Səhər və axşam yeməyinin vaxtı ömür uzunluğuna necə təsir edir?

Səhər və axşam yeməyinin vaxtı ömür uzunluğuna necə təsir edir?İnsanın nə yediyi ilə yanaşı, qidanı hansı saatda qəbul etməsi də əhəmiyyətli ola bilər. Yeni araşdırma yemək vaxtının ömür uzunluğu ilə əlaqəli ola biləcəyini göstərib.

Qaynarinfo xəbər verir ki, "European Journal of Clinical Nutrition" jurnalında dərc olunan araşdırmaya 40 yaşdan yuxarı 31 min insan cəlb edilib. İştirakçılar gün ərzində ilk və sonuncu dəfə nə vaxt qida qəbul etdiklərini özləri bildiriblər. Daha sonra alimlər 9 il ərzində iştirakçıları izləyərək ölüm hallarını və onların yemək vaxtlarını qeydə alıblar.

Məlum olub ki, ilk yeməyini saat 07:00-dan əvvəl və ya 08:00-dan sonra yeyən insanlar ilk qida qəbulunu 07:00-08:00 aralığında edənlərlə müqayisədə daha qısa ömür sürüblər. Saat 08:00-dan sonra ilk yeməyin hər bir saat gecikməsi müşahidə dövründə istənilən səbəbdən ölüm riskinin 3%, ürək-damar xəstəliklərindən ölüm riskinin isə 5% artması ilə əlaqələndirilib.

Axşam yeməyi ilə bağlı da oxşar əlaqə aşkarlanıb. Sonuncu dəfə saat 19:00-dan əvvəl və ya gecə yarısından sonra yemək yeyən insanlarda da müşahidə dövründə ölüm riski daha yüksək olub.

Ən böyük ömür qısalması 50 yaşdan yuxarı, ilk dəfə günorta saat 12:00-dan sonra, sonuncu dəfə isə 19:00-dan əvvəl və ya gecə yarısından sonra qida qəbul edən insanlar arasında müşahidə edilib. Onların gözlənilən ömür uzunluğu ilk yeməyini 07:00-08:00 arasında, sonuncu yeməyini isə 19:00-20:00 arasında yeyən insanlardan 2,5 il az olub.

Yemək vaxtı uzunömürlülüyə necə təsir edə bilər?

Qida qəbulunun vaxtı yuxu və oyaqlıq dövrünü tənzimləyən daxili bioloji saat - sirkadiyalı ritmlə əlaqəlidir. Kardioloq Meri Qrinin sözlərinə görə, sirkadiyalı ritmin pozulması maddələr mübadiləsinə mənfi təsir göstərə bilər.

Bu vacibdir, çünki metabolik pozuntular çəki artımına və diabet də daxil olmaqla xroniki xəstəliklərə səbəb ola bilər. Onlar isə öz növbəsində erkən ölüm və ürək-damar xəstəlikləri riskini artıra bilər.

Nələri nəzərə almaq lazımdır?

Bununla belə, araşdırmanın müəyyən məhdudiyyətləri var. Tədqiqat retrospektiv xarakter daşıyıb: alimlər əvvəldən mövcud olan məlumatları təhlil edərək onları sonrakı sağlamlıq nəticələri ilə müqayisə ediblər. Buna görə əldə edilən nəticələr yemək vaxtı ilə ömür uzunluğu arasında əlaqənin olduğunu göstərir, lakin erkən və ya gec qida qəbulunun birbaşa bu nəticələrə səbəb olduğunu sübut etmir. Kardioloq Xuan Lopes də buna diqqət çəkib.

Mütəxəssislər həmçinin saat 19:00-dan əvvəl axşam yeməyi yeməyin mümkün risklərinə şübhə ilə yanaşıblar. Bir çox insan üçün saat 17:00 və ya 18:00-da yemək tamamilə normaldır. Üstəlik, əvvəlki araşdırmalarda daha erkən axşam yeməyi çox vaxt daha yaxşı sağlamlıq göstəriciləri ilə əlaqələndirilib.

Eyni zamanda, əvvəlki elmi işlər gecə və ya hava qaraldıqdan sonra qida qəbulunu diabet, qanda şəkərin kəskin yüksəlməsi və erkən ölüm ehtimalının artması kimi sağlamlıq riskləri ilə əlaqələndirib.

"İnsanlar axşam yeməyini gecikdirməyə başlamazdan əvvəl bu nəticələrin yenidən yoxlanılmasını istərdim", deyə kardioloq Kaustubh Dabhadkar bildirib.

Bundan əlavə, araşdırmanın müəllifləri qeyd ediblər ki, daha optimal vaxtlarda qida qəbul edən insanların daha sağlam həyat tərzinə təsir edən digər xüsusiyyətləri də ola bilər. Məsələn, onların iş qrafiki daha sabit və ya gəlirləri daha yüksək ola bilər. Bu amillər də uzunömürlülük göstəricilərinə təsir etmiş ola bilər.

Mütəxəssislər nə deyir?

"Daha yaxşı metabolik sağlamlıq üçün orqanizmin sirkadiyalı ritmlərini anlamaq və ürək-damar xəstəlikləri riskini azaltmaq vacibdir. Gec saatlarda axşam yeməyi ilə metabolik sağlamlığın pisləşməsi arasındakı əlaqə yaxşı məlumdur. Buna görə qida qəbulunun vaxtı nə yediyimiz qədər əhəmiyyətli ola bilər", deyə Dabhadkar bildirib.

Bununla belə, yemək vaxtı uzunömürlülüyə təsir edə biləcək amillərdən yalnız biridir. Lopesin sözlərinə görə, qidalanma və fiziki aktivlik də ən azı eyni dərəcədə vacib olaraq qalır. Mütəxəssislər əldə olunan nəticələrin axşam yeməyini daha gec saata keçirmək üçün kifayət qədər əsas yaratmadığını da bildirirlər.

Bu araşdırma və əvvəlki məlumatlar ümumilikdə səhər yeməyinin erkən qəbul edilməsini, hər halda günorta saat 12:00-dək qida qəbulunu dəstəkləyir. Axşam yeməyi üçün ən uyğun saatla bağlı isə hələlik birmənalı tövsiyə yoxdur və əlavə araşdırmalara ehtiyac var. Eyni zamanda, mədə yanmasına meyilli insanlara yatmazdan əvvəl yeməkdən çəkinmək tövsiyə olunur.


BiG.Az
Telegramda izləyin
Sağlamlıq   Baxılıb: 647   Tarix: 07 sentyabr 2026  

Şikayətiniz varsa Whatsapp: 077 7125666

Facebookda Paylaş

Oxşar xəbərlər

.

Xərçəngə qarşı mübarizədə böyük ümid: Yeni peyvənd hazırlandı

"Merck" və "Moderna" şirkətlərinin birgə hazırladığı eksperimental peyvənd dəri xərçənginin təkrarlanması və ya ölüm riskini 42 faiz azaldıb. xəbər verir ki, "İntismeran autogene" adlanan peyvənd "Keytruda" dərmanı ilə birlikdə tətbiq olunub. Araşdırmanın nəticələrin

24.10.2026 908
.

Diabet xəstələri banan yeyə bilər?

Yaşıl və həddindən artıq yetişmiş banan qanda qlükoza səviyyəsinə fərqli təsir göstərə bilər. Bananlar çox vaxt şəkərli diabet zamanı rasiondan çıxarılmalı məhsullar sırasında göstərilir. Lakin elmi məlumatlar məsələnin daha mürəkkəb olduğunu ortaya qoyur. Burada yalnız meyvənin tərkibindəki təbii şəkəri

25.10.2026 926
.

Bir çox xəstəliyi müalicə edən MASAJ

Masaj xidməti bir çox xəstəlikləri sağaldır, masaj zamanı Təbii yağlardan istifadə olunur, sizin bədənizdə olan oynaq ağrıları, bel ağrıları, baş ağrılarını vaxtında götürür. Dünyada edilən masajların 90 %-i tibbi masajdır. Avropada və Şərqdə həkimlər masajı resept olaraq yazırlar. Masaj inteqtaiv bi

01.11.2026 1226
.

Mədə balonu taxdırmaq istəyərkən həyatını itirdi

Türkiyənin Mersin şəhərində mədə balonu proseduru zamanı həyatını itirən universitet tələbəsi Ali Can Gülün ölümü ilə bağlı ittiham aktı hazırlanıb. Həkim barəsində 6 ilədək həbs cəzası tələb olunsa da, mərhumun atası hadisənin mümkün qəsdən adam öldürmə kimi qiymətləndirilməsini və həkimin həbs olunmasın

18.11.2026 261
.

Hepatitlə bağlı diqqətçəkən statistika: Ötən illə müqayisədə azalma var

2026-cı ilin yanvar-sentyabr aylarında Azərbaycanda viruslu hepatit diaqnozu ilə 62 nəfər qeydiyyata alınıb. 2025-ci ilin eyni dövründə bu göstərici 109 nəfər olub. Bu barədə Trend-in sorğusuna cavab olaraq, Dövlət Statistika Komitəsindən məlumat verilib. Qeyd edilib ki, hesabat dövründə hepatit A diaqnoz

24.10.2026 835
.

Hicama haqqında nələri bilirik?

Son zamanlar çox eşitdiyimiz, "hicama", "hacamat" kimi tanınan küpə terapiya müalicə üsulu barədə nələri bilirik?. Apimed təbii üsullar mərkəzində yüksək ixtisaslı (Türkiyədə kurs keçmiş) xanım personal tərəfindən xanımlara və bəylərə Hicama (hacamat) proseduru tətbiq edilir. Prosedu

29.10.2026 3443
.

Toyuğu yumazdan əvvəl bu təhlükəni bilin!

Bir çox insan toyuq ətini bişirməzdən əvvəl kranın altında yumağa üstünlük verir. Lakin mütəxəssislər bu vərdişin sağlamlıq üçün təhlükə yarada biləcəyi barədə xəbərdarlıq edirlər. Belə ki, çiy toyuğun yuyulması zamanı su sıçrantıları vasitəsilə bakteriyalar mətbəxin müxtəlif səthlərinə, qab-qacağa v

02.11.2026 1077
.

Gecələr ayaqlarda qıcolmaların təhlükəli səbəbləri

Gecə yuxu zamanı ayaq əzələlərində qəfil və ağrılı qıcolmalar bir çox insanda müşahidə olunur. xəbər verir ki, bu hal bəzən sadə səbəblərlə bağlı olsa da, tez-tez təkrarlanması müəyyən sağlamlıq problemlərinin əlaməti ola bilər. Ayaq qıcolmalarına susuz qalmaq, gün ərzində həddindən artıq fiziki yüklənmə

25.10.2026 961
.

100 yaşına qədər yaşamaq istəyənlər üçün 7 faydalı QİDA

Uzunömürlü olmaq istəyənlər gündəlik qidalanmalarına xüsusi diqqət yetirməlidirlər. Mütəxəssislər bəzi qidaların ürək-damar sisteminin, beynin və həzm orqanlarının sağlamlığının qorunmasında mühüm rol oynadığını bildirirlər. xarici mətbuata istinadən xəbər verir ki, həkim Darşan Şah 100 yaşına qədə

27.10.2026 1124
.