Yay fəsli 42 gün uzanacaq... - Amma bu, yaxşı xəbər deyil
Yay fəsli bir az daha uzun çəksə, çoxları bunu istəyərdi. Amma bu arzumuzun gerçəkləşməsi planetimiz üçün heç də müsbət nəticə vəd etmir.
Qaynarinfo xəbər verir ki, son araşdırmaya görə, xüsusilə ucuz enerji üçün kömür yandırmaq kimi insan fəaliyyəti nəticəsində yaranan iqlim dəyişikliyi Avropada yayları 2100-cü ilə qədər tam 42 gün uzada bilər.
Bunun əsas səbəbi Şimal qütbü ilə Ekvator arasındakı temperatur fərqini ifadə edən "enlik temperatur qradiyenti"nin (LTG) azalmasıdır. Normal halda yüksək LTG Atlantik okeanı üzərində külək sistemlərini formalaşdırır və mövsümi temperatur dəyişikliklərini təmin edir. Lakin LTG azaldıqca yay hava sistemləri və isti hava dalğaları qitə boyunca daha uzun çəkir.
Araşdırmanın müəlliflərindən Dr. Laura Boyall deyir: "Nəticələrimiz bu vəziyyətin yalnız müasir bir fenomen olmadığını göstərir; bu, Yer iqlim sisteminin təkrarlanan xüsusiyyətidir. Lakin indi fərqli olan şey dəyişimin sürəti, səbəbi və intensivliyidir".
Min illərlə geriyə gedən iqlim izləri nə deyir?
Avropanın iqlim tarixini araşdırmaq üçün alimlər göl dibindəki çöküntü qatlarını analiz edib. Mövsümi şəkildə yığılan bu tortular 10 min il əvvələ qədər uzanan qış və yay mövsümlərinin dəqiq zaman xəritəsini ortaya qoyur.
Təxminən 6 min il əvvəl LTG-dəki təbii dalğalanmalar səbəbindən Avropa yayları təxminən səkkiz ay davam edirdi. Lakin bu gün vəziyyət fərqlidir. İstixana qazlarının təsiri ilə Arktika qlobal ortalamadan dörd dəfə daha sürətli istiləşir. Tədqiqatçılar LTG hər 1°C azaldıqda Avropa yaylarının təxminən altı gün uzandığını hesablayıb. Bu da mövcud iqlim proqnozlarına əsasən Avropanın 2100-cü ilə qədər əlavə 42 yay gününə malik olacağı anlamına gəlir.
"Royal Holloway"də baş tədqiqatçı olan Dr. Kelia Martin-Puertas bildirir: "Araşdırmamız Avropa mövsümlərinin min illərdir temperatur qradiyenti tərəfindən tənzimləndiyini ortaya çıxardı. Bu, gələcək dəyişiklikləri daha dəqiq proqnozlaşdırmağa kömək edəcək mühüm məlumatdır".
O qeyd edib ki, nəticələr Avropa hava şəraitinin qlobal iqlim dinamikası ilə necə sıx bağlı olduğunu və keçmişi anlamağın sürətlə dəyişən planetin çətinlikləri ilə mübarizədə hansı dərəcədə həyati rol oynadığını göstərir.
Bu araşdırma 19 noyabr tarixində "Nature Communications" jurnalında dərc edilib.
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 543 Tarix: 05 dekabr 2025
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
54 yaşlı kişi hamamda yıxılıb öldü
54 yaşlı kişi hamamda yıxılıb ölüb. BİG.AZ "Qafqazinfo" ya istinadən xəbər verir ki, Qax şəhər sakini 1972-ci il təvəllüdlü Cəfərov Elxan Sabir oğlu yaşadığı mənzildə hamam otağında yıxılaraq vəfat edib. Faktla bağlı araşdırma aparılır
13:15 281 İllərlə istifadə etdiyiniz torpağı özəlləşdirmək mümkündür: Şərtlər nədir? - VİDEO
İllərdir istifadə edilən, lakin sənəd üzərində dövlətə və ya bələdiyyəyə məxsus olan torpaq sahələrini özəlləşdirmək olar. BİG.AZ Xəzər TV-yə istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislərin sözlərinə görə, icarə müddətindən asılı olmayaraq, bu torpaqların özəlləşdirilməsi mümkündür. Bunun üçün ilk növbəd
21.03.2026 317 İran Yaponiya gəmilərinə güzəşt edə bilər
Tehran, Tokio ilə müvafiq məsləhətləşmələrdən sonra Yaponiyaya gedən gəmilərin Hörmüz boğazından keçməsinə icazə verməyə hazırdır. "Report" xəbər verir ki, bu barədə İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçi "Kyodo" xəbər agentliyinə verdiyi müsahibədə bildirib. "Biz boğazı bağlamamışıq
21.03.2026 303 ABŞ İran neftinin ixracı və satışı üçün lisenziya verdi
ABŞ Maliyyə Nazirliyi martın 20-nə qədər tankerlərə yüklənmiş İran xam neftinin və neft məhsullarının ixracına və satışına icazə verən müvəqqəti lisenziya buraxıb. xəbər verir ki, bu barədə nazirliyin rəsmi saytında məlumat verilib. Qeyd olunur ki, lisenziya Bakı vaxtı ilə dünən saat 8:00-dan gec olmayara
21.03.2026 237 Almaniyada apteklər maliyyə çatışmazlığı səbəbindən tətil elan edirlər
Almaniyada martın 23-də aptek əməkdaşlarının ümummilli etiraz aksiyası keçiriləcək. xəbər verir ki, bu barədə yazıb. Tətilin səbəbi kimi maliyyə çatışmazlığı və xərclərin artması göstərilir. Bu səbəbdən bir çox şəhərdə apteklər müvəqqəti bağlanacaq. Berlin, Münhen, Düsseldorf və Hannoverdə nümayişlə
10:30 259 ABŞ Nigeriyaya hərbçilər və kəşfiyyat dronları göndərib
Birləşmiş Ştatlar kəşfiyyat potensialını gücləndirmək və ölkənin şimal-şərq bölgələrində antiterror əməliyyatlarının keçirilməsi üçün Nigeriya Silahlı Qüvvələrinə təlim keçmək məqsədilə bu ölkəyə pilotsuz uçuş aparatları (PUA) və 200-ə yaxın hərbi qulluqçu göndərib. "Report" xəbər verir ki
12:30 249 Abbas Əraqçı: "Britaniyanın qərarı ölkə vətəndaşlarını risk altına qoyur"
"Baş nazir Kir Starmerin ABŞ-yə Böyük Britaniya ərazisində yerləşən hərbi bazalardan istifadə etməyə icazə verməsi britaniyalıların təhlükəsizliyini risk altına qoyur". xəbər verir ki, bu barədə İranın xarici işlər naziri Abbas Əraqçı "X" sosial şəbəkə hesabında paylaşım edib. Onu
21.03.2026 312 Tramp ABŞ hava limanlarına polisi göndərəcəyi ilə hədələyib
"Demokratlar Daxili Təhlükəsizlik Nazirliyinin bölmələrinin maliyyələşdirilməsi ilə bağlı razılaşmanı qəbul etməsələr, miqrasiya polisi ABŞ hava limanlarına göndəriləcək". "RIA Novosti"yə istinadən xəbər verir ki, bu barədə ABŞ Prezidenti Donald Tramp açıqlama verib. ABŞ lideri vurğulayı
13:45 242 İrandakı vəziyyət aviaşirkətləri çökdürüb
Dünya aviaşirkətləri Yaxın Şərqdəki münaqişə səbəbindən COVID-19 pandemiyasından bəri ən ağır böhranla üzləşirlər. "Report" xəbər verir ki, bu barədə "Financial Times" (FT) qəzeti məlumat yayıb. Onun hesablamalarına görə, ABŞ və İsrailin İrana qarşı hərbi əməliyyatının başlanğıcında
21.03.2026 342 
