Əhalinin kredit borcu artır: Faizlərin aşağı salınması üçün nə etmək olar?

"Əhalinin banklara olan kredit borcunun artmasının və kredit faizlərinin yüksəlməsinin qarşısını tamamilə inzibati yollarla almaq çətindir. Çünki kredit faizləri bankların maliyyələşmə xərcləri, riskləri, inflyasiya və bazardakı tələb-təklif nisbəti kimi bir sıra amillərdən asılıdır. Bununla belə, dövlət və Mərkəzi Bank faizlərin həddindən artıq yüksəlməsinin və vətəndaşların borc yükünün nəzarətsiz şəkildə artmasının qarşısını almaq üçün müəyyən mexanizmlər tətbiq edə bilər".

Bunu BiG.AZ-az açıqlamasında Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli bildirib.

O, qeyd edib ki, ilk növbədə kredit faizlərinin formalaşması daha şəffaf olmalıdır. Bankların tətbiq etdiyi komissiyalar və digər əlavə ödənişlər də kreditin vətəndaş üçün real dəyərinin hesablanmasında nəzərə alınmalıdır. Xüsusilə istehlak kreditləri üzrə vətəndaşın gəlirinə uyğun olaraq nə qədər borclana biləcəyini müəyyən edən daha sərt gəlir-borc nisbətinin tətbiqi mümkün variantlardan biridir. Bu, insanların gəlirlərindən dəfələrlə artıq kredit götürərək sonradan borc yükü ilə üzləşməsinin qarşısını almağa kömək edə bilər:

"Kredit faizlərinin aşağı salınması üçün bank sektorunda rəqabətin gücləndirilməsi də mühüm əhəmiyyət daşıyır. Bankların maliyyə resurslarına çıxışı genişləndikcə və kredit bazarında alternativlər artdıqca, müştəri uğrunda rəqabət bankları daha əlverişli şərtlər təklif etməyə sövq edə bilər.

Eyni zamanda problemli kreditlərin artmasının qarşısının alınması da vacibdir. Çünki kredit portfelində risklərin yüksəlməsi bankların yeni kreditlər üzrə faiz dərəcələrinə əlavə risk payı daxil etməsinə səbəb ola bilər. Bu baxımdan həm bankların risklərinin düzgün qiymətləndirilməsi, həm də borcalanların ödəmə qabiliyyətinin nəzərə alınması kredit bazarının sağlam inkişafı üçün vacibdir.

Daha mühüm məsələlərdən biri isə əhalinin yalnız istehlak kreditlərindən asılılığının azaldılmasıdır. Əgər vətəndaş gündəlik xərclərini qarşılamaq üçün davamlı şəkildə kredit götürməyə məcbur qalırsa, bu, onun gəlirlərinin mövcud xərclərini tam qarşılamağa kifayət etmədiyini göstərə bilər.

Bu baxımdan əməkhaqqının və real gəlirlərin artırılması, xüsusilə sosial baxımdan həssas qrupların gəlirlərinin qorunması əhalinin kredit borcunun artmasının qarşısını almağın daha dayanıqlı yollarından biridir. İnsanların gəlirləri artdıqca gündəlik ehtiyaclarını kredit hesabına qarşılamaq məcburiyyəti də müəyyən qədər azala bilər.

Bununla yanaşı, maliyyə savadlılığının artırılması da kredit borcunun idarə olunmasında mühüm rol oynayır. Vətəndaş kredit götürərkən yalnız aylıq ödəniş məbləğinə deyil, kreditin ümumi dəyərinə, faiz dərəcəsinə, komissiyalara və digər ödənişlərə diqqət yetirməlidir. Kredit şərtlərinin müqayisə edilməsi və şəxsi gəlirə uyğun borclanma limitinin müəyyənləşdirilməsi gələcəkdə maliyyə çətinliklərinin qarşısını almağa kömək edə bilər.

Beləliklə, problemin həlli banklara sadəcə "faizləri artırmayın" deməklə mümkün deyil. Bunun üçün bank sektorunda rəqabətin gücləndirilməsi, kreditləşməyə nəzarətin təkmilləşdirilməsi, borcalanların hüquqlarının daha effektiv qorunması, kredit şərtlərinin şəffaflığının artırılması və əhalinin real gəlirlərinin yüksəldilməsi istiqamətində kompleks tədbirlər həyata keçirilməlidir.

Belə yanaşma həm bank sektorunun maliyyə sabitliyinin qorunmasına, həm də vətəndaşların həddindən artıq borclanmasının qarşısının alınmasına imkan verə bilər. Əsas məqsəd kredit bazarını məhdudlaşdırmaq deyil, həm banklar, həm də vətəndaşlar üçün daha sağlam və dayanıqlı maliyyə mühiti formalaşdırmaq olmalıdır".

Telegramda izləyin