Cəmiyyəti narahat edən hallar: psixoloji amillər ön planda - PSİXOLOQDAN AÇIQLAMA

Son vaxtlar zorakılıq xarakterli hadisələrin artması cəmiyyətdə ciddi narahatlıq doğurur. Xüsusilə insanların təhlükəsizlik hissinə təsir edən bu kimi hallar yalnız hüquqi deyil, eyni zamanda psixoloji və sosial baxımdan da müzakirə olunur. Belə davranışların arxasında fərdi psixoloji problemlərlə yanaşı, ailədaxili mühit, zorakılığa meyl yaradan sosial faktorlar və cəmiyyətdə formalaşan yanlış düşüncələrin rol oynadığı bildirilir.

Aqressiya, empatiya çatışmazlığı, travmatik uşaqlıq dövrü, zorakılığın adi qəbul edildiyi mühitdə böyümək və psixi gərginlik kimi amillər bəzi insanlarda təhlükəli davranışların formalaşmasına səbəb ola bilər. Eyni zamanda sosial şəbəkələrdə yayılan mənfi kontent, ailə nəzarətinin zəifləməsi və mənəvi dəyərlərlə bağlı problemlər də müzakirə olunan əsas məqamlardan biridir. Məhz bu səbəbdən mövzu yalnız hüquq-mühafizə tədbirləri ilə deyil, həm də psixoloji və sosial yanaşma baxımından diqqət mərkəzində saxlanılır.
Mövzu ilə bağlı psixoloq Samirə Bağırova BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, bəli, bu tip hadisələr artıq müasirliyə addımlayan cəmiyyətdə birmənalı qarşılanmır. Çünki şüur dəyişir, dəyişdikcə keçmişdə qəbul olunan qaydalar, davranışlar, düşübcələr parçalanır. Onun sözlərinə görə, yaşlı nəsil inkişafdan qaldığı üçün, keçmişin ağlı ilə davranış pozuntularını nümayiş edirlər: "Yəni, dəyişməyən mentalitetdən qalma təfəkkür tərzi, bu gün yeni nəsli utandırır. Ələxüsus ümumən müsəlmanlara xas mentalitet kodlaşması var ki, misal üçün; "xristian qadınla gəzmək olar evlənmək olmaz, xristiandan kişi olmaz, xristian qadına qadın gözü ilə deyil, əxlaqsız gözü ilə baxmaq" kimi keçmişdən qalma zehniyyət, bu cür xəbərlərlə bu gün ölkəni də, yeni nəsli də xəcalətdə buraxır.

Bu birbaşa şəxsi sərhədlərin pozulmasıdır. Hər kəsin bədəni üzərində hüququ var. İcazəsiz toxunmaq isə insanın şəxsi sərhədlərini pozur. Qurban özünü alçaldılmış, qorxmuş, əsəbi və ya təhlükədə hiss edə bilər. Bu travma uzun müddət davam edə bilər. Travmalar yalnız uşaqlıq çağıında olmur. İnsanlara, qonaq olduğu ölkəyə, cəmiyyətə etimadın azalması baş verir. Yeni nəslin yaşlılara qarşı stereotiplərin yaranması baş verir. Hüquqi nəticələrə gəlincə, bir çox inkişaf etmiş ölkələrdə bu cür hərəkətlər inzibati və ya cinayət məsuliyyəti doğura bilir. Müsəlman ölkələrində isə "əşi yaşlı adamdır nə etdiyini bilmir, yaxud psixoloji pozuntusu var" deyib məsəyə soyuq yanaşılmaqla, əsas qadına qarşı olan əxlaqsız münasibət normallaşdırılır. Bu səbəbdən də, nəsillərarası münasibətlərin korlanması baş verir.

Gənclər və yaşlılar arasında qarşılıqlı hörmət və etimad zəifləyə başlayır. Çünki yaşlı nəsil inkişafdan qalır köhnə kodlaşmış şüurla, yeni nəsildə isə yeni təfəkkür, yeni zehniyyət kodlaşması bsş verir. Bu həm fiziki, həm şüur, həm ruhən - psixoloji yenilənmədir. Yaşlılar ilə bərabər balanslı inkişaf baş verəndə, o zaman tam inkişaf etmiş ölkələr sırasına keçid olur. Mentalitet dağılmayınca bənzər hadisələr davam edəcək. Sadəcə hamı hər şeyi çəkə, danışa bilmir mentalitet səbəbindən".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin