ucuz enerji üçün kömür yandırmaq kimi insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan iqlim dəyişikliyi Avropada yayları 2100-cü ilə qədər tam 42 gün uzada bilər.
Bunun əsas səbəbi Şimal qütbü ilə Ekvator arasındakı temperatur fərqini ifadə edən "enlik temperatur qradiyenti"nin (LTG) azalmasıdır. Normal halda yüksək LTG Atlantik okeanı üzərində külək sistemlərini formalaşdırır və mövsümi temperatur dəyişikliklərini təmin edir. Lakin LTG azaldıqca yay hava sistemləri və isti hava dalğaları qitə boyunca daha uzun çəkir.
Araşdırmanın müəlliflərindən Dr. Laura Boyall deyir: "Nəticələrimiz bu vəziyyətin yalnız müasir bir fenomen olmadığını göstərir; bu, Yer iqlim sisteminin təkrarlanan xüsusiyyətidir. Lakin indi fərqli olan şey dəyişimin sürəti, səbəbi və intensivliyidir".
Min illərlə geriyə gedən iqlim izləri nə deyir?
Avropanın iqlim tarixini araşdırmaq üçün alimlər göl dibindəki çöküntü qatlarını analiz edib. Mövsümi şəkildə yığılan bu tortular 10 min il əvvələ qədər uzanan qış və yay mövsümlərinin dəqiq zaman xəritəsini ortaya qoyur.
Təxminən 6 min il əvvəl LTG-dəki təbii dalğalanmalar səbəbindən Avropa yayları təxminən səkkiz ay davam edirdi. Lakin bu gün vəziyyət fərqlidir. İstixana qazlarının təsiri ilə Arktika qlobal ortalamadan dörd dəfə daha sürətli istiləşir. Tədqiqatçılar LTG hər 1°C azaldıqda Avropa yaylarının təxminən altı gün uzandığını hesablayıb. Bu da mövcud iqlim proqnozlarına əsasən Avropanın 2100-cü ilə qədər əlavə 42 yay gününə malik olacağı anlamına gəlir.
"Royal Holloway"də baş tədqiqatçı olan Dr. Kelia Martin-Puertas bildirir: "Araşdırmamız Avropa mövsümlərinin min illərdir temperatur qradiyenti tərəfindən tənzimləndiyini ortaya çıxardı. Bu, gələcək dəyişiklikləri daha dəqiq proqnozlaşdırmağa kömək edəcək mühüm məlumatdır".
O qeyd edib ki, nəticələr Avropa hava şəraitinin qlobal iqlim dinamikası ilə necə sıx bağlı olduğunu və keçmişi anlamağın sürətlə dəyişən planetin çətinlikləri ilə mübarizədə hansı dərəcədə həyati rol oynadığını göstərir.
Bu araşdırma 19 noyabr tarixində "Nature Communications" jurnalında dərc edilib.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 605 Tarix: 05 dekabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaşİran indi Qətərdəki ABŞ hədəflərinə də hücum etdiyini bildirir
İran hücum siyahısına Qətəri də əlavə edib. BİG.AZ Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, İran dövlət televiziyası Qətərdə ordu qüvvələrinin peyk antenasına dron hücumları təşkil etdiyini bildirib. Hesabatda Küveyt və Bəhreyndə konkret hədəflər də ətraflı şəkildə izah edilib. Bildirilib ki, zərbələr Küveytdək
11:26 230 Bakıda kişi keçmiş arvadını küçədə güllələdi -Yenilənib
Bakıda silahlı insident baş verib. "Qafqazinfo" "Unikal"a istinadən xəbər verir ki, hadisə Nəsimi rayonu, Mir Cəlal küçəsində qeydə alınıb. Belə ki, kişi ov tüfəngi ilə keçmiş arvadını güllələyərək qətlə yetirib. Daha sonra isə özünə silahla atəş açıb. O, xəstəxanaya yerləşdirilib
19:02 17 Marsda yadplanetli silahı tapıldığı iddia edildi
Mars tədqiqatçısı Skott Uorinq Qırmızı Planetdə çəkilmiş fotolardan birində yadplanetlilərə məxsus olduğunu iddia etdiyi silah aşkar etdiyini bildirib. xəbər verir ki, bu barədə Daily Star qəzeti məlumat yayıb. Məlumata görə, Uorinq 2014-cü ildə Opportunity roveri tərəfindən çəkilmiş fotoya diqqət çəkib
11:17 247 Bəhreyn ordusu bir neçə İran hücumunun qarşısını aldığını bildirib
Bəhreyn ordusunun verdiyi məlumata görə, ölkənin hava hücumundan müdafiə qüvvələri cümə axşamı İranın bir neçə hava hücumunu ələ keçirib və məhv edib. BİG.AZ CNN-ə istinadən xəbər verir ki, Bəhreyn Müdafiə Qüvvələri X-də bildirib ki, "mülki şəxsləri və şəxsi mülkləri hədəf almaq üçün raket və dronlarda
11:02 200 Mərhum Əməkdar artistin qızı doğmalarından gileyləndi
Əməkdar artist, mərhum aktyor Həsən Əblucun qızı Elnaz Əbluc yaxınları və doğmalarından gileylənib. Qaynarinfo xəbər verir ki, rejissor anasının vəfatından sonra doğmalarının onu tək qoyduğunu bildirib:. "Əvvəllər vəfat edən şəxsin yaxınlarını bir gün belə tək qoymazdılar. Qonşular evdən çıxmazdı
17:46 151 Qidalanan, böyüyən, bölünən hüceyrə hazırladılar
Minnesota Universitetinin alimləri qeyri-canlı kimyəvi komponentlərdən qidalana, böyüyə və bölünə bilən sintetik hüceyrə hazırlayıblar. -ın xarici mediaya istinadən xəbərinə görə, tədqiqatçılar bunun canlı hüceyrələrin əsas xüsusiyyətlərini nümayiş etdirən ilk sintetik sistem olduğunu bildirirlər. SpudCel
19:15 2 NATO 2026-cı ildə Ukraynaya 70 milyard avro ayıracağını bəyan edib
NATO bu il Ukraynaya 70 milyard avro ayıracaq. APA-nın Ankaraya ezam olunmuş müxbiri xəbər verir ki, bu barədə NATO-nun 36-cı Sammitinin yekunlarına dair "Ankara Bəyannaməsi"ndə qeyd olunub. NATO liderləri Ukraynaya dəstəyin davam etdiriləcəyini vurğulayaraq, 2026-cı ildə hərbi texnika, yardı
08.07.2026 276 Manat niyə sərbəst buraxılmır? İqtisadi səbəblər açıqlandı
"Azərbaycanda üzən məzənnə rejiminə tam keçilməməsinin əsas səbəbləri ölkə iqtisadiyyatının strukturu, ixrac gəlirlərinin mənbəyi, maliyyə bazarlarının inkişaf səviyyəsi və qiymət sabitliyinin qorunması ilə bağlıdır. Hazırda manat idarə olunan məzənnə rejimindədir. Bu o deməkdir ki, milli valyutanı
14:33 224 "Qoyun-quzunu limuzində daşımalıdırlar?!" - Rəsmi cavab
Azərbaycanda heyvanların daşınması ilə bağlı yeni tələblər tətbiq ediləcək. Belə ki, Azərbaycan Qida Təhlükəsizliyi Agentliyinin (AQTA) məlumatına görə, ölkəyə idxal olunan heyvanlar yalnız ixtisaslaşdırılmış nəqliyyat vasitələri ilə daşınmalıdır. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, sözügedən qəra
11:48 259 
