Türkiyə-İran gərginliyi: Raket hücumu və mümkün nəticələr - POLİTOLOQDAN AÇIQLAMA

Dünən İranın Türkiyəyə atdığı raket yenidən bölgədə gərginliyi artırdı. Bu xəbər həm qorxulu, həm də düşündürücüdür - çünki təhlükə indi artıq qonşuluğumuzda hiss olunur. Hadisənin regional təsirləri yalnız diplomatik sərhədlərlə məhdudlaşmır, həm də Türkiyənin ABŞ‑İran münaqişəsinə necə reaksiya verə biləcəyi sualını gündəmə gətirir. Ortada aydın bir cavab yoxdur: Türkiyə birbaşa müharibəyə qoşulacaq, yoxsa diplomatik yollarla vəziyyəti idarə edəcək?
Mövzu ilə bağlı politoloq Asif Nərimanlı BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, İrandan Türkiyədə daxil olmaqla qonşu ölkələrə atılan raketlər, edilən hücumlar əslində müharibədə bir növ strateji çəkindirmə taktikasının işə salınmasıdır. Yəni Amerika və İsrail ilə müharibə aparan İran qonşu ölkələri hədəf almaqla belə bir rəy yaradırki, əgər qonşu ölkələr müharibənin dayandırılması üçün Amerika və İsrailə təzyiq göstərməsələr, müharibədən onlarda əziyyət çəkəcəklər. İran bir növ bütövlükdə regionu müharibəyə cəlb etməklə Amerika və İsrailə qarşı əks cəbhə formalaşdırmağa çalışır. Ən azından narazılıq formalaşdırmağa çalışır ki, bunada bir növ strateji çəkindirmə taktikası deyə bilərik. Düşünürəm ki, bu plan Xamneyinin sağ olduğu vaxt hazırlanıb. İran mediasında yayılan məlumatlar, verilən açıqlamalarada baxdıqda bu ehtimal güclənir. Xamneyinin dövründə belə bir plan hazırlanıb ki, əgər İrana hücum olacaqsa və ya Xamneyi öldürüləcəksə, İran qonşu ölkələrə ayrıseçkilik qoymadan Türkiyə, Azərbaycan, Körfəz ölkələrinə hücum etməli, onları bu müharibəyə cəlb etməli və bir növ xaos genişləndirilməlidir. Burada təbiiki məqsəd regionda Amerikaya qarşı narazılığın formalaşdırılması və bir növ İrana hücumların dayandırılması üçün ictimai rəyin formalaşdırılmasıdır. Düşünürəm ki, Türkiyəyə edilən hücumlarda buna hesablanıb. Təbiiki bu prosesdə əks effektdə yarana bilər. Onun sözlərinə görə, ilk gündən Körfəz ölkələridə daxil olmaqla İranın region ölkələrinə hücumu bu fikri formalaşdırdı ki, region ölkələridə müharibəyə qoşula bilərmi? İran hakimiyyətində belə bir fikir formalaşıb ki, onsuzda ciddi hücuma məruz qalırlar və müharibədən sağ çıxıb çıxmayacaqları məlum deyil: "Buda təbiiki qonşu ölkələrin müharibəyə qoşulması riskini yaradır. Mənim fikrimcə, indiki vaxtda Türkiyənin müharibəyə qoşulması, Türkiyənin strateji maraqlarına uyğun deyil. Ona görədə Türkiyə daha çox məsələnin diplomatik həll yolları ilə yoluna qoyulmasında maraqlıdır.

Sonuncu dəfə atılan raketdən sonra məsələyə dərhal reaksiyanın verilməsi, Pezeşkian ilə Ərdoğan arasında danışıqların aparılması, o cümlədən Türkiyənin hazırlıq vəziyyətinə gətirilməsidə onu göstərir ki, Türkiyə öz təhlükəsizliyini qorumaq üçün daha çox addımlar atacaq, nəyinki müharibəyə qoşulmaq istiqamətində. Türkiyə böyük ehtimalla bu müharibəyə qoşulmaq istəmir və qoşulmayacaq. Türkiyə o zaman müharibəyə qoşularki, İranda hakimiyyət tamamilə devrilər və xaos yaranar. Yəni eyni ilə Suriyada olduğu kimi eyni ssenari İranda təkrarlanarsa, Türkiyə müharibəyə qoşula bilər".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin