3 oktyabr Azərbaycanın gələcək yolunu müəyyənləşdirən tarixi gündür

"3 oktyabr Azərbaycan xalqının və müstəqil dövlətçiliyimizin tarixində xüsusi əhəmiyyət daşıyan günlərdən biridir. 1993-cü il oktyabrın 3-də keçirilmiş ümumxalq səsverməsi nəticəsində Ulu Öndər Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilməsi ölkəmizin taleyində mühüm dönüş nöqtəsi oldu".

Bu sözləri BiG.AZ-a açıqlamasında Milli Məclisin deputatı Azər Badamov söyləyib. O qeyd edib ki, bu tarixi yalnız bir prezident seçkisinin nəticəsi kimi qiymətləndirmək doğru olmaz:

"3 oktyabr, eyni zamanda, Azərbaycan xalqının son dərəcə mürəkkəb və ağır bir tarixi mərhələdə öz gələcəyi ilə bağlı verdiyi taleyüklü qərarın ifadəsi idi. Xalqımız həmin dövrdə ölkəni düşdüyü ağır vəziyyətdən çıxara biləcək, dövlətçiliyi qoruya biləcək və Azərbaycanı parçalanmaq təhlükəsindən xilas edə biləcək siyasi liderə ehtiyac duyurdu. Bu lider isə böyük dövlətçilik təcrübəsinə, siyasi iradəyə və zəngin idarəçilik məktəbinə malik Heydər Əliyev idi.
Məsələyə həmin dövrün reallıqları fonunda baxmaq lazımdır. 1980-ci illərin sonu və 1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan çox ağır proseslərin içərisindən keçirdi".

Deputat əlavə edib ki, Sovet İttifaqının dağılması ilə müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş Azərbaycan həm xarici təcavüz, həm daxili siyasi böhran, həm də ciddi iqtisadi çətinliklərlə üz-üzə qalmışdı:

"Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımız işğal olunmuş, yüz minlərlə soydaşımız doğma yurdlarından didərgin salınmışdı. 20 Yanvar faciəsi, Xocalı faciəsi kimi ağır hadisələr xalqımızın yaddaşında silinməz izlər buraxmışdı. Bununla yanaşı, ölkə daxilində siyasi sabitliyin olmaması, hakimiyyət böhranı və silahlı qarşıdurma təhlükəsi dövlətçiliyimizi ciddi sınaq qarşısında qoymuşdu. 1993-cü ilin əvvəllərində vəziyyət artıq elə bir həddə çatmışdı ki, Azərbaycanın müstəqilliyinin qorunub saxlanılması belə ciddi sual altında idi. Ölkənin parçalanması, vətəndaş qarşıdurmasının daha da dərinləşməsi təhlükəsi real idi. Məhz belə bir vaxtda Azərbaycan xalqı çıxış yolunu Heydər Əliyevin siyasi rəhbərliyində gördü. Əslində, xalqın Ulu Öndərə müraciəti təsadüfi deyildi. Heydər Əliyev artıq uzun illər ərzində böyük dövlətçilik və idarəçilik təcrübəsi toplamış, həm Azərbaycanda, həm də keçmiş Sovet İttifaqının rəhbərliyində mühüm vəzifələrdə çalışmışdı".

Azər Badamovun sözlərinə görə, Heydər Əliyev dövlət idarəçiliyinin nə olduğunu, mürəkkəb siyasi prosesləri necə idarə etməyi və ölkənin maraqlarını necə qorumağı yaxşı bilirdi:

"1993-cü il iyunun 15-də Heydər Əliyevin Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin sədri seçilməsi ilə ölkənin siyasi həyatında yeni mərhələ başladı. Ardınca o, iyunun 24-dən prezident səlahiyyətlərini həyata keçirməyə başladı və 3 oktyabrda xalqın iradəsi ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçildi. Bu tarixdən sonra qarşıda duran ən mühüm vəzifə dövlətçiliyin qorunması və ölkədə sabitliyin təmin edilməsi idi. Çünki iqtisadi inkişafdan, böyük layihələrdən və uzunmüddətli strategiyalardan danışmaq üçün ilk növbədə dövlətin özünün möhkəmləndirilməsi lazım idi. Ulu Öndər Heydər Əliyev ilk növbədə dövlət idarəçiliyinin sistemli şəkildə qurulmasına, dövlət institutlarının möhkəmləndirilməsinə və ölkədə sabitliyin bərqərar olunmasına diqqət yetirdi. Pərakəndə silahlı dəstələrin vahid dövlət və komandanlıq sisteminə tabe etdirilməsi, qanunsuz silahlı birləşmələrin aradan qaldırılması və dövlətin təhlükəsizlik imkanlarının gücləndirilməsi istiqamətində mühüm addımlar atıldı".

Deputat vurğulayıb ki, həmin proseslərin nəticəsində Azərbaycanda tədricən siyasi sabitlik formalaşmağa başladı:

"1994-cü ildə atəşkəsin əldə olunması da ölkənin gələcək inkişafı üçün mühüm imkanlar yaratdı. Artıq dövlətin qarşısında yalnız mövcud böhrandan çıxmaq deyil, həm də müstəqil Azərbaycanın uzunmüddətli inkişaf strategiyasını müəyyənləşdirmək və həyata keçirmək vəzifəsi dayanırdı.
Ulu Öndər çox yaxşı anlayırdı ki, siyasi müstəqilliyin möhkəmləndirilməsi üçün iqtisadi müstəqillik də vacibdir. Bu baxımdan 1994-cü il sentyabrın 20-də "Əsrin müqaviləsi"nin imzalanması xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu saziş Azərbaycanın zəngin enerji resurslarının ölkənin milli maraqları çərçivəsində iqtisadi dövriyyəyə cəlb olunmasına, xarici investisiyaların ölkəyə gəlməsinə və Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsinə mühüm imkanlar yaratdı.
Bununla paralel olaraq ölkədə genişmiqyaslı iqtisadi islahatlara başlanıldı. Bazar iqtisadiyyatına keçidin təmin edilməsi, özəlləşdirmə prosesinin həyata keçirilməsi, aqrar islahatların aparılması və torpaqların kəndlilərin xüsusi mülkiyyətinə verilməsi ölkə iqtisadiyyatında yeni münasibətlərin formalaşmasına gətirib çıxardı. Bu islahatlar nəticəsində iqtisadiyyatın müxtəlif sahələrində sahibkarlıq fəaliyyətinin inkişafı üçün yeni imkanlar yarandı.
Digər mühüm məsələ isə hüquqi dövlət quruculuğu idi. 1995-ci ildə müstəqil Azərbaycanın Konstitusiyasının qəbul edilməsi dövlət quruculuğu prosesində fundamental hadisəyə çevrildi. Konstitusiyanın qəbul edilməsi ilə Azərbaycanın dövlət quruluşunun əsas prinsipləri, insan və vətəndaş hüquq və azadlıqları, hakimiyyət bölgüsü və dövlət idarəçiliyinin hüquqi əsasları müəyyənləşdirildi. Bütün bu addımların hər birinin arxasında vahid məqsəd dayanırdı: müstəqil Azərbaycan dövlətini möhkəmləndirmək, onu daxili və xarici təhlükələrdən qorumaq və gələcək inkişaf üçün etibarlı təməl yaratmaq".

Müsahibimiz onu da əlavə edib ki, Ulu Öndərin fəaliyyətinin mühüm istiqamətlərindən biri də Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində öz layiqli yerini tutması idi:

"O dövrdə Azərbaycan bir tərəfdən ərazi bütövlüyünün bərpası uğrunda mübarizə aparır, digər tərəfdən isə dünya dövlətləri ilə siyasi, iqtisadi və diplomatik əlaqələrini genişləndirirdi. Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığının gücləndirilməsi və ölkəmizin milli maraqlarının beynəlxalq müstəvidə müdafiəsi istiqamətində mühüm işlər görülürdü. Burada bir məqamı xüsusi qeyd etmək istəyirəm. Ulu Öndərin dövlətçilik siyasətinin əsas xüsusiyyətlərindən biri ondan ibarət idi ki, o, yalnız həmin günün problemlərini həll etməklə kifayətlənmirdi. O, Azərbaycanın gələcəyini düşünürdü. Dövlət idarəçiliyində, iqtisadiyyatda, diplomatiyada, təhlükəsizlik və ordu quruculuğunda atılan addımların böyük hissəsi məhz uzunmüddətli perspektivə hesablanmışdı. Bu baxımdan Heydər Əliyevin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi 1993-2003-cü illəri müstəqil dövlətçiliyimizin möhkəmləndirilməsi baxımından mühüm mərhələ hesab etmək olar. Həmin illərdə ölkənin qarşısında duran əsas vəzifələrin icrası üçün möhkəm siyasi, hüquqi, iqtisadi və institusional təməllər yaradıldı. Bu gün biz həmin təməllərin nəticələrini daha aydın görə bilirik".

Azər Badamovun fikrincə, Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Ulu Öndərin müəyyən etdiyi strateji siyasi kursu davam etdirərək öz iqtisadi və hərbi potensialını daha da gücləndirdi:

"Azərbaycanın beynəlxalq nüfuzu artdı, böyük enerji və infrastruktur layihələri həyata keçirildi, ordu quruculuğuna xüsusi diqqət yetirildi. Ən əsası isə 2020-ci ildə 44 günlük Vətən müharibəsi nəticəsində torpaqlarımızın böyük hissəsinin işğaldan azad edilməsi və 2023-cü ildə Azərbaycanın bütün ərazisində dövlət suverenliyinin tam bərpa olunması ilə xalqımız çoxəsrlik tariximizin ən mühüm Zəfərlərindən birini qazandı. Bu gün keçmiş məcburi köçkünlərin doğma yurdlarına qayıtması, işğaldan azad olunmuş ərazilərdə genişmiqyaslı quruculuq və bərpa işlərinin aparılması müstəqil Azərbaycanın qarşısında yeni imkanlar açır. Təbii ki, bu nailiyyətlər müxtəlif dövrlərdə həyata keçirilmiş məqsədyönlü dövlət siyasətinin nəticəsidir. Ona görə də 3 oktyabr tarixinə yalnız keçmişin bir hadisəsi kimi baxmaq olmaz. Bu tarix Azərbaycan xalqının dövlətçilik iradəsinin, müstəqilliyə bağlılığının və düzgün siyasi seçim etmək bacarığının ifadəsidir".

Deputat qeyd edib ki, Ulu Öndər Heydər Əliyevin ən böyük xidmətlərindən biri də odur ki, o, Azərbaycanın müstəqilliyinin sadəcə formal xarakter daşımaması, real və güclü dövlətçiliyə çevrilməsi üçün möhkəm əsaslar yaratdı:

"O, dövlət idarəçiliyinin bütün sahələrində ardıcıl siyasət formalaşdırdı və müstəqil Azərbaycanın gələcək inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirdi. Bu gün bizim üzərimizə düşən əsas vəzifələrdən biri həmin dövlətçilik irsini qorumaq, Azərbaycanın müstəqilliyini və suverenliyini daha da möhkəmləndirmək, ölkəmizin inkişafına öz töhfəmizi verməkdir. İnanıram ki, Azərbaycan xalqı bundan sonra da Ulu Öndər Heydər Əliyevin dövlətçilik ideyalarına əsaslanaraq qarşıya qoyulan yeni hədəflərə nail olacaq. Çünki bu gün müstəqil, güclü və suveren Azərbaycan məhz Ulu Öndərin müəyyən etdiyi möhkəm dövlətçilik təməlləri üzərində inkişaf edir.
3 oktyabr həm də bizə bir həqiqəti xatırladır: dövlətçiliyin qorunması yalnız bir şəxsin və ya bir siyasi institutun deyil, bütün xalqın məsuliyyətidir. Azərbaycan xalqı 1993-cü ildə bu məsuliyyəti öz üzərinə götürdü və Heydər Əliyevə göstərdiyi etimadla ölkəmizin gələcək inkişaf yolunu müəyyənləşdirdi. Bu gün də həmin tarixi qərarın nəticələrini müstəqil, suveren və sürətlə inkişaf edən Azərbaycanımızın timsalında görürük".

Aynur Babazadə

Telegramda izləyin