Peşəkar media və sosial şəbəkələr: reklam rəqabətinin qlobal nəticələri
"Son iyirmi ildə qlobal informasiya bazarında baş verən dəyişikliklər peşəkar media ilə sosial şəbəkə platformaları arasında reklam gəlirlərində ciddi rəqabət yaradıb. Peşəkar media xəbər və məzmun istehsalını təmin edərkən, sosial şəbəkələr yalnız yayım və iqtisadi fayda əldə edir".
Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü, media eksperti Müşfiq Ələsgərli bildirib.
O, qeyd edib ki, 2016-cı ildən etibarən qlobal reklam büdcələrinin böyük hissəsi sosial şəbəkələrə yönəlib. 2000-ci illərin əvvəllərində reklam gəlirlərinin əsas payı qəzet, televiziya və xəbər agentliklərinə aid idisə, bu gün rəqəmsal reklam bazarının 70%-dən çoxu bir neçə platformanın əlində cəmləşib. COVID-19 pandemiyası bu prosesi daha da sürətləndirdi: sosial şəbəkələr həm auditoriya, həm də reklam gəlirləri baxımından rekord artım göstərərkən, ənənəvi media həm auditoriya, həm də gəlir itirdi:
""Keyfiyyətli Jurnalistika uğrunda Qlobal Platforma"nın (KJUQP) hesabatına görə, GAFAM şirkətlərinin illik dövriyyəsi 900 milyard dollara yaxındır və bunun mühüm hissəsi peşəkar medianın istehsal etdiyi kontentin yayımı hesabına formalaşır. Başqa sözlə, qazanan platformalar, uduzan jurnalistikadır. Bu balanssızlıq iqtisadi və ictimai-siyasi nəticələr doğurur: dezinformasiya, feyk xəbər və manipulyativ məzmun üçün münbit şərait yaranır.
Problemin həlli üçün müxtəlif modellər təklif olunur. Məsələn, KJUQP "rəqəmsal vergi" modeli ilə GAFAM gəlirlərinin 6%-nin peşəkar media üçün ayrılmasını önə sürüb, bu mexanizm illik 54 milyard dollar resurs yarada bilərdi. Lakin texnoloji nəhənglərin lobbi fəaliyyəti bu təşəbbüsün qarşısını alır.
Avropa İttifaqı Rəqəmsal Xidmətlər Aktı (DSA) və Rəqəmsal Bazarlar Qanunu (DMA) ilə sosial şəbəkələri hüquqi çərçivəyə salır və 2025-ci ildə "Apple" və "Meta"ya tətbiq olunan cərimələr bunun praktik nəticəsidir. Kanada və Avstraliya isə platformaların media qurumlarına xəbər kontentinə görə ödəniş etməsini təcrübədən keçirib.
Beləliklə, sosial şəbəkələrlə peşəkar media arasındakı rəqabət sadə iqtisadi qarşıdurma deyil. Bu, informasiya təhlükəsizliyi, milli suverenlik, demokratiyanın dayanıqlığı və ictimai etimad məsələsidir. Peşəkar medianın zəifləməsi yalnız qlobal bazarda deyil, cəmiyyət üçün də ciddi itkilərə səbəb olur. Çıxış yolu jurnalistikanın texnoloji inkişafla ədalətli tərəfdaş kimi qorunmasından keçir".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 1035 Tarix: 29 yanvar 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda PaylaşUkraynaya yeni yardım: "Rusiya ilə belə zarafat etmək olmaz"
"Almaniya Ukraynaya uzunmənzilli silahlar və zərbə dronlarının daxil olduğu yeni hərbi yardım paketi təqdim edəcək, həmçinin enerji sektoruna 350 milyon avro ayıracaq. Almaniya kansleri Fridrix Merts bunu Kiyevdə keçirilən və "Phoenix" telekanalı ilə yayımlanan mətbuat konfransında bildirib
12:41 200 Pakistan özünümüdafiə üçün balıq torlarından istifadə edir
Pakistanın Hayber-Paxtunxva əyalətinin Hanqu rayonunda polis dron hücumlarından qorunmaq üçün qeyri-adi üsula əl atıb. Təhlükəsizlik postlarının üzərində bir neçə metr hündürlükdə balıq torları çəkilib. BİG.AZ xəbər verir ki, bu addım bölgədə partlayıcı daşıyan dronlarla həyata keçirilən hücumların qarşısın
14:54 160 İspaniyada ukraynalı bloqçu Anatoli Şariyə qarşı cinayət işi açıldı
İspaniyada çirkli pulların yuyulması və dələduzluqda şübhəli bilinən ukraynalı bloqçu Anatoli Şariyə qarşı cinayət işi açılıb. xəbər verir ki, bu barədə "El Diario" qəzetinin iş materiallarına istinadən məlumat yayıb. Məlumata görə, Şari və həyat yoldaşı 10,7 milyon avro məbləğində dələduzluqd
10:45 160 Təyyarə səfərləri haqqında sərnişinlərin bilmədiyi maraqlı faktlar
Təyyarə ilə səyahət edərkən sərnişinlərin çoxunun bilmədiyi bir sıra maraqlı detallar var. Ekipajın istifadə etdiyi gizli təhlükəsizlik vasitələrindən tutmuş, təyyarənin quruluşundakı mühəndislik həllərinə qədər bir çox detal uçuş təhlükəsizliyində mühüm rol oynayır. xarici mediaya istinadən xəbər veri
18:30 1 Sevil Nuriyeva Zeynəb Xanlarova ilə fotosunu paylaşdı
Tanınmış jurnalist Sevil Nuriyeva Türkiyədə bir müddət öncə əməliyyat olunması barədə xəbər yayılan Xalq artisti Zeynəb Xanlarova ilə görüşüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, jurnalist sosial şəbəkə hesabında Zeynəb Xanlarova ilə fotosunu paylaşıb. "Bu gün İstanbulda Türk dünyasının əfsanəv
14:05 184 Bu məktəblərdə distant təhsilə keçilir - AÇIQLANDI
Cari ilin sonunadək seçilmiş 100 ümumi təhsil müəssisəsində adambaşı maliyyələşmə mexanizminin tətbiq edilməsi üçün müvafiq prosedurlara başlanılıb. Bu barədə Elm və Təhsil Nazirliyindən məlumat verilib. Qeyd edilib ki, "Azərbaycan Respublikasının 2022-2026-cı illər üzrə sosial-iqtisadi inkişa
12:00 268 Bu əlamətlər varsa, ayaqlarınızı itirə bilərsiniz - ARAŞDIRMA
Ayaqda yaranan adi mazol, kiçik kəsik, çat və ya suluq əksər insanlarda ciddi problem hesab edilmir. Lakin diabetdən əziyyət çəkən şəxslər üçün belə kiçik zədələr bəzən ağır infeksiyaya, toxumaların zədələnməsinə və hətta amputasiyaya qədər gedib çıxa bilər. xarici mediaya istinadən bildirir ki, mütəxəssisləri
18:45 1 Azərbaycanda tauna yoluxan var?
Rusiyanın İrkutsk vilayətində taun xəstəliyi ilə bağlı yayılan məlumatlar Səhiyyə Nazirliyinin Xüsusi Təhlükəli İnfeksiyalara Nəzarət Mərkəzi tərəfindən izlənilir. Hazırda Azərbaycan ərazisində taunla bağlı əlavə məhdudlaşdırıcı tədbirlərin tətbiqinə zərurət yoxdur. BİG.AZ APA-ya istinadən xəbər veri
16:33 145 Efiopiyada münaqişə şiddətlənir - 4 liderdən birgə bəyanat
Misir, Eritreya, Somali və Sudan regionda, o cümlədən Sudandakı vətəndaş müharibəsi və Efiopiyada gedən ağır döyüşlər fonunda siyasi və sülh yolu ilə həllə çağırış edib. BİG.AZ xarici KİV-ə istinadla xəbər verir ki, dörd ölkənin liderləri - Misir Prezidenti Əbdülfəttah əs-Sisi, Eritreya Prezidenti İsaia
10:54 163 
