Azərbaycanda özəl məktəblərin yayılması niyə məhduddur? - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Azərbaycanda özəl məktəblərin sayı digər ölkələrlə müqayisədə hələ də nisbətən azdır. Ölkədə təhsil sistemi əsasən dövlət məktəbləri üzərində qurulub və valideynlərin böyük əksəriyyəti uşaqlarını dövlət məktəblərinə göndərir. Bu vəziyyət həm iqtisadi amillərlə, həm də ənənəvi yanaşmalarla bağlıdır. Digər tərəfdən, xarici ölkələrdə özəl məktəblər təhsilin keyfiyyətini artırmaq və fərdi yanaşma təklif etmək baxımından geniş yayılıb. Azərbaycanda isə özəl məktəblərin sayı və təklif etdiyi imkanlar hələ ki, məhdud olaraq qalır və bu sahənin inkişafı üçün müəyyən maneələr mövcuddur.
Mövzu ilə bağlı təhsil eksperti Şəmsi Qoca BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, özəl məktəb və özəl uşaq bağçalarına insanlar niyə can atır? Bir haldaki dövlətin müəssisəsi var və dövlət müəssisəsi pulsuzdur. Özəl bağça və məktəbə valideyn uşağını qoyduqda, kifayət qədər böyük məbləğdə pul vəsaiti ödəməlidir. Onun sözlərinə görə, əgər insanlar buna can atırsa və özəl məktəb, özəl bağçalarda kifayət qədər uşaq varsa, bu onu göstərir ki, bu xidmət yaxşıdır: "Yəni insanlar verdikləri pulun müqabilində nəsə əldə edirki ona can atır. Özəl bağça və məktəblərində göstərdiyi xidmət səviyyəsi yüksəkdir. Ümumiyyətlə bu dünyanın hər yerində belədir. Özəl təhsil müəssisələrinin keyfiyyəti yüksək olur. Özəl təhsil müəssisəsi valideyndən böyük məbləğdə pul alır, ancaq onun bir hissəsinidə övladına xərcləyir.

Amma dövlət bağçası və məktəbində valideyn icması 1 manat vermək istəmir, ancaq hər şey istəyirlər. Dövlətin bu qədər yüküdə çəkməsi mümkün deyil. ABŞ-ın özündə dövlət məktəblərində elə işlər varki onu dövlət görür, qalan işləri isə icma edir. Bizdə isə valideyn bir manat vermək istəmir. Ona görədə özəl məktəblərdə iş daha yaxşıdır. Elə bilirsiniz ki, özəl məktəblərdə tədbir keçirilmir? Özəl məktəblərdə tədbirlərə görə pul yığılmır? Özəl məktəblərdə valideynin verdiyi pul ancaq təhsil haqqıdır. Tədbirlərin və digər xidmətlərin pulunu valideyn ayrıca ödəyir. Valideyn özəl məktəbdə pul vermək istəyir, dövlət məktəbində isə vermək istəmir.

Özəl məktəblərin mövcudluğu əhalinin maddi vəziyyətindən asılıdır. İmkanı olan heç bir adam özəl məktəblərdən imtina etməz. Özəl məktəbdə xidmət və təlib-tərbiyə prosesidə yüksək səviyyədədir. Ancaq özəl məktəbə hər kəs öz uşağını qoya bilmir. Özəl məktəbdə bir sinifdə 10-12 şagird olur. Təbiiki belə olan halda təhsil keyfiyyəti yüksək olacaq. Dövlət məktəbində isə bir sinifdə 45 şagird olur. Orda hansı təhsildən söhbət gedə bilər? Özəl məktəbdə bir qaydada varki, pul alıb şagirdi qəbul edir. Lakin şagird məktəbdə özünü normal aparmadıqda və kollektivin qayda-qanunlarına riayət etmədikdə, puldan imtina edib şagirdi dərhal məktəbdən xaric edir. Ancaq dövlət məktəbində elə deyil. İmkanı olsa, təbiiki hər kəs öz uşağını özəl məktəbə qoyar".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin