Qocalıqda dostluq münasibətlərinin zəifləməsinin səbəbi nədir? - Psixoloqlar danışır

Dostluq münasibətləri insanın bütün həyatı boyunca davam edən və psixoloji sabitliyin əsas dayaqlarından biri sayılır. Buna görə də yaşlılığın ən ağır tərəflərindən biri dostların tədricən itirilməsidir. Bu proses hər zaman yalnız təbii səbəblərlə bağlı olmur.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "EcoNews" nəşrinin yazdığına görə, bir çox insan üçün yaşlılıqda xoşagəlməz bir reallıq üzə çıxır: əlaqə yalnız bir tərəfdən davam etdirildikdə, uzun illər yaxın dost hesab edilən bəzi insanlar zamanla ünsiyyəti kəsir.

Belə "səssiz dostluq sönməsi" yaş artdıqca daha kəskin hiss olunur, çünki məktəb, iş və gündəlik sosial mühit kimi sabit ünsiyyət imkanları aradan qalxır. Nəticədə insan yalnızlıqla yanaşı, bəzi münasibətlərin heç vaxt qarşılıqlı olmadığını dərk etməklə də üzləşə bilər.

Psixoloqların qeyd etdiyinə görə, yaşlılıqda tənhalığın ən ağır tərəfi sosial həyatın dayandırılması deyil, insanların öz təşəbbüsü olmadan davam etməyən münasibətlərin üzə çıxmasıdır.

ABŞ tədqiqatlarına əsasən, 65 yaşdan yuxarı insanların təxminən 24%-i sosial izolyasiya vəziyyətindədir, 60 yaşdan yuxarı şəxslərin isə 43%-i tənhalıq hiss edir. Alimlər vurğulayırlar ki, tənhalıq sadəcə ətrafda insan olmaması deyil, istənilən və real münasibətlər arasındakı uyğunsuzluqdur.

Tədqiqatçılar dostluq əlaqələrinin itirilməsini çox vaxt "itki kədəri" kimi qəbul edilməyən bir fenomen kimi izah edirlər. Bir çox hallarda nə münaqişə, nə də yekun bir söhbət olur - münasibət sadəcə yoxa çıxır və bu, insan üçün izah edilməsi çətin bir vəziyyət yaradır.

Alimlər həmçinin "ədalətli mübadilə nəzəriyyəsinə" diqqət çəkirlər. Bu yanaşmaya görə, insanlar münasibətlərdə təxminən bərabər səviyyədə səy gördükdə özlərini daha yaxşı hiss edirlər. Dostluqda bu, ad günü təbriki, çətin dövrdə dəstək və ya görüş təşəbbüsü kimi kiçik davranışlarda özünü göstərir. Əgər bu səylər yalnız bir tərəfdən gəlirsə, münasibət yaxınlıqdan çox öhdəliyə bənzəməyə başlayır.

Massaçusets Texnologiya İnstitutunun araşdırması göstərib ki, dostluq əlaqələrinin yalnız təxminən yarısı qarşılıqlıdır. Bu da izah edir ki, ünsiyyət təşəbbüsünü dayandırmaq çox zaman münasibətlərin real vəziyyətini üzə çıxaran ağrılı bir sınaq olur.

Yaş artdıqca vəziyyət daha da mürəkkəbləşir. Gənclik dövründə dostluqlar məktəb, iş və gündəlik sosial mühit kimi xarici amillərlə dəstəkləndiyi halda, yaşlılıqda bu "dayaqlar" zəifləyir və ya yox olur. Təqaüdə çıxmaq, ailə və sağlamlıqla bağlı dəyişikliklər təsadüfi görüşləri azaldır.

Araşdırmalar göstərir ki, dostluqların davam etməsi adətən hər iki tərəfin şüurlu seçimindən asılı olur. Eyni zamanda alimlər vurğulayırlar ki, dostluğun keyfiyyəti onun sayından daha vacibdir. 38 elmi araşdırmanın icmalı göstərib ki, böyüklərdə dostluq münasibətləri rifah səviyyəsi ilə birbaşa bağlıdır.

Psixiatr Robert Valdinqer isə belə qeyd edib: "Tənhalıq öldürür. O, siqaret və ya alkoqol qədər təhlükəlidir".

Nəticə olaraq tədqiqatçılar hesab edirlər ki, yaşlanmanın əsas çətinliyi yalnız sosial çevrənin daralması deyil, həm də hansı münasibətlərin həqiqətən qarşılıqlı olduğunun gec dərk edilməsidir.

Telegramda izləyin