Azərbaycanda Cinayətlərə Verilən Həbs Cəzaları Digər Ölkələrlə Müqayisədə Azdır

Azərbaycanda məişət zorakılığı və qadınlara qarşı cinayətlər üzrə tətbiq olunan həbs cəzaları digər ölkələrlə müqayisədə nəzərəçarpacaq dərəcədə yüngüldür. Cinayətkarlar üçün nəzərdə tutulan cərimələr və az müddətli həbs cəzaları zərərçəkənlərin hüquqlarının qorunmasını zəiflədir və cəmiyyət üçün əhəmiyyətli mesaj verir. Bu vəziyyət qadınların hüquqlarının müdafiəsi, ictimai təhlükəsizlik və cinsi zorakılığın qarşısının alınması baxımından ciddi narahatlıq doğurur və digər ölkələrin təcrübəsi ilə müqayisədə Azərbaycanda hüquqi sistemin daha sərt tədbirlər tətbiq etməsi zərurətini ortaya qoyur.
Mövzu ilə bağlı hüquqşünas Babək Umudov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycan Respublikası qanunvericiliyində, cinayət məcəlləsində xüsusi ilə qadın və yaxudda kişilərə münasibətdə cinayətlərin bir ayırımı yoxdur. Yəni xanımlara qarşı və ya bəylərə qarşı törədilən cinayətlər eyni kateqoriyada dəyərləndirilir. Amma hər bir cinayətin əlbbətdəki ağırlıq dərəcəsindən asılı olaraq, onun törədilmə üsulları, sayı, əgər şəxsin məhkumluğu varsa o nəzərə alınır, eyni zamanda digər ağırlaşdırıcı və yüngülləşdirici hallar nəzərə alınır. Onun sözlərinə görə, burda təbiiki cinayət törədilən şəxsin özünündə bir statusu varsa, məsələn hamilə qadındırsa ona qarşı daha ağır cəza təyin olunur. Eyni zamanda uşaqdırsa ona da daha ağır cəza təyin olunur. Yəni bunlar hamısı birlikdə qiymətləndirilir: "Sırf xanımın və yaxudda bəyin qurban rolunda olması əslində sırf cəzanın ağırlığını dəyişdirmir. Cinayətlərlə bağlı araşdırma aparılıb, ümumi statistika çıxarılmalıdır və hansı cinayət növlərində artım varsa, ona qarşı tədbirlər görmək lazımdır.

Amma cinayətin ağırlığından asılı olaraq, onun törədilmə üsullarından asılı olaraq onun ağırlığı artdığı kimi, eyni zamanda cəzaçəkmə müəssisələrindəki vəziyyətdə nəzərə alınmalıdır. Məhkum bir ildə, beş ildə cəza çəksə burda məqsəd onu yenidən cəmiyyətə qazandırmaqdır. Yəni məqsəd onu islah etməkdir. Bizdə cəzaçəkmə müəssisələrinin əksəriyyətində belə bir şərait yoxdur. Yəni həmin şəxsə biz 20 ildə cəza versək, ö adam islah olan deyil. İnsanlara qarşı olan cinayətlərə baxsaq, orda insan affekt vəziyyətində olur. Yəni elə vəziyyətdə olur ki, o hadisənin qarşısını almaq artıq mümkün deyil. Yəni o şəxsi 5 ildə, 20 ildə cəza gözləsə eyni əməli törədəcək. Sadəcə olaraq bu cür hallar əvvəlcədən əlbir olan bir qrup şəxs tərəfindən törədilən cinayətlərin qarşısını almağa kömək edə bilər. Çünki orda uzun müddətli planlar təşkil olunur, cinayətin sxemi yaradılır. Yəni bu kimi halların qarşısını almaq mümkün ola bilər. Qısqanclıq, dava və s. hallarda orda artıq insanın gözünə görünmür ki, onu 5 il yoxsa 20 il cəza gözləyir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin