Peşəkar media və sosial şəbəkələr: reklam rəqabətinin qlobal nəticələri
"Son iyirmi ildə qlobal informasiya bazarında baş verən dəyişikliklər peşəkar media ilə sosial şəbəkə platformaları arasında reklam gəlirlərində ciddi rəqabət yaradıb. Peşəkar media xəbər və məzmun istehsalını təmin edərkən, sosial şəbəkələr yalnız yayım və iqtisadi fayda əldə edir".
Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü, media eksperti Müşfiq Ələsgərli bildirib.
O, qeyd edib ki, 2016-cı ildən etibarən qlobal reklam büdcələrinin böyük hissəsi sosial şəbəkələrə yönəlib. 2000-ci illərin əvvəllərində reklam gəlirlərinin əsas payı qəzet, televiziya və xəbər agentliklərinə aid idisə, bu gün rəqəmsal reklam bazarının 70%-dən çoxu bir neçə platformanın əlində cəmləşib. COVID-19 pandemiyası bu prosesi daha da sürətləndirdi: sosial şəbəkələr həm auditoriya, həm də reklam gəlirləri baxımından rekord artım göstərərkən, ənənəvi media həm auditoriya, həm də gəlir itirdi:
""Keyfiyyətli Jurnalistika uğrunda Qlobal Platforma"nın (KJUQP) hesabatına görə, GAFAM şirkətlərinin illik dövriyyəsi 900 milyard dollara yaxındır və bunun mühüm hissəsi peşəkar medianın istehsal etdiyi kontentin yayımı hesabına formalaşır. Başqa sözlə, qazanan platformalar, uduzan jurnalistikadır. Bu balanssızlıq iqtisadi və ictimai-siyasi nəticələr doğurur: dezinformasiya, feyk xəbər və manipulyativ məzmun üçün münbit şərait yaranır.
Problemin həlli üçün müxtəlif modellər təklif olunur. Məsələn, KJUQP "rəqəmsal vergi" modeli ilə GAFAM gəlirlərinin 6%-nin peşəkar media üçün ayrılmasını önə sürüb, bu mexanizm illik 54 milyard dollar resurs yarada bilərdi. Lakin texnoloji nəhənglərin lobbi fəaliyyəti bu təşəbbüsün qarşısını alır.
Avropa İttifaqı Rəqəmsal Xidmətlər Aktı (DSA) və Rəqəmsal Bazarlar Qanunu (DMA) ilə sosial şəbəkələri hüquqi çərçivəyə salır və 2025-ci ildə "Apple" və "Meta"ya tətbiq olunan cərimələr bunun praktik nəticəsidir. Kanada və Avstraliya isə platformaların media qurumlarına xəbər kontentinə görə ödəniş etməsini təcrübədən keçirib.
Beləliklə, sosial şəbəkələrlə peşəkar media arasındakı rəqabət sadə iqtisadi qarşıdurma deyil. Bu, informasiya təhlükəsizliyi, milli suverenlik, demokratiyanın dayanıqlığı və ictimai etimad məsələsidir. Peşəkar medianın zəifləməsi yalnız qlobal bazarda deyil, cəmiyyət üçün də ciddi itkilərə səbəb olur. Çıxış yolu jurnalistikanın texnoloji inkişafla ədalətli tərəfdaş kimi qorunmasından keçir".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 867 Tarix: 29 yanvar 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Ramazan bayramı ilə bağlı fətva verildi
Ramazan bayramı martın 20-nə təsadüf edir. xəbər verir ki, bu, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin sədri Şeyxülislam Allahşükür Paşazadənin Ramazan bayramı təbrikində əksini tapıb. Bildirilib ki, Elm və Təhsil Nazirliyi Nəsirəddin Tusi adına Şamaxı Astrofizika Rəsədxanasının Qafqaz Müsəlmanları İdarəsin
11:22 253 Reuters: "ABŞ İran müharibəsinin mümkün yeni mərhələyə qədəm qoyması ilə hərbi gücləndirmələri nəzərdən keçirir"
ABŞ rəsmisi və məsələ ilə tanış olan üç nəfər bildirib ki, Prezident Donald Tramp administrasiyası ABŞ ordusu İrana qarşı müharibədə mümkün növbəti addımlara hazırlaşdığı bir vaxtda Yaxın Şərqdəki əməliyyatını gücləndirmək üçün minlərlə ABŞ əsgəri yerləşdirməyi nəzərdən keçirir. BİG.AZ Reuters-ə istinadə
10:35 149 İlham Əliyev və Şavkat Mirziyoyev arasında telefon danışığı - Nələr müzakirə edildi?
Martın 19-da Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyevlə Özbəkistan Respublikasının Prezidenti Şavkat Mirziyoyev arasında telefon danışığı olub. BİG.AZ AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, bununla bağlı Azərbaycan Prezidentinin Mətbuat Xidməti məlumat yayıb. Şavkat Mirziyoyev dövlətimizin başçısın
13:24 155 Hibrid təhsil: kitab, dəftər və texnologiya necə tarazlanmalıdır?
"Dərsliklərin tamamilə rəqəmsallaşdırılması ideyası ilk baxışda texnoloji tərəqqi və müasirlik kimi təqdim olunsa da, bir pedaqoq kimi hesab edirəm ki, bu qərar ciddi fəsadlar doğura bilər. Kitab yalnız informasiya daşıyıcısı deyil; o, şagirdin təfəkkürünü formalaşdıran, diqqətini cəmləyən və onunl
13:19 142 Səudiyyə Ərəbistanı XİN rəhbəri İranın Körfəz və Ərəb ölkələrinə hücumlarından sonra qisas alacağı ilə bağlı xəbərdarlıq edib
Səudiyyə Ərəbistanının xarici işlər naziri şahzadə Feysəl bin Fərhan bin Abdullah cümə axşamı günü Ər-Riyadda keçirilən xarici işlər nazirlərinin görüşündə İranı Körfəz və ərəb ölkələrinə hücumları dayandırmağa çağırıb və qisas tədbirləri ilə bağlı xəbərdarlıq edib. BİG.AZ Haaretz-ə istinadən xəbər veri
11:34 182 38 yaşlı dayə işlədiyi evdə qəfil öldü
Abşeron rayonu Masazır qəsəbəsində 38 yaşlı qadın işlədiyi evdə ölüb. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, martın 16-sı saat 19 radələrində Masazır qəsəbə sakini 1988-ci il təvəllüdlü Xəyalə Qəribxan qızı Əliyeva qəsəbənin ərazisində dayəlik etdiyi evdə qəflətən ölüb. Onun ölüm səbəbi hələlik məlu
17:30 41 İtaliyada enerji və nəqliyyat xərclərinin kəskin artımı gözlənilir
İtaliya Yaxın Şərqdə davam edən böhran fonunda qiymət artımının yeni mərhələsi ilə üzləşə bilər. Artımın əsasən enerji və nəqliyyat sahələrində hiss olunacağı bildirilir. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, mütəxəssislərin qiymətləndirməsinə görə, əlverişsiz ssenari baş verərsə, elektrik enerjis
15:45 105 Mikrodalğalı Sobalar: Rahatlıq, yoxsa Gizli Təhlükə? - QİDA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA
Mikrodalğalı sobalar bu gün demək olar ki, hər mətbəxdə rast gəlinən texnoloji avadanlıqlardan biridir. Sürətli və praktik istifadə imkanı təqdim edən bu cihazlar xüsusilə vaxt qıtlığı yaşayan insanlar üçün əvəzolunmaz hesab olunur. Lakin son illər mikrodalğalı sobaların insan sağlamlığına təsiri il
12:05 205 Alena Əliyeva Novruz yarmarkasında - Fotolar
Alena Əliyeva və Heydər Əliyev Fondunun icraçı direktoru Anar Ələkbərov Dənizkənarı Milli Park ərazisində təşkil olunmuş Novruz yarmarkasını ziyarət ediblər. BİG.AZ AZƏRTAC-a istinadən xəbər verir ki, qonaqlar yarmarkada təşkil olunmuş köşklərə baş çəkib, təamların dadına baxıblar. Azərbaycanda ilk inklüzi
18.03.2026 534 
