ABŞ-İran qarşıdurması: Nüvə obyektlərinə zərbələr və Azərbaycanda radiasiya riski - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

Cari regional qarşıdurmalar fonunda Beynəlxalq Atom Enerjisi Agentliyi (IAEA) və digər beynəlxalq qurumların diqqəti İran ərazisindəki nüvə obyektlərinə yönəlib. ABŞ və müttəfiqlərinin İranın bəzi nüvə müəssisələrini hədəf alması barədə yayılan xəbərlər bir çox ölkədə, o cümlədən Azərbaycanda da narahatlıq yaradıb. İnsanlar bu cür əməliyyatların mümkün radiasiya təhlükəsi ilə nəticələnə biləcəyini düşünürlər. Hazırda IAEA-nın açıqlamalarına əsasən, hələlik heç bir nüvə obyektinin zərər gördüyünə dair təsdiqlənmiş sübut yoxdur və radiasiya səviyyələrində anormal artım qeydə alınmayıb. Buna baxmayaraq, nüvə obyektlərinin hücuma məruz qalması hər hansı bir radioaktiv sızmanın baş vermə ehtimalını tamamilə istisna etmir və bu narahatlıq atmosferi region ölkələrində məsələni gündəmə gətirib.
Mövzu ilə bağlı politoloq Asif Nərimanlı BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, İranda əgər nüvə obyektləri vurularsa, bu təkcə Azərbaycan üçün yox, ümumiyyətlə region üçün radiasiya problemləri yarada bilər. Yəni tarixi təcrübədə göstərib ki, istənilən atom elektrik stansiyasında belə baş verən sızıntı regionda çox ciddi ekoloji təhlükələr yaradır. Xüsusəndə müharibənin getdiyi bir vaxtda nüvə obyektləri vurulacaqsa, həmin nüvə obyektlərindən radiasiyanın yayılmasının qarşısını ala biləcək bir mexanizm daha zəif olur. Onun sözlərinə görə, müharibənin getdiyi bir vaxtda əgər nüvə obyektlərində hər hansısa bir sızıntı olacaqsa, İran tərəfi Beynəlxalq Atom Agentliyinin əməkdaşlarının ora daxil olmasına və sızıntının qarşısını almasına icazə verməyəcək: "Bu ssenarilər göstərir ki, İranda nüvə obyektləri ilə bağlı məsələ radiasiyanın yayılması baxımından daha təhlükəlidir. Digər tərəfdən ən önəmli məsələ isə İranın zənginləşdirdiyi urandır. Yəni İranın zənginləşdirilmiş uran ehtiyatının olduğu bəllidir. Danışıqlar prosesində də əsas məsələlərdən biri zənginləşdirilmiş uranın İrandan çıxarılması tələbi idi. Zənginləşdirilmiş uranın harda yerləşdirildiyi bəlli deyil.

Eyni zamanda o uran ehtiyatının hansı formada qorunduğu bəlli deyil. Əsas radiasiya təhlükəsi olan ərazilərdən biridə Xəzər dənizidir. Yəni Xəzər dənizində baş verə biləcək hər hansısa bir radisasiya yayılması, Xəzər dənizinin ekologiyasının məhv edilməsinə səbəb ola bilər. İranın Azərbaycanla həm quru sərhədi, həmdə su sərhədinin olması radiasiya təhlükəsinin daha böyük olduğunu deməyə əsas verir".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin