PROFESSOR OLMADAN ƏVVƏL İNSANLIQ İMTAHANINDAN KEÇMƏK LAZIM DEYİLMİ?

Universitetlərdə akademik elmi adlara və vəzifələrə çatmağın müəyyən meyarları var. Dosent və ya professor olmaq üçün elmi nəşrlər, elmi tədqiqatlar, araşdırmalar və müxtəlif peşəkar tələblər irəli sürülür. Akademiklər bu meyarlara cavab vermək üçün illərlə əmək sərf edirlər.

Bəs bütün bu akademik meyarlarla yanaşı, daha bir meyarın da olması lazım deyilmi?

İnsanlıq meyarı!

Bir insanın professor ola bilməsi üçün elmi bilik və bacarıqlarının qiymətləndirilməsi, əlbəttə ki, vacibdir. Ancaq həmin insanın xarakteri, vicdanı, ədalət hissi və tələbələrə münasibəti də ən azı elmi nailiyyətləri qədər əhəmiyyətli deyilmi?

Çünki universitetlər yalnız bilik ötürülən müəssisələr deyil. Bura həm də gənclərin həyatının formalaşdığı, şəxsiyyət kimi inkişaf etdiyi və gələcəyə hazırlandığı təhsil ocaqlarıdır.

Tələbənin qarşısında dayanan şəxs yalnız akademik deyil. O, eyni zamanda bir nümunə, bir yol göstərən və bəzən tələbənin həyatında dərin izlər buraxan insandır.

Bəs tələbəsinə yuxarıdan aşağı baxan, onu alçaldan, şəxsi eqosunu akademik vəzifəsinin arxasında gizlədən, ədalətdən uzaqlaşan və ya sahib olduğu səlahiyyəti təzyiq vasitəsinə çevirən bir insan, akademik meyarlara cavab versə belə, bu elmi adın mənəvi məsuliyyətini yerinə yetirmiş hesab oluna bilərmi?

Bizim sorğuladığımız məsələ məhz budur.

Əlbəttə, heç kimin xarakterini bir neçə nəfərin fikrinə əsasən mühakimə etmək düzgün deyil. Lakin akademik yüksəliş proseslərində etik davranış, insan ləyaqətinə hörmət, ədalət, ayrı-seçkiliyə yol verməmək və peşə məsuliyyəti kimi dəyərlər də ölçülə bilən, yoxlanıla bilən və etibarlı meyarlara çevrilməlidir.

Hətta bu istiqamətdə müstəqil qiymətləndirmə mexanizmləri yaradılmalı, tələbələrin üzləşdiyi problemlər təhlükəsiz və qərəzsiz şəkildə araşdırılmalıdır.

Çünki elmi biliyə sahib olmaq başqa, həmin biliyi insani dəyərlərlə daşımaq isə tamam başqa məsələdir.

Bir insan çox şey bilə bilər, amma vicdanı əskik ola bilər. Çoxsaylı elmi nəşrləri ola bilər, amma ədalət hissi zəif ola bilər. Böyük elmi adlar daşıya bilər, amma qarşısındakı tələbənin də bir insan olduğunu unuda bilər.

Məhz buna görə də akademik yüksəliş sistemində insani dəyərlər diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Biz professorluğun, dosentliyin və ya akademik uğurun əhəmiyyətsiz olduğunu demirik. Əksinə, bu elmi adların həqiqi mənada nüfuz qazanmasını istəyirik.

Bir akademik yalnız elmi bilik və bacarıqlar baxımından deyil, həm də insanlıq imtahanından keçməlidir.

Çünki tələbələrə insan yetişdirməyi öyrədənlər ilk növbədə özləri insani dəyərlərə sahib olmalıdırlar.

Unutmayaq: Akademik elmi ad insanın vəzifəsini yüksəldə bilər, amma insanın dəyərini müəyyən edən onun insanlığıdır.

Və bəlkə də universitetlərimizdə artıq bu sualı verməyin vaxtı çatıb:

Bir insan professor olmağa layiq ola bilər. Bəs professor olmağın məsuliyyətini daşıyacaq qədər insan olmağı da bacarıbmı?

Hakan Dikmen

Telegramda izləyin