Mental Dəyərlər Ümumiyyətlə Olmamalıdır - KÖŞƏ YAZISI
Bunu açıq deməyin vaxtıdır: mental dəyərlər cəmiyyət üçün zərərli anlayışdır və ümumiyyətlə olmamalıdır. Nə qorunmalıdır, nə də "düzəldilməlidir". Çünki problem onların tətbiqində yox, mövcudluğundadır.
Mental dəyər deyilən şey əslində dəyər deyil. O, düşüncənin yerinə qoyulmuş vərdişdir. İnsanların niyə belə etdiyini bilmədiyi, amma "həmişə belə olub" deyə davam etdirdiyi davranışlar toplusudur. Ağıl yoxdur, məntiq yoxdur, izah yoxdur. Sadəcə itaət var.
Bu anlayış fərdi düşüncəni ləğv edir. İnsan qərar vermir, uyğunlaşır. Seçmir, qorxur. "El nə deyər", "ayıb olar", "mentalitetimiz belədir" - bunlar arqument deyil, düşünməmək üçün bəhanədir. Cəmiyyət bu cür bəhanələrlə idarə olunanda inkişafdan danışmaq absurddur.
Mental dəyərlər hüququ əvəz edir. Qanun işləməli olan yerdə ayıb anlayışı ortaya çıxır. Ədalət lazım olan yerdə susqunluq tələb olunur. Haqsızlıq "normal" sayılır, çünki adətə uyğundur. Bu artıq dəyər yox, sistematik geriləmədir.
Ən təhlükəlisi odur ki, mental dəyərlər səhvləri qoruyur. Yanlış edən üzr istəmir, çünki "mentalitet" arxasındadır. Doğru danışan isə problem yaradan kimi görülür. Belə mühitdə nə məsuliyyət formalaşır, nə də dəyişiklik.
Mental dəyərlər əxlaq deyil. Əxlaq universaldır - yalan hər yerdə yalandır, ədalətsizlik hər yerdə ədalətsizlikdir. Mental dəyərlər isə dəyişkəndir, yəni nisbi. Nisbi olan şey insan həyatına hökm etməməlidir. Çünki bu gün "normal" olan sabah faciəyə çevrilə bilər.
Bu anlayış xüsusilə qadını, gənci, fərqli düşünəni susdurmaq üçün işləkdir. Azadlıq məhdudlaşdırılır, potensial boğulur, sonra da cəmiyyətin niyə yerində saydığına təəccüblənirik. Halbuki cavab ortadadır.
İnkişaf etmiş cəmiyyətlər mental dəyərlərlə yaşamır. Onlar qaydalarla, hüquqla, məsuliyyətlə yaşayır. Heç kim həyatını "ayıb olar" prinsipi ilə qurmur. İnsan nə etdiyini bilir və nəticəsinə cavabdehdir. Bu qədər sadədir.
Ona görə də məsələ mental dəyərləri qorumaq deyil.
Məsələ onları "müasirləşdirmək" də deyil.
Mental dəyərlər ümumiyyətlə olmamalıdır.
Çünki cəmiyyət ya ağıl üzərində qurulur,
ya da qorxu üzərində.
Üçüncü yol yoxdur.
Müəllif: İlkin Məmmədkərimov
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 662 Tarix: 19 yanvar 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaşİstirahət gününün havası açıqlandı
Sentyabrın 19-da Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Bu barədə -a Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən məlumat verilib. Bildirilib ki, şimal-qərb küləyi gündüz cənub-şərq küləyi ilə əvəz olunacaq. Havanın temperaturu gecə 18-21 isti, gündüz 25-28 isti
18.09.2021 459 "Məni bağışla, gözəl anam" - anasına və dostlarına məktub yazıb intihar etdi
Şırnakın Uludere mahalının Andaç kəndində anasına və dostlarına iki vida mesajı göndərdikdən sonra 20 yaşlı bir gənc 35 metr yüksəklikdəki uçurumdan tullanaraq intihar edib. Anasına göndərdiyi mesajda gəncin "Məni bağışla, gözəl anam. Qardaşlarıma və dostlarıma vaxt ayırmadan köçüb getdim"
18.09.2021 3137 Hulusi Akar: "Azərbaycanla hərbi təlimlər fasiləsiz olaraq davam edir"
Türkiyə milli müdafiə naziri Hulusi Akar Qazilər Günü münasibətilə təşkil edilən mərasimdə Azərbaycana dəstək çıxışı edib. Bu barədə məlumat Türkiyə Milli Müdafiə Nazirliyinin rəsmi saytında yerləşdirilib. Qəhrəman Türkiyə ordusunun sivilizasiyanın və tarixin yüklədiyi məsuliyyət hissi ilə dost və qarda
18.09.2021 233 Azərbaycan polisindən ermənilərə süngülü dərs - VİDEO
Gorus-Qafan yolu üzərində xidmət göstərən Azərbaycan polisi yoldan keçmək istəyən ermənilərə dərs verib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, sosial şəbəkələrdə yayılan görüntülərdə üzərində qondarma respublikanın "bayrağ"ı olan avtomobilin postdan keçmək üçün yaxınlaşdığı görünür. Postd
18.09.2021 988 Maqsud Mahmudov Ukraynada tutularaq Azərbaycana gətirildi - RƏSMİ
2020-ci ilin yanvar ayının 10-dan Cinayət Məcəlləsinin 178.3.2 (dələduzluq külli miqdarda ziyan vurmaqla törədildikdə) maddəsi ilə Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən beynəlxalq axtarışa verilmiş Mahmudov Maqsud Soltan oğlu bu il iyul ayında Ukrayna Respublikası ərazisində tutulub. Bu barədə Baş Prokurorlu
18.09.2021 2678 Cənub bölgəsi ilə bağlı "12-dən sonra işləmir" deyimi haradan yaranıb?
Niyə bəziləri talışlar haqqında "saat 12-dən sonra işləmir" ifadəsini istifadə edirlər?. xəbər verir ki, bu barədə aparıcı, nitq təlimçisi Cəlalə Nəzəroğlu sosial şəbəkədə paylaşım edib. O bildirib ki, bu deyim talışların fiziki işlərinə görə yaranıb:. "Çox təəssüf ki, bizdə bəziləri insanlar
18.09.2021 1826 Mehriban Əliyeva Milli Musiqi Günü münasibətilə paylaşım edib
Azərbaycan Respublikasının Birinci vitse-prezidenti Mehriban Əliyeva rəsmi instaqram səhifəsində Milli Musiqi Günü ilə bağlı paylaşım edib. "Report" xəbər verir ki, paylaşımda deyilir:. "18 Sentyabr Milli Musiqi Günüdür. Bu gün doğum günlərini qeyd etdiyimiz görkəmli Azərbaycan bəstəkarlar
18.09.2021 264 MN: "Minaatan bölmələri hədəflərə döyüş atışları yerinə yetirir" - VİDEO
2021-ci ilin döyüş hazırlığı planına uyğun olaraq Azərbaycan Ordusunun minaatan bölmələri ilə keçirilən intensiv döyüş hazırlığı məşğələləri davam edir. Müdafiə Nazirliyindən BİG.AZ-a verilən məlumata görə, məşğələlərdə batareyanın atəş mövqeyini tutması və komanda müşahidə məntəqəsinin açılması tapşırıqlar
18.09.2021 245 BMT-dən xəbərdarlıq: "Dünya fəlakətə doğru gedən bir yoldadır"
BMT İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasına dair yeni hesabatını təqdim edib. Sənəddə dünya ölkələrinin Paris anlaşmalarına uyğun olaraq, qlobal istiləşməni 2 dərəcədən aşağı səviyyədə saxlamaqdan çox uzaq olduğu bildirilib. Hesabatın açıqlanmasından sonra çıxış edən BMT sədri Antoniu Qutyerre
18.09.2021 672 
