Tibbdə süni intellekt: Diaqnoz qoyan yox, həkimə kömək edən texnologiya

"Tibb sahəsində süni intellektin Azərbaycanda tətbiqi mümkündür və bunun üçün zəruri rəqəmsal infrastruktur tədricən formalaşır. Təsadüfi deyil ki, ölkədə qəbul olunmuş 2025-2028-ci illər üzrə Süni İntellekt Strategiyası çərçivəsində səhiyyədə tibbi məlumatların vahid informasiya mühitində inteqrasiyası əsas prioritetlərdən biri kimi müəyyən edilib".

Bunu BiG.AZ-a açıqlamasında İKT üzrə mütəxəssis Elvin Həsənov bildirib.

O, qeyd edib ki, ilkin mərhələdə süni intellektin rentgen, MRT və KT görüntülərinin təhlili, laborator analizlər üzrə risklərin müəyyənləşdirilməsi, həmçinin həkimlərin iş yükünün azaldılması kimi istiqamətlərdə tətbiqi daha real görünür. Bununla belə, vacib məqam ondan ibarətdir ki, süni intellekt həkimi əvəz edən deyil, ona qərarvermə prosesində dəstək göstərən "ikinci rəy" mexanizmi kimi istifadə olunmalıdır:

"Məsələn, sistem qısa müddət ərzində minlərlə tibbi görüntünü analiz edərək şübhəli nahiyələri müəyyən edə bilər. Lakin xəstənin şikayətlərini dinləmək, keçmiş xəstəlik tarixçəsini, qəbul etdiyi dərmanları, yanaşı xəstəlikləri və ümumi klinik vəziyyətini qiymətləndirərək yekun qərarı vermək həkimin məsuliyyətində qalmalıdır.

Bu gün ən çox səsləndirilən suallardan biri də süni intellektə nə dərəcədə etibar edilə bilməsidir. Əslində əsas məsələ sistemə kor-koranə güvənmək deyil, onun hansı məlumatlar əsasında öyrədildiyini və nə dərəcədə etibarlı olduğunu qiymətləndirməkdir. Alqoritmin hansı pasiyent qrupları üzərində sınaqdan keçirildiyi, əldə olunan nəticələrin Azərbaycandakı xəstələr üçün də eyni dərəcədə etibarlı olub-olmaması ciddi şəkildə araşdırılmalıdır. Çünki başqa ölkədə yüksək nəticə göstərən model yerli əhalinin genetik xüsusiyyətləri, istifadə olunan tibbi avadanlıqlar və məlumatların toplanma metodologiyası fərqli olduğuna görə Azərbaycanda eyni dəqiqliklə işləməyə bilər.

Bu səbəbdən süni intellekt sistemləri geniş tətbiq edilməzdən əvvəl yerli xəstəxanalarda, real pasiyent məlumatları əsasında və mütəxəssis həkimlərin iştirakı ilə sınaqdan keçirilməli, nəticələri qiymətləndirilməlidir.

Digər mühüm məsələ isə tibbi məlumatların təhlükəsizliyidir. Xəstələrin analiz nəticələri, diaqnozları və tibbi tarixçələri ən həssas şəxsi məlumatlar sırasındadır. Buna görə də məlumatların harada saxlanılması, onlara kimin çıxış imkanının olması, sistemin hansı ölkənin serverlərindən istifadə etməsi və bu məlumatların süni intellekt modellərinin yenidən öyrədilməsi məqsədilə istifadə olunub-olunmaması əvvəlcədən hüquqi və texniki baxımdan dəqiq tənzimlənməlidir. Bu sahədə yalnız qanunvericilik deyil, məlumatların şifrələnməsi, kibertəhlükəsizlik standartları və beynəlxalq məlumat mühafizəsi tələblərinə əməl olunması da xüsusi əhəmiyyət daşıyır".

Telegramda izləyin