Azərbaycanda yayılan xəstəlik hansı virusdur? - İNFEKSİONİSTDƏN AÇIQLAMA

Son həftələr Azərbaycanda əhali arasında kəskin şəkildə yayılan yoluxucu xəstəliklər ciddi narahatlıq yaradıb. Vətəndaşlar yüksək hərarət, güclü halsızlıq, əzələ və baş ağrıları, boğazda yanma, uzunmüddətli öskürək, bəzi hallarda isə nəfəs darlığı və ağciyər ağırlaşmalarından şikayətlənirlər. Sosial şəbəkələrdə bu vəziyyət bəzən "yeni virus", bəzən isə "adi soyuqdəymədən fərqli ağır qrip" kimi təqdim olunur. Aparılan tibbi müşahidələr və yoluxma dinamikası göstərir ki, ölkədə yayılmaqda olan xəstəliklərin əsas səbəbi mövsümi influenza - qrip virusudur. Xüsusilə influenza A tipli virusun A(H1N1) və A(H3N2) ştammları aktiv dövriyyədədir.

Bu ştammlar sürətli yayılma xüsusiyyəti ilə seçilir və əksər hallarda xəstəliyin daha ağır keçməsinə səbəb olur. Virus əsasən hava-damcı yolu ilə yayılır. Məktəblər, uşaq bağçaları, ictimai nəqliyyat, iri ticarət mərkəzləri və qapalı iş mühitləri yoluxma riskinin yüksək olduğu əsas məkanlar hesab olunur. Qısa inkubasiya dövrü səbəbindən eyni ailədə və ya kollektivdə bir neçə nəfərin qısa müddətdə eyni simptomlarla xəstələnməsi geniş yayılmış haldır. Araşdırmalar göstərir ki, influenza A ilə yanaşı, B tipli qrip virusuna da rast gəlinir, lakin ümumi yoluxmaların böyük hissəsi A tipinin payına düşür. Bununla yanaşı, xüsusilə uşaqlar arasında respirator sinsisial virus (RSV) infeksiyası da qeydə alınır. Bu virus bəzi hallarda yüksək hərarət və tənəffüs yollarında ağırlaşmalarla müşayiət oluna bilir.

Hazırkı mərhələdə Azərbaycanda əvvəllər qeydə alınmayan və ya yeni virusun yayılması ilə bağlı rəsmi təsdiqlənmiş məlumat yoxdur. Sosial mediada dolaşan "yeni virus" iddiaları əsasən mövsümi qripin ağır simptomlarla keçməsi fonunda yaranan çaşqınlıqla əlaqələndirilir. Klinik əlamətlər və xəstələrin ümumi mənzərəsi mövsümi respirator infeksiyalara uyğun gəlir. Yayılan virusun əsas simptomları sırasında 38-40 dərəcəyədək yüksələn hərarət, güclü halsızlıq, əzələ və oynaq ağrıları, quru və davamlı öskürək, boğaz ağrısı, iştahasızlıq və ümumi zəiflik yer alır. Bəzi hallarda xəstəlik pnevmoniya ilə ağırlaşa bilər. Xüsusilə uşaqlar, yaşlılar, xroniki xəstəlikləri olan və immun sistemi zəif şəxslər risk qrupuna daxildir. Mövcud vəziyyət göstərir ki, hazırda ölkədə müşahidə olunan yoluxmalar əsasən influenza A qrip virusunun A(H1N1) və A(H3N2) ştammları ilə bağlıdır. Bu, mövsümi xarakter daşısa da, geniş yayılması və ağır keçmə ehtimalı səbəbindən diqqətli yanaşma tələb edən bir epidemioloji durumdur.
Mövzu ilə bağlı infeksionist Adil Qeybulla BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, hal-hazırda Respublikada epidemioloji vəziyyət xeyli qarışıqdır. Onun sözlərinə görə, nəzərə alınmalıdır ki, COVİD pandemiyası bitsədə hələlik SARS 2 virusunun ommikron ştampının mutasiyaları davam edir: "Bundan başqa resperator sinsitial virus, qrip virusu, paloqrip, meto pnevma virus ölkəmizdə var. Ən çox yayılan A qripi virusudur. Hər fəsildə Noyabr ayından başlayaraq qrip yeni bir mutasiyon formada peyda olur. Bu mutasiya edən virusdur. Bilirik ki, bizi Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı xəbərdar etmişdi ki, nə vaxtsa qripin dəhşətli pandemiyası dünyada gözlənilir.

Məsələn, İspan qripi tipində. Yəni hər dəfə xassəsini dəyişir. Hal-hazırda qrip nisbətən ağır keçir. Yəni söhbət ondan gedir ki, biz bütün yuxarı tənəffüs yollarının xəstəlikləri, soyuqdəymə xəstəlikləri, resperator xəstəliklərini adətən qrip adlandırırıq. Əlamətlər bir-birinə uyğundur. Boğazağırısı, başağırısı, burun tutulması, asqırma, öskürmə, halsızlıq, zəiflik bütün bunlar yuxarı tənəffüs yollarının infeksiyalarına xasdır. Ümumiyyətlə insanlar koronavirus pandemiyası dönəmindən karantin qaydalarına riayət etmədilər. Maska taxmaq qaydasına xüsusi ilə qapalı məkanlarda, məktəblərdə əməl olunmur.

Məktəblərdə uşaqlar bir-birini yoluxdurur. Uşaqlar arasında yoluxma daha çoxdur. Evdə əllərin gigiyenasına fikir verilmir. Təbiiki virus çox asanlıqla nəfəs yolları ilə, əlaqə ilə bir nəfərdən digərinə keçir. Mən hesab edirəm ki, bu dəqiqə Azərbaycanda çatışmayan iki məsələ var. Birinci məsələ insanların maarifləndirilməsidir televiziya kanallarında. Bu çox vacibdir ki, insanlar bu situasiyada nə etməlidirlər. İkinci məsələ isə bu işin düzgün təşkili məsələsidir ki, hansısa tədbirlər görülə bilsin. Birinci mənim tövsiyyəm ondan ibaətdir ki, insanlar qapalı mühitdə maska taxmalıdırlar. Xəstə insanla məsafəli dayanmalıdırlar. Əllərini tez-tez yumalıdırlar. Xəstələndikləri təqdirdə, yataq rejimində olmalıdırlar. Bol maye qəbul etməlidirlər. Ağrıkəsici və iltihab əlehinə vasitə kimi ancaq Parasetamoldan istifadə etmək olar.

Qalan şeylər həkim məsləhəti ilə olmalıdır. Özbaşına antibiotik və başqa dərmanlardan istifadə etmək qadağandır. Onlardan nəyinki müalicə, əksinə dahada ağırlaşmalar olur. Ona görədə mənim əsas tövsiyyəm insanlara ondan ibarətdir ki, rejimə riayət etsinlər. Hamınında bir devizi olmalıdır. Hər kəs özünü virusa yoluxmaqdan qorumalıdır və başqalarını yoluxdurmamalıdır".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin