İnsan orqanizmi üçün heyvani yağlar: zərərli yoxsa faydalı? - QİDA EKSPERTİNDƏN AÇIQLAMA

Heyvani yağlar insan orqanizmi üçün zərərlidirmi? Bu sual uzun illərdir həm alimlərin, həm də sağlam qidalanma ilə maraqlanan insanların diqqət mərkəzindədir. European Food Safety Authority (EFSA)-nin hesabatına görə, heyvani yağlar doymuş yağ turşuları baxımından zəngin olub xolesterol səviyyəsini yüksəldə və ürək-damar xəstəlikləri riskini artırır. Digər tərəfdən isə bəzi vacib vitaminlər (A, D, E, K) və omeqa-3 kimi faydalı maddələr baxımından orqanizm üçün önəmli rol oynayır.

EFSA-nin tövsiyələrinə əsasən, heyvani yağların həddindən artıq qəbulu sağlamlıq üçün zərərlidir, amma miqdarını düzgün tənzimləyərək bitki mənşəli yağlarla balans yaratmaq mümkündür. Yəni əsas məsələ, heyvani yağlardan tam uzaqlaşmaq deyil, onların qəbulunu ölçülü və sağlam qidalanma prinsiplərinə uyğun saxlamaqdır.
Mövzu ilə bağlı qida eksperti Fərid Səfərov BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, Azərbaycanda, xüsusilə bölgələrdə yeməklərdə istifadə olunan heyvani yağlar (iç yağı, quyruq yağı və s.) uzun illərdir həm dad, həm də enerji mənbəyi kimi geniş istifadə olunur. Amma sağlamlıq baxımından bu məsələ bir qədər balanslı yanaşma tələb edir.

Heyvani yağlar zərərlidirmi?

Tam olaraq "zərərlidir" demək düzgün olmaz. Əslində, heyvani yağlar enerji verir, yağda həll olan vitaminlərin (A, D, E, K) mənimsənilməsinə kömək edir, dad və toxluq hissini artırır, yəni müəyyən miqdarda istifadə edildikdə faydalı tərəfləri də var.

Problem harada yaranır?

Əsas məsələ miqdar və tezlikdir. Heyvani yağlar əsasən doymuş yağ turşuları ilə zəngindir. Həddindən artıq qəbul edildikdə:
- Qanda "pis xolesterin" (LDL) səviyyəsini artıra bilər.
- Uzun müddətdə damar divarlarında yığılaraq ateroskleroz riskini yüksəldə bilər.
- Ürək-damar xəstəlikləri ehtimalını artırar.

Niyə əvvəllər daha az problem olurdu?

Keçmişdə insanlar daha çox fiziki aktiv idi, daha az emal olunmuş qida qəbul edirdi, ümumi kalori balansı daha aşağı idi. Bu səbəbdən heyvani yağların təsiri bu qədər nəzərə çarpmırdı.

Nə qədər istifadə etmək düzgündür?

- Tam qadağa lazım deyil, amma gündəlik rasionda əsas yağ mənbəyi olmamalıdır.
- Bitki mənşəli yağlarla balans yaratmaq daha doğrudur.
- Quyruq yağı və iç yağı hər gün yox, ara-sıra istifadə oluna bilər.
- Qızartma yerinə daha çox bişirmə, soba üsullarına üstünlük verilsin.
- Ürək-damar xəstəliyi riski olan şəxslər daha diqqətli olmalıdır.

Heyvani yağlar ölçülü istifadə edildikdə təhlükəli deyil, amma müasir həyat tərzində (az hərəkət, çox kalori) onların çox istifadəsi sağlamlıq risklərini artırır. Balans və ölçünü hər zaman nəzarətdə saxlamaq vacibdir.

Sağlam qidalanaraq sağlam yaşayın!

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin