Ciddi proqramlar geri çəkilir, xəbərlər azaldılır: Televiziya auditoriyası nədən kənarda qalır? - MEDİA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Son illərdə televiziyalarda ciddi verilişlərin, xüsusilə hüquq və analitik verilişlərin sayı nəzərəçarpacaq dərəcədə azalıb. Əvvəllər gün ərzində 2-3 saatdan bir yayımlanan xəbərlər, indi artıq gündə yalnız bir dəfə tamaşaçılara təqdim olunur. Bu dəyişiklik izləyicilərin informasiya əldə etmə vərdişlərini və ümumiyyətlə televiziya izləmə mədəniyyətini təsir edir. İnsanlar həm gündəlik xəbərlərdən geri qalır, həm də ciddi və hüquq mövzularını işıqlandıran proqramların azalması səbəbindən məlumat boşluğuna düşür. Televiziya kanallarının bu siyasəti nə dərəcədə məqsədəuyğundur və izləyici üçün hansı nəticələrə gətirib çıxara bilər - bu suallar hazırda aktualdır.
Mövzu ilə bağlı media eksperti Nicat Abdullayev BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, məsələyə obyektiv yanaşsaq, yerli televiziya kanallarımızın ciddi verilişlər, operativlik və maarifləndirmə baxımından bir sıra xarici televiziya modellərindən geri qalmasının bir neçə sistemli səbəbi var. Onun sözlərinə görə, ilk növbədə, bu məsələ proqram siyasəti və redaksiya prioritetləri ilə bağlıdır: "Bir çox kanallarda ictimai əhəmiyyətli mövzular uzunmüddətli strategiyanın yox, reytinq yönümlü gündəlik maraqların predmetinə çevrilib. Nəticədə dərin analitik verilişlər, araşdırma jurnalistikası, elmi-maarifləndirici formatlar arxa plana keçir, daha asan istehlak olunan, lakin cəmiyyət üçün real dəyəri az olan kontent önə çəkilir.

İkinci mühüm amil peşəkar kadr məsələsidir. Xarici kanallarda jurnalist, aparıcı və prodüserlər ixtisaslaşmış sahələr üzrə formalaşır: siyasi analitika, iqtisadi jurnalistika, elm, texnologiya, şəhərsalma, ekologiya və s. Bizdə isə çox zaman universal aparıcı modeli üstünlük təşkil edir ki, bu da mövzuların səthi təqdim olunmasına gətirib çıxarır.
Operativlik məsələsində isə problem əsasən texnoloji və təşkilati çevikliklə bağlıdır. Müasir televiziya yalnız efir deyil, eyni zamanda rəqəmsal platforma, sosial media, onlayn xəbər şəbəkəsidir. Bir çox yerli kanallar bu inteqrasiyanı tam təmin edə bilmədiyindən hadisələrə gec reaksiya verir və gündəmi formalaşdırmaq əvəzinə, onu izləmək məcburiyyətində qalır.

Maarifləndirmə aspektinə gəldikdə, burada əsas çatışmazlıq kontentin sadələşdirilməsi ilə səthiləşdirilməsi arasındakı fərqin düzgün müəyyən olunmamasıdır. Maarifləndirici veriliş ağır və darıxdırıcı olmamalıdır, amma eyni zamanda intellektual səviyyəni aşağı salmaqla da kütləyə uyğunlaşdırıla bilməz. Təəssüf ki, bizdə çox vaxt bu balans pozulur.
Cəmiyyət üçün faydalı televiziya kanalının proqram seçimində bir neçə əsas prinsip rəhbər tutulmalıdır. İlk olaraq ictimai maraq kommersiya marağından üstün tutulmalıdır. Reytinq vacibdir, amma bu, maarifləndirmə və ictimai məsuliyyət hesabına olmamalıdır. Analitik və izahlı formatlara üstünlük verilməli, hadisəni sadəcə təqdim edən yox, onu izah edən, səbəb-nəticə əlaqəsini quran verilişlər çoxalmalıdır. Əlbəttə ki, milli reallıqlar və qlobal baxış paralel aparılmalıdır. Yerli problemlər beynəlxalq kontekstlə müqayisəli şəkildə təqdim olunmalıdır.

Digər vacib məqam isə mütəxəssis iştirakı ilə bağlıdır. Mütəxəssislər formal yox, real olmalıdır. Studiyaya dəvət olunan ekspert danışmaq üçün yox, mövzunu açmaq üçün seçilməlidir.
Bütün bu məsələlər tənzimlənərkən gənc auditoriya nəzərə alınmalıdır. Maarifləndirici kontent müasir format, vizual dil və texnologiya ilə təqdim edilməlidir.
Xüsusi diqqət yetirilməli məqam isə seçimdir. Televiziya yalnız əyləndirməməli, cəmiyyətin düşüncə tərzini formalaşdıran, ictimai zövqü yüksəldən və məlumatlı vətəndaş yetişdirən institut funksiyasını daşımalıdır. Bu anlayış dəyişmədikcə, proqramların keyfiyyətində fundamental dönüş gözləmək çətin olacaq".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin