Azərbaycanda investisiya mühiti sahibkarlar üçün nə qədər əlverişlidir? - İQTİSADÇIDAN AÇIQLAMA

Azərbaycanda investisiya mühitinin sahibkarlar üçün nə dərəcədə əlverişli olması son dövrlər biznes gündəminin əsas məsələlərindən birinə çevrilib. Dövlət tərəfindən investisiya layihələrinə müxtəlif təşviq mexanizmləri, vergi və gömrük güzəştləri, sənaye zonalarında hazır infrastruktur və digər dəstək imkanları təqdim olunur. 2026-cı ildə də investisiya təşviqi mexanizminin əhatə dairəsi genişləndirilib və sənədin verilməsi müddəti 2029-cu ilədək uzadılıb. Bununla yanaşı, sahibkar üçün investisiya qərarının yalnız dövlət dəstəyi ilə deyil, maliyyələşmə imkanları, vergi yükü, inzibati prosedurlar, bazarda rəqabət, hüquqi təminatlar və investisiyanın geri dönüş müddəti kimi amillərlə də bağlı olduğu bildirilir.

Bəs mövcud şərait real olaraq sahibkarın investisiya qərarını asanlaşdırırmı? Azərbaycanda hansı sahələr investor üçün daha cəlbedicidir və biznesin qarşısında hələ hansı maneələr qalır?
Mövzu ilə bağlı Liberal İqtisadçılar Mərkəzinin sədri Akif Nəsirli BiG.AZ-a açıqlamasında bildirdi ki, məncə, Azərbaycanda investisiya mühiti sahibkar üçün orta səviyyədə əlverişlidir. Yəni biznes qurmaq və inkişaf etdirmək üçün müəyyən üstünlüklər var, amma xüsusilə kiçik və orta sahibkar baxımından hələ ciddi problemlər qalır. Onun sözlərinə görə, müsbət tərəflər ondan ibarətdir ki, son illərdə biznesin qeydiyyatı, lisenziyalaşdırma və bəzi inzibati prosedurlar sadələşdirilib: "Azərbaycanın enerji, logistika, nəqliyyat, bərpaolunan enerji, kənd təsərrüfatı və turizm kimi sahələrdə böyük potensialı var. Ölkənin coğrafi mövqeyi və Orta Dəhlizdə artan rolu da investor üçün əlavə imkan yaradır. Dünya Bankı da biznes mühitinin yaxşılaşdırılması və özəl sektorun inkişafını prioritet istiqamətlərdən biri kimi göstərir. Amma əsas problem rəqabət mühitinin tam bərabər olmamasıdır. Dövlət şirkətlərinin iqtisadiyyatda böyük çəkisi, maliyyəyə çıxışın məhdudluğu, idarəetmə və şəffaflıqla bağlı problemlər, həmçinin məhkəmə və hüquqi mühitlə bağlı narahatlıqlar investorların qərarlarına təsir edə bilər. BVF də dövlətin qeyri-neft sektorundakı yüksək iştirakını, maliyyəyə və ixtisaslı kadrlara çıxış problemlərini özəl sektorun inkişafını məhdudlaşdıran amillər kimi qeyd edir.

Xarici investor üçün əsas məsələ yalnız vergi güzəşti və ya dövlət dəstəyi deyil. İnvestor istəyir ki, bazarda hamı üçün eyni qaydalar olsun, mülkiyyət hüquqları etibarlı qorunsun, məhkəmə sistemi effektiv işləsin və biznes qərarlarını uzunmüddətli perspektivdə proqnozlaşdırmaq mümkün olsun. ABŞ-ın 2025-ci il investisiya mühiti qiymətləndirməsində də Azərbaycanda irəliləyişlərlə yanaşı, şəffaflıq, məhkəmə müstəqilliyi və dövlətə bağlı böyük şirkətlərin bazardakı çəkisi ilə bağlı narahatlıqlar qeyd olunur.

Ona görə mən Azərbaycandakı investisiya mühitini "əlverişsiz" adlandırmazdım, amma "tam əlverişli və rəqabətli" də hesab etmək düzgün olmaz. Əgər əsas məqsəd ölkəyə daha çox yerli və xarici özəl kapital cəlb etməkdirsə, ən vacib məsələ biznes üçün bərabər rəqabət şəraitinin yaradılması, hüquqi təminatların gücləndirilməsi və maliyyəyə çıxışın asanlaşdırılmasıdır. Bu problemlər həll olunduqca Azərbaycana investisiya qoyuluşu sadəcə dövlət təşviqlərinə deyil, ölkənin real biznes potensialına əsaslanacaq".

Müəllif: İlkin Məmmədkərimov

Telegramda izləyin