Məktəbdə dava niyə bitmir? Problem şəxslərdə yox, sistemdədir

"Müəllimlə zauç arasında baş verən açıq münaqişələrin ictimailəşməsi təsadüfi deyil. Bu hallar məktəb idarəetməsində illərdir yığılıb qalmış institusional böhranın üzə çıxan formasıdır. Problemin səbəbi ayrı-ayrı şəxslər yox, müəllimi icraçıya çevirən, təşəbbüsü boğan avtoritar idarəetmə modelidir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Kamran Əsədov bildirib.

O, qeyd edib ki, "Ümumi təhsil haqqında" Qanun məktəbin kollegiallıq və qarşılıqlı hörmət prinsipləri üzərində qurulmasını tələb etsə də, praktikada bir çox məktəbdə idarəetmə hələ də şaquli və nəzarətçidir. Direktor və zauçlar pedaqoji lider deyil, hesabat icraçısı kimi çıxış edir. Bu isə müəllimin peşə müstəqilliyini sıxışdırır və konfliktləri qaçılmaz edir:

"Araşdırmalar göstərir ki, müəllimlərin 40-50 faizi əsas stress mənbəyi kimi məhz rəhbərliklə münasibətləri göstərir. Beynəlxalq TALIS tədqiqatları isə sübut edir ki, kollegial mühitin güclü olduğu məktəblərdə həm müəllim məmnuniyyəti, həm də şagird nəticələri daha yüksəkdir. Deməli, bu münaqişələr şəxsi məsələ deyil, təhsilin keyfiyyətinə birbaşa təsir edən sistem problemidir.

Elm və Təhsil Nazirliyi sağlam mühitdən danışsa da, real işlək mexanizmlər yoxdur: mediativ strukturlar zəifdir, müstəqil şikayət mexanizmləri işləmir, regional idarələr isə çox vaxt problemi həll etmək əvəzinə ört-basdır edir. Nəticədə münaqişələr hüquqi müstəviyə yox, sosial şəbəkələrə daşınır.

Bu vəziyyət "sərt cəza" ilə bitməyəcək. Həll yolu yalnız idarəetmə fəlsəfəsinin dəyişməsidir: direktor və zauçlar inzibati nəzarətçi yox, pedaqoji lider kimi hazırlanmalı, müəllimin peşə statusu gücləndirilməli və məktəbdaxili konfliktlərin institusional həlli mexanizmləri yaradılmalıdır. Əks halda bu qalmaqallar bitməyəcək, sadəcə forması dəyişəcək - və yenə də uduzan şagird və cəmiyyət olacaq".

Telegramda izləyin