Peşə təhsilini ikinci seçim olmaqdan çıxarmağın vaxtıdır

"Cəmiyyətimizin uzun illərdir daşıdığı ən böyük psixoloji yüklərdən biri ali təhsil diplomunu uğurun yeganə açarı hesab etməsidir. "Ali təhsili olsun, ixtisasının fərqi yoxdur" düşüncəsi minlərlə gəncin real bacarıq və potensialını kölgədə qoymaqla yanaşı, əmək bazarında da ciddi disbalans yaradıb. Bu gün hər kəs masa arxasında işləməyə can atdığı halda, istehsalat, texniki xidmət, tikinti, logistika və rəqəmsal infrastruktur kimi sahələr peşəkar kadr çatışmazlığından əziyyət çəkir. Bu baxımdan peşə təhsilinə münasibətdə formalaşmış köhnə stereotiplərin dəyişdirilməsi artıq seçim deyil, dövrün tələbidir".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında təhsil eksperti Şəmsi Qoca bildirib.

O, qeyd edib ki, dünya iqtisadiyyatı sürətlə transformasiya olunur. Ənənəvi peşələrin yerini informasiya texnologiyaları, süni intellekt, robototexnika, mexatronika, dron texnologiyaları, yaşıl enerji sistemləri və rəqəmsal dizayn kimi yüksək texnologiyalı sahələr tutur. Lakin peşə təhsili müəssisələrinin maddi-texniki bazası və tədris proqramları bu dəyişikliklərlə ayaqlaşmadıqca, cəmiyyətin bu sahəyə inamı da zəifləyir. Halbuki müasir peşə təhsili yalnız sənətkarlıq deyil, iqtisadiyyatın inkişafını təmin edən mühəndis-texniki və ixtisaslı işçi qüvvəsinin hazırlanmasının əsas sütunlarından biridir:

"Bu istiqamətdə ən effektiv mexanizmlərdən biri ikili təhsil (dual education) modelinin ölkə üzrə geniş tətbiqidir. Təhsil müəssisələri ilə iri sənaye və xidmət müəssisələri arasında sıx əməkdaşlıq qurulmalı, tələbələr nəzəri biliklə yanaşı, real iş mühitində praktik təcrübə keçməli və bu müddətdə əməkhaqqı ilə təmin olunmalıdır. Məzunların birbaşa işlə təmin edilməsi mexanizminin yaradılması, təqaüdlərin artırılması, güzəştli kreditlər və öz biznesini qurmaq istəyən gənclər üçün qrant proqramlarının genişləndirilməsi peşə təhsilinin cəlbediciliyini əhəmiyyətli dərəcədə artıracaq.

Peşə seçiminə maraq isə məktəb illərindən formalaşdırılmalıdır. Şagirdlərin VII-IX siniflərdən etibarən maraq və qabiliyyətlərinin müəyyənləşdirilməsi, peşəyönümü xidmətlərinin gücləndirilməsi, istehsal müəssisələrinə ekskursiyaların təşkili və müasir peşə mərkəzlərində keçirilən master-klasslara cəlb olunması onların gələcək peşə seçimində mühüm rol oynaya bilər. Yay tətili dövründə təşkil olunan qısamüddətli praktik kurslar da gənclərdə əmək vərdişlərinin, yaradıcılıq bacarıqlarının və məsuliyyət hissinin formalaşmasına töhfə verər.

Bununla yanaşı, ən vacib məsələ cəmiyyətin düşüncə tərzinin dəyişməsidir. Valideynlər, müəllimlər, media və ictimaiyyət "diplom hər şeydir" yanaşmasından uzaqlaşmalı, öz peşəsinin peşəkarı olan, yüksək gəlir qazanan və cəmiyyət üçün dəyər yaradan insanların uğur hekayələrini daha çox ön plana çıxarmalıdır. Çünki müasir əmək bazarında uğurun əsas meyarı diplomun özü deyil, bilik, bacarıq, peşəkarlıq və daim inkişaf etmək qabiliyyətidir.

Əgər məqsədimiz rəqabətqabiliyyətli iqtisadiyyat qurmaq, işsizliyi azaltmaq və əmək bazarının real tələbatını ödəməkdirsə, peşə təhsilini ikinci dərəcəli seçim kimi deyil, ölkənin insan kapitalına qoyulan ən mühüm investisiyalardan biri kimi dəyərləndirməliyik. Gələcəyin güclü iqtisadiyyatı yalnız ali təhsilli deyil, həm də yüksək ixtisaslı peşəkar kadrların hesabına qurulacaq".

Telegramda izləyin