Kainatın genişlənmə sürəti böhranında yeni fəsil: Müasir fizika çökür?

Müasir astronomiya son illərin ən böyük elmi qarşıdurmalarından birini yaşayır. Alimlər kainatın hansı sürətlə genişləndiyini müəyyənləşdirməyə çalışarkən, "Hubble sabiti" ətrafında ciddi ziddiyyətlərlə üz-üzə qalıblar.

Qaynarinfo xəbər verir ki, bir tərəfdə kainatın erkən dövrlərindən gələn kosmik siqnallar, digər tərəfdə isə yaxın qalaktikaların hərəkətləri dayanır. Problem ondadır ki, bu iki mənbədən əldə edilən nəticələr bir-biri ilə uyğun gəlmir. Beynəlxalq mütəxəssis qrupu bu uyğunsuzluğu aradan qaldırmaq üçün bütün məlumatları vahid sistemdə birləşdirməyə çalışıb. Lakin əldə olunan nəticələr problemin həllindən daha çox, kainatı anlama modelimizdəki ciddi boşluqları üzə çıxarıb.

Ən son yüksək dəqiqlikli ölçmələrə əsasən, kainatın genişlənmə sürəti meqaparsek başına saniyədə 73,50 kilometr olaraq müəyyən edilib. Bu göstərici indiyədək əldə olunan ən dəqiq nəticələrdən biri hesab olunur. Ancaq məhz bu dəqiqlik kosmologiyada yeni böhranın yaranmasına səbəb olub. Çünki kainatın yaranmasından dərhal sonrakı dövrə aid məlumatlar bu sürətin xeyli aşağı olmalı olduğunu göstərir.

Astronomlar uzun müddət bu ziddiyyəti ölçmə xətaları ilə izah etməyə çalışsalar da, artıq bu ehtimal öz aktuallığını itirib. Yeni analizlər istifadə olunan metodların kifayət qədər etibarlı olduğunu və problemin müşahidə alətlərində deyil, kainatın işləmə mexanizmini izah edən mövcud modellərdə olduğunu ortaya qoyur.

Genişlənmə sürəti ilə bağlı bu davamlı uyğunsuzluq alimləri qaranlıq enerjinin təbiətini və ya cazibə qanunlarını yenidən nəzərdən keçirməyə vadar edir. Ola bilsin ki, hələ kəşf edilməmiş subatom hissəciklər və ya kainatın ilkin mərhələlərində baş vermiş naməlum fiziki proseslər bu vəziyyətə səbəb olur. Tədqiqat qrupu onilliklər ərzində aparılan müstəqil müşahidələri şəffaf sistemdə birləşdirərək göstərib ki, "Hubble gərginliyi" adlandırılan bu problem statistik təsadüf deyil.

Hazırda diqqətlər yeni nəsil teleskoplardan əldə olunacaq məlumatlara yönəlib. Əgər bu paradoks həllini tapmasa, fizika elminin əsas prinsiplərini yenidən yazmaq zərurəti yarana bilər.

Telegramda izləyin