Peşəkar media və sosial şəbəkələr: reklam rəqabətinin qlobal nəticələri
"Son iyirmi ildə qlobal informasiya bazarında baş verən dəyişikliklər peşəkar media ilə sosial şəbəkə platformaları arasında reklam gəlirlərində ciddi rəqabət yaradıb. Peşəkar media xəbər və məzmun istehsalını təmin edərkən, sosial şəbəkələr yalnız yayım və iqtisadi fayda əldə edir".
Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında Mətbuat Şurası İdarə Heyətinin üzvü, media eksperti Müşfiq Ələsgərli bildirib.
O, qeyd edib ki, 2016-cı ildən etibarən qlobal reklam büdcələrinin böyük hissəsi sosial şəbəkələrə yönəlib. 2000-ci illərin əvvəllərində reklam gəlirlərinin əsas payı qəzet, televiziya və xəbər agentliklərinə aid idisə, bu gün rəqəmsal reklam bazarının 70%-dən çoxu bir neçə platformanın əlində cəmləşib. COVID-19 pandemiyası bu prosesi daha da sürətləndirdi: sosial şəbəkələr həm auditoriya, həm də reklam gəlirləri baxımından rekord artım göstərərkən, ənənəvi media həm auditoriya, həm də gəlir itirdi:
""Keyfiyyətli Jurnalistika uğrunda Qlobal Platforma"nın (KJUQP) hesabatına görə, GAFAM şirkətlərinin illik dövriyyəsi 900 milyard dollara yaxındır və bunun mühüm hissəsi peşəkar medianın istehsal etdiyi kontentin yayımı hesabına formalaşır. Başqa sözlə, qazanan platformalar, uduzan jurnalistikadır. Bu balanssızlıq iqtisadi və ictimai-siyasi nəticələr doğurur: dezinformasiya, feyk xəbər və manipulyativ məzmun üçün münbit şərait yaranır.
Problemin həlli üçün müxtəlif modellər təklif olunur. Məsələn, KJUQP "rəqəmsal vergi" modeli ilə GAFAM gəlirlərinin 6%-nin peşəkar media üçün ayrılmasını önə sürüb, bu mexanizm illik 54 milyard dollar resurs yarada bilərdi. Lakin texnoloji nəhənglərin lobbi fəaliyyəti bu təşəbbüsün qarşısını alır.
Avropa İttifaqı Rəqəmsal Xidmətlər Aktı (DSA) və Rəqəmsal Bazarlar Qanunu (DMA) ilə sosial şəbəkələri hüquqi çərçivəyə salır və 2025-ci ildə "Apple" və "Meta"ya tətbiq olunan cərimələr bunun praktik nəticəsidir. Kanada və Avstraliya isə platformaların media qurumlarına xəbər kontentinə görə ödəniş etməsini təcrübədən keçirib.
Beləliklə, sosial şəbəkələrlə peşəkar media arasındakı rəqabət sadə iqtisadi qarşıdurma deyil. Bu, informasiya təhlükəsizliyi, milli suverenlik, demokratiyanın dayanıqlığı və ictimai etimad məsələsidir. Peşəkar medianın zəifləməsi yalnız qlobal bazarda deyil, cəmiyyət üçün də ciddi itkilərə səbəb olur. Çıxış yolu jurnalistikanın texnoloji inkişafla ədalətli tərəfdaş kimi qorunmasından keçir".
BiG.Az
Telegramda izləyin
Xəbərlər Baxılıb: 122 Tarix: 29 yanvar 2026
Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666
Facebookda Paylaş
Azərbaycanda nə qədər sənədsiz tikili var?
Azərbaycanda təqribən 400-500 min civarında sənədsiz və ya sənədləşdirilməsi mümkün olmayan tikililər var. Bunu "Daşınmaz əmlakın dövlət kadastrı və reyestri sahəsində 2025-ci ildə görülmüş işlərə dair təqdimat" zamanı Daşınmaz Əmlakın Dövlət Kadastrı və Reyestri Publik Hüquqi Şəxsin İdar
12:10 194 Prezidentin gəlini Autizm Mərkəzində - Fotolar
Prezident İlham Əliyevin gəlini Alyona Əliyeva Bakı şəhərinin Nizami rayonunda yerləşən Autizm Mərkəzini ziyarət edib. "Qafqazinfo" xəbər verir ki, o, instaqram səhifəsində mərkəzdən fotolar paylaşıb
28.01.2026 622 Mollalar Azərbaycandan əl çəkmir: indi də "Nücəba" böhtana başlayıb
İranda baş verən hadisələrdən sonra Azərbaycanın hədəfə alınacağı gözlənilən idi. xəbər verir ki, bu, Tehranın çoxdankı şakəridir. Belə ki, hadisələr səngiyəndən sonra SEPAH-ın teleqram kanalı Azərbaycanla bağlı böhtan xarakterli məlumat yaydı. İddia edirdilər ki, guya, ABŞ Azərbaycanı İrana hücum etmə
28.01.2026 410 Azərbaycanda özəl məktəblərin yayılması niyə məhduddur? - TƏHSİL EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA
Azərbaycanda özəl məktəblərin sayı digər ölkələrlə müqayisədə hələ də nisbətən azdır. Ölkədə təhsil sistemi əsasən dövlət məktəbləri üzərində qurulub və valideynlərin böyük əksəriyyəti uşaqlarını dövlət məktəblərinə göndərir. Bu vəziyyət həm iqtisadi amillərlə, həm də ənənəvi yanaşmalarla bağlıdır. Digə
13:36 176 The New York Times: "ABŞ İranı 48 saat ərzində vuracaq"
ABŞ-ın İranla bağlı sirli hərbi hazırlıqlar apardığı iddia olunur. Məlumata görə, Vaşinqton yaxın saatlarda əməliyyat başlatmaq planlarını nəzərdən keçirir və xüsusi hərbi qruplar artıq regiona yönəldilib. BİG.AZ CNN-ə istinadən xəbər verir ki, hərbi mənbələr bildirir ki, əməliyyat nüvə obyektləri, İranı
12:25 202 Paşinyan: Tərəfdaşlar KTMT qorxusu ilə Ermənistana silah satmadı
Ermənistanın beynəlxalq tərəfdaşları silahların gizli xüsusiyyətlərinin Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına (KTMT) üzv ölkələrin əlinə keçə biləcəyindən ehtiyat edərək İrəvana silah satmaqdan imtina ediblər. xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, bu barədə Baş nazir Nikol Paşinyan Ordu Gün
11:16 189 "Qızılın bir il ərzində yenidən bahalaşacağı gözlənilir" - XALİD KƏRİMLİ
Dünya bazarlarında qızılın qiyməti son dövrlər sürətlə yüksəlir. Bir vaxtlar yalnız böhran dövrlərində gündəmə gələn bu metal yenidən investorların əsas seçimlərindən birinə çevrilib. Qlobal iqtisadi qeyri-müəyyənlik, geosiyasi risklərin artması və maliyyə bazarlarında güvənsizlik qızılı ön plana çıxarır
11:41 227 "Kökəlmək mənə baha başa gəldi"
Xalq artisti Röya Ayxan həmkarı Aygün Kazımovanın ad günündə jurnalistlərin suallarını cavablandırıb. Axşam.az xəbər verir ki, müğənni xeyli çəki aldığını deyib. Röya bildirib ki, hazırda çəkisi 56 kiloqramdır:. "Hündürdaban üstündə çox qala bilmirəm. 50 kiloqram idim, 6 kiloqram kökəlmişəm. Ə
28.01.2026 469 Türkiyə İrana casusluq etməkdə şübhəli bilinən altı nəfəri həbs edib, dövlət televiziyası xəbər verir
Türkiyə hakimiyyəti beş əyalətdə keçirilən koordinasiyalı reydlərdən sonra İrana siyasi və hərbi casusluq ittihamı ilə bir İran vətəndaşı da daxil olmaqla altı nəfəri həbs edib. Bu barədə dövlət televiziyası TRT məlumat yayıb. BİG.AZ Reuters-ə istinadən xəbər verir ki, TRT-nin məlumatına görə, şübhəlilə
15:15 123 
