Kürd dövləti ideyası: qarşısı alınmaz proses, yoxsa idarəolunan risk?

"İranda etiraz aksiyalarının davam etdiyi bir dövrdə region üçün əsas məsələlərdən biri kürdlər üzərindən gedən proseslərdir. Etirazlardan istifadə edən İran kürdləri siyasi, sosial və hərbi baxımdan daha aktiv mövqe tutmağa başlayıblar. Bir müddət əvvəl hökumətə müxalif yeddi kürd təşkilatı birgə bəyanat yayaraq etirazlara dəstək verdiklərini açıqlayıb. Bəyanatda İlam, Kirmanşah və Loristan əyalətlərində repressiyaların artması, etirazçılara atəş açılması sərt şəkildə pislənib".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında politoloq Turazn Rzayev bildirib.

O, qeyd edib ki, həmin təşkilatlar yanvarın 8-də Kürdüstan əyalətində və kürdlərin yaşadığı digər bölgələrdə ümumi tətil elan olunmasına çağırış ediblər. Say baxımından türklər və farslardan az olsalar da, İran kürdləri resurs, təşkilatlanma və xarici dəstək baxımından daha əlverişli mövqedədirlər:

"Kürd məsələsi region ölkələrinin, xüsusilə Türkiyə və İranın uzun illər apardığı yanlış siyasətlər fonunda qarşısı alınması çətin olan bir prosesə çevrilib. Hazırda beynəlxalq səviyyədə tanınmış kürd dövləti mövcud olmasa da, İraqın şimalında və Suriyanın şimal-şərqində kürdlər de-fakto idarəetmə strukturları yaradıblar. İranda isə bu proses hələ ilkin mərhələdədir.

Türkiyədə vəziyyət fərqlidir. PKK-nın silahlı fəaliyyəti zəifləsə də, kürdlər ölkənin siyasi, sosial, elmi və mədəni həyatında fəal iştirak edirlər. Bu isə kürd təsirinin təkcə hərbi yox, sosial və strateji xarakter daşıdığını göstərir.

Proseslərdə xarici faktor da mühüm rol oynayır. ABŞ və xüsusilə İsrail regionda kürd dövlətinin yaranmasına maraq göstərir. İsrail üçün bu, İranın qərb cinahında təzyiq mexanizmi və ərəb millətçiliyinin zəiflədilməsi vasitəsi kimi qiymətləndirilir. Eyni yanaşma Güney Azərbaycan məsələsində də müşahidə olunur. Bununla belə, Təl-Əviv bu cür strukturların gələcəkdə öz maraqlarına qarşı çevrilə biləcəyini də nəzərə alır.

Subyektiv qənaətim ondan ibarətdir ki, kürd dövlətinin yaranması artıq qarşısı alınmaz bir prosesdir. Lakin bu prosesin Türkiyə və İranın ərazi bütövlüyünə ciddi zərər verməsinin qarşısını müəyyən qədər almaq mümkündür. Güney Azərbaycanın öz müqəddəratını təyin etməsi arzuolunan olsa da, İrandan Kürdüstanın ayrılması bölgə üçün daha dərin və uzunmüddətli münaqişələrin başlanğıcı ola bilər".

Telegramda izləyin